Галоўнае, каб «джыпы» не куплялі…
- 21.11.2007, 16:08
У Менску з візітам знаходзіцца дэлегацыя Еўракамісіі на чале з Жанам-Эрыкам Хольцапфелем. Падчас візіту дэлегацыі абмяркоўваецца пытанне выдзялення Брусэлем Беларусі 5 млн еўра на паляпшэнне навакольнага асяроддзя.
Каб вызначыць, на якія менавіта кірункі маглі б пайсці сродкі Еўракамісіі, сябры дэлегацыі ў гэтыя дні праводзяць шэраг сустрэч у беларускіх міністэрствах і ведамствах. Пра вынікі гэтых перамоваў пакуль нічога не паведамляецца. Таму «Нямецкая хваля» вырашыла высветліць, што думаюць адносна магчымага выкарыстання дапамогі ЕЗ беларускія эксперты ў сферы экалогіі.
Маштаб дапамогі і эфектыўнасць выкарыстання
Што такое пяць мільёнаў еўра для Беларусі? Шмат гэта ці не, каб вырашыць хоць нейкую экалагічную праблему? На думку галоўнага рэдактара газеты «Беловежская пуща» кіраўніка ініцыятывы “Terra-канвенцыя” Валерыя Дранчука, гэта:
«Вельмі нават істотная сума, калі падысці да гэтага рацыянальна, узважана і дэмакратычна».
А кіраўнік Інстытута радыяцыйнай бяспекі «Белрад» прафесар Васіль Несцярэнка адзначае, што 5 мільёнаў еўра – не тая сума, якую маглі б вылучыць еўрапейскія структуры на вырашэнне экалагічных пытанняў у Беларусі:
«Вядома, гэта мала. Я прывяду толькі такі прыклад: чарнобыльская праграма па Беларусі, фундаваная нашым урадам, летась складала трыста мільёнаў даляраў, сёлета – ужо чатырыста. Так што гэта невялікая сума. Але калі б яе належным чынам накіравалі на рэабілітацыю дзяцей, гэта было б вельмі правільна».
Па словах эколага Валерыя Дранчука, Беларусь ужо мае досвед атрымання замежнай фінансавай дапамогі на вырашэнне экалагічных праблем, а таксама яе нерацыянальнага выкарыстання:
«Дзесяць гадоў таму на развіццё біяразнастайнасці Белавежскай пушчы быў вылучаны мільён. На той час гэта была насамрэч вялікая сума, а яе проста разбазарылі. Куплялі машыны, якія потым неяк дзіўна «гублялі», я маю на ўвазе «джыпы» і нейкія іншыя дарагія заходнія аўтамабілі».
Былі б грошы, а прыярытэты знойдуцца
Валеры Дранчук назваў некалькі найбольш прыярытэтных кірункаў, на якія, як ён мяркуе, маглі б быць скарыстаныя сродкі, якія прадстаўляюцца Еўрапейскай камісіяй:
«Аднаўленне рэк – вельмі неабходная справа. Яны зарастаюць, мялеюць, і іх трэба ратаваць. Я б пачаў з самай вялікай ракі – Бярэзіны, або з таго ж Нёмана, які лічаць самай беларускай ракой. Наколькі яна змялела! А гэта вялікая рака.
Акрамя таго, развіццё, аднаўленне і захаванне менавіта натуральных лясоў, так званых самасееў. Пасля праблема акультурвання нашых тэрыторый, захламленых і засмечаных. Я назваў тры кірункі, хоць іх не тры, а трыццаць, а магчыма, і трыста».
У сваю чаргу, прафесар Васіль Несцярэнка прыярытэтнай для краіны лічыць іншую праблему:
«У нас галоўная экалагічная праблема – Чарнобыль. Я выдаткаваў бы сродкі на аздараўленне дзяцей, на забеспячэнне іх чыстымі прадуктамі харчавання. Нам трэба ратаваць дзяцей».
Кантроль і галоснасць
Дырэктар «Белрада» бачыць неабходнасць дбайнага кантролю над сродкамі, якія вылучаюць, каб забяспечыць іх выкарыстанне па прамым прызначэнні:
«Трэба даць іх такім людзям, якія выдаткуюць гэтыя грошы на дзяцей, а не з'ядуць іх».
З прафесарам Васілём Несцярэнкам ў пытанні кантролю над выдаткоўваннем грошай згодзен і эколаг Валеры Дранчук:
«Проста патрэбная галоснасць. Ва ўсім, як у палітыцы, так і ў экалогіі, а ў экалогіі асабліва, патрэбен грамадскі кантроль, справаздача перад журналістамі, хто атрымае гэтыя грошы, і на што яны насамрэч пойдуць. Я баюся, што калі не будзе справядлівага размеркавання гэтай дапамогі, галоснасці, калі не будзе нейкай конкурснай асновы, то гэтая сума сапраўды можа страціцца. Яна апынецца проста кропляй у моры».