Дзярждума РФ прыняла скандальны закон аб «здрадзе радзіме»
- 24.10.2012, 12:29
Праваабаронцы лічаць, што па новай рэдакцыі закона да адказнасці можна прыцягнуць каго заўгодна.
Дзярждума ў аўторак прыняла адразу ў другім і трэцім, канчатковым, чытанні папраўкі ў крымінальнае заканадаўства, якія пашыраюць тлумачэнне паняццяў «дзяржаўная здрада», «шпіянаж», «незаконнае атрыманне дзяржтаямніцы». Абмеркаванне заняло не больш за пяць хвілін. Праваабаронцы і юрысты лічаць, што новая рэдакцыя артыкула, нават з выключэннем з яе некалькіх невыразных палажэнняў, будзе служыць уладзе для кропкавай барацьбы з палітычнымі апанентамі, піша newsru.com.
За вельмі спрэчныя змененні ў закон аб дзяржтаямніцы і дзяржздрадзе Дума прагаласавала ціха і хутка. Папраўкі звяліся да чыста касметычных замен слоў. На наступным тыдні закон атрымае падтрымку Савета Федэрацыі, пасля чаго, хутчэй за ўсё, за подпісам прэзідэнта справа не стане. І ўжо з пачатку лістапада новыя паняцці шпіянажу спецслужбы змогуць прымяняць на практыцы.
Першае чытанне дакумент прайшоў месяц таму. Прэса тады пісала, што «змяніць радзіме» стала значна прасцей, а спецслужбам палегчылі магчымасць даказаць злачынны намер «шпіёна і здрадніка». Акрамя таго, профільны камітэт так і не ўбраў з тэксту тыя нявызначанасці, якія дазволяць прымяняць яго надзвычай шырока.
Так, адна з галоўных прэтэнзій да законапраекта тычылася фразы, дзе давалася вызначэнне дзяржздрадзе як «дзеянню, здзейсненаму грамадзянінам РФ на шкоду бяспекі РФ». Далей падрабязна пералічваюцца злачынствы. Як вынікае з дакумента, іх можа здзейсніць не толькі чалавек, якому даверана таямніца ў сілу пасады, але і любы грамадзянін, якому сталі вядомыя звесткі, якія змяшчаюць дзяржтаямніцу. Незалежна ад таго, ці ведае ён сам пра сваю датычнасць. Пры гэтым склад злачынства можа ўзнікаць пасля зносін грамадзян з прадстаўнікамі любой некамерцыйнай арганізацыі, якая атрымлівае фінансаванне з-за мяжы.
З усяго гэтага набору пагроз камітэт Дзярждумы па заканадаўстве паправіў усяго два словы. Замест фармулёўкі «на шкоду бяспекі» у артыкул 275 КК прапанавана ўключыць фразу «супраць бяспекі». Што, на думку ўпаўнаважанага па правах чалавека ў Расеі Уладзіміра Лукіна, «яшчэ больш пашырае змест складаў дзяржаўнай здрады і шпіянажу». Законапраект супярэчыць міжнародна-прававым і канстытуцыйным прынцыпам крымінальнага права, «дапускаючы пашыральнае тлумачэнне норм аб адказнасці за злачынствы, а таксама двайнога асуджэння за адно і тое ж дзеянне», заключыў амбудсмэн.
За законапраект галасавалі «Адзіная Расея», КПРФ і ЛДПР. «Справядлівая Расея» вырашыла ўстрымацца. На думку дэпутатаў, папраўкі выключаюць злоўжыванні пры ўжыванні артыкула пра дзяржздраду. У прыватнасці, з законапраекта ўбралі фразу пра тое, што дзейнасцю супраць бяспекі дзяржавы можа лічыцца дзейнасць, накіраваная «у тым ліку супраць яе канстытуцыйнага ладу, суверэнітэту, тэрытарыяльнай і дзяржаўнай цэласнасці».
«Гэта вызначэнне дазваляла б прыцягнуць па артыкуле амаль каго заўгодна, напрыклад, за публікацыі або мітынгі супраць урада і прэзідэнта», - патлумачыла дэпутат-эсэр Таццяна Маскалькова.
Улада трымаецца на хвалі «ліхаманкава-забароннай тэндэнцыі»
У адрозненне ад дэпутатаў, праваабаронцы і юрысты ўпэўненыя, што новы закон стане чарговай рэпрэсіўнай прыладай у руках улады. Адзначаючы, што цяпер гаворка ідзе пра пагрозу бяспекі РФ, а не «знешняй бяспекі РФ», як было ў старой рэдакцыі артыкула, кіраўнік арганізацыі «За правы чалавека» Леў Панамароў выказаў асцярогу, што пад злачынства цяпер можна падвесці «любое дзеянне, звязанае са зносінамі палітычных праціўнікаў улады з замежнікамі або замежнымі арганізацыямі, нават прэзентацыі дакладаў па правах чалавека на міжнародных форумах».
Адвакат Канстанцін Рыўкін назваў папраўкі «дамоклавым мячом». Але калі праваабаронца лічыць, што гэты меч пагражае апанентам улады, то, з пункту гледжання юрыста, ён занесены над «кожным грамадзянінам, які мае зносіны з замежнікам па службовай неабходнасці, альбо нават пры бяскрыўднай сустрэчы бытавога характару».