Хопіць цырымоніцца з дыктатарам (Фота)
- 4.09.2012, 2:53
У Берліне прайшла дыскусія на тэму, як Еўропа павінна рэагаваць на бязмежжа ў Беларусі.
Канферэнцыя «Ці ёсць выбар у Беларусі?», якая прайшла 3 верасня ў Берліне, была арганізавана праваабарончай арганізацыяй «Міжнародная амністыя» і Фондам Генрыха Беля.
На канферэнцыі выступілі дэпутат Бундэстага Марылуіза Бек, галоўны рэдактар сайта charter97.org Наталля Радзіна, кіраўнік нямецкага аддзялення арганізацыі «Рэпарцёры без межаў» Крысціян Мір і старшыня кансорцыума «ЕўраБеларусь» Улад Вялічка. У дыскусіі прынялі ўдзел нямецкія грамадскія дзеячы, праваабаронцы, дыпламаты і журналісты.
У пачатку мерапрыемства яго арганізатары з «Міжнароднай амністыі» адзначылі, што «Беларусь - краіна, дзе правы чалавека парушаюцца нагамі, і гэта адбываецца не дзе-небудзь, а на парозе Еўразвяза». Праваабаронцы распавялі аб цяжкім становішчы палітычных зняволеных, асобна спыніўшыся на сітуацыі з лідэрам «Маладога Фронту» Зміцерам Дашкевічам, якому нядаўна быў падоўжаны тэрмін зняволення, журналістам Анджэем Пачобутам, у дачыненні да якога ўзбуджаная новая крымінальная справа, праваабаронцам Алесем Бяляцкім, які знаходзіцца ў турме за тое, што кіраваў праваабарончым цэнтрам «Вясна», а таксама Уладзіславам Кавалёвым і Зміцерам Канавалавым, абвінавачаных у арганізацыі выбуху ў метро і, нягледзячы на адсутнасць неабвержных доказаў, спешна расстраляных.
Вядучы дыскусіі Вальтэр Каўфман, кіраўнік дэпартамента Усходняй і Паўднёва-Усходняй Еўропы Фонду Генрыха Беля, у пачатку мерапрыемства ўшанаваў памяць заснавальніка сайта charter97.org Алега Бябеніна, нагадаўшы, што роўна два гады таму, 3 верасня, журналіст быў знойдзены павешаным. «Ніхто не паверыў у афіцыйную версію, што гэта самагубства», - адзначыў Вальтэр Каўфман.
Пасля гэтага выступіла галоўны рэдактар сайта charter97.org Наталля Радзіна.
«З гібелі Алега Бябеніна і пачаліся прэзідэнцкія выбары ў Беларусі. Мы зразумелі, што ўлады гатовыя пайсці на ўсё, нават на забойства. Праз чатыры месяца ўсе галоўныя ўдзельнікі гэтых выбараў ад апазіцыі былі арыштаваныя: кандыдаты ў прэзідэнты, сябры іх выбарчых штабоў, у тым ліку і я. Сёння, амаль праз два гады, сітуацыя ў краіне толькі пагоршылася. Палітвязні працягваюць заставацца ў турмах, іх падвяргаюць катаванням і ціску, ім падаўжаюць тэрміны зняволення. Заканадаўства стала яшчэ больш рэпрэсіўным. Новы закон аб масавых мерапрыемствах не дазваляе нават аб'яўляць аб флэшмобе ў інтэрнэце, забараняе так званую «бяздзейнасць». Такіх законаў не прыдумалі сёння нават у Іране. Паўнамоцтвы КДБ пашыраны да немагчымага: цяпер яны маюць права ўрывацца ў любую хату, праводзіць ператрусы і арышты без санкцыі. Апазіцыю фактычна інтэрніруюць, паколькі забараняюць пакідаць тэрыторыю краіны. Свабода слова амаль цалкам знішчана, супраць журналістаў пастаянна ўзбуджаюць крымінальныя справы: то нібыта за паклёп на Лукашэнку, як супраць Анджэя Пачобута, то за фатаграфіі плюшавых мядзведзяў, як супраць Антона Сурапіна, а асабліва дзёрзкіх, як Ірына Халіп, садзяць пад фактычны хатні арышт. Чаму гэта адбываецца? Таму што з лютага гэтага года Еўразвяз прыпыніў увядзенне санкцый у дачыненні да рэжыму Лукашэнкі. У тым ліку, дзякуючы гэтым санкцыям, былі вызваленыя кандыдат у прэзідэнты Андрэй Саннікаў і кіраўнік яго выбарчага штаба Зміцер Бандарэнка. Затым Еўразвяз стаў чагосьці чакаць. У выніку - ніхто больш не вызвалены.
Нягледзячы на відавочнае пагаршэнне сітуацыі ў Беларусі, ЕЗ заяўляе, што вернецца да беларускага пытання толькі ў апошніх чыслах кастрычніка, пасля так званых «парламенцкіх выбараў». Чаго вы чакаеце? Пакуль замучаць у турмах астатніх палітвязняў? Хопіць гуляць у неіснуючыя «выбары». Іх не было ў Беларусі амаль 20 гадоў і не будзе ў гэты раз.
Паверце, я была ў турме, і ведаю, як павольна там цячэ час. Два месяцы - гэта вечнасць для палітвязняў. Яны могуць іх не перанесці».
Вальтэр Каўфман пагадзіўся з тым, што 19 снежня 2010 года Лукашэнка «зачыніў акно дыялогу з Еўропай», адзначыўшы, што сапраўды, будучыя «парламенцкія выбары» у Беларусі нічога не вызначаюць і нельга нават спадзявацца на тое, што яны могуць быць свабоднымі.
Кіраўнік кансорцыума «ЕўраБеларусь» Улад Вялічка у сваім выступе таксама сказаў, што 19 снежня стала пераломным момантам і вызначыла характар таго, што адбываецца ў Беларусі. Пры гэтым ён адзначыў, што зараз адбываецца «пэўны хаос у апазіцыі, паколькі частка палітыкаў удзельнічае ў «выбарах», а частка выступае за байкот». У гэтай сітуацыі, лічыць актывіст, грамадзянская супольнасць не ведае, каго сістэмна падтрымаць. «Гэта выгадна толькі Лукашэнке, паколькі ён выкарыстоўвае прынцып «падзяляй і ўладар», - сказаў Вялічка, адзначыўшы, што частка апазіцыі дзейнічае пэўным чынам, у тым ліку, з-за ціску з боку ўлад.
Наталля Радзіна патлумачыла удзельнікам канферэнцыі, што палітвязні, выйдучы на волю, распавялі, што супрацоўнікі КДБ прымушалі іх не толькі пайсці на супрацоўніцтва са спецслужбамі. Абавязковай умовай гэтага супрацоўніцтва быў удзел у будучых «парламенцкіх выбарах». «Такім чынам, частка апазіцыі ідзе на «выбары» пад ціскам спецслужбаў, палітычныя амбіцыі астатніх умела выкарыстоўваюць тыя ж самыя спецслужбы. Таму што ўдзел апазіцыі легітымізуе выбарчы фарс у Беларусі, ён паказвае, што ў Беларусі нібыта ёсць выбары», - адзначыла журналістка.
Далей дыскусія закранула палітыку Еўразвяза ў дачыненні да Беларусі.
Кіраўнік нямецкага аддзялення «Рэпарцёраў без межаў» Крысціян Мір адзначыў, што абсалютна згодны з ацэнкай сітуацыі са свабодай слова ў Беларусі, дадзенай рэдактарам сайта charter97.org, адзначыўшы:
«Сітуацыя ў краіне драматычна пагаршаецца. У сусветным рэйтынгу свабоды слова з 179 месцаў Беларусь займае 168-е месца. Асабліва нас турбуе цэнзура і кантроль над інтэрнэтам. Сёння важна казаць пра ролю нямецкіх кампаній у гэтым. Вельмі вялікая частка заходняй тэхнікі, у тым ліку, з Германіі выкарыстоўваецца для гэтай цэнзуры. Мы павінны рэгуляваць рынак тэхнічнага абсталявання. Гэтая тэхніка павінна быць прыраўняная да ўзбраення і не пастаўляцца ў дыктатарскія краіны».
Дэпутат Бундэстага Марылуіза Бек, выступаючы на канферэнцыі, заявіла:
«Этычна і палітычна мы абавязаны займаць жорсткую пазіцыю ў дачыненні да дыктатуры Лукашэнкі. Лукашэнка нясе асабістую адказнасць за забойствы сваіх апанентаў. У такой сітуацыі не можа быць ніякага дыялогу з яго ўрадам. З іншага боку, якую б пазіцыю сёння не займаў Еўразвяз, ёсць Расея, якая выкарыстоўвае момант, умешваецца і падтрымлівае беларускі рэжым. МВФ не даў Беларусі патрэбных 8 міліярдаў, аднак Расея паспяшалася выратаваць эканамічную сітуацыю ў краіне, выдаўшы грошы за другую частку «Белтрансгаза» і чарговы крэдыт. У гэтым драма Беларусі. Нельга вырашыць яе праблему, не вырашыўшы праблему Расеі».
Наталля Радзіна звярнула ўвагу, што цяперашнія санкцыі ЕЗ у дачыненні да Лукашэнкі носяць больш сімвалічны характар, калі нават кіраўнік ЦВК Лідзія Ярмошына можа наведваць канферэнцыі АБСЕ ў Аўстрыі, а кіраўнік МУС Ігар Шуневіч, які асабіста дапытваў палітвязняў у турме КДБ, ездзіць у Францыю па запрашэнні Інтэрпола . Журналістка заклікала ўвесці ў дачыненні да рэжыму кропкавыя эканамічныя санкцыі, у прыватнасці, забарону на куплю нафтапрадуктаў з Беларусі, бо гэта «бізнэс сям'і Лукашэнкі, прыбытак ад якога ідзе на ўтрыманне яго рэпрэсіўнага апарата».
Марылуіза Бек ў адказ заявіла, што, паколькі нафтапрадукты - фактычна адзіная крыніца паступлення валюты ў краіну, гэтыя санкцыі могуць ударыць па насельніцтву.
У разгар дыскусіі адзін з яе ўдзельнікаў з залы папрасіў удакладніць, якім катаванням падвяргаюць палітвязняў у турмах.
Расказаць аб гэтым папрасілі рэдактара charter97.org, якая была ў турме КДБ. Радзіна распавяла аб сваім вопыце, калі яна знаходзілася ў камеры без спальнага месца і без туалета, у поўнай ізаляцыі, без аказання медыцынскай дапамогі пасля збіцця перад арыштам, спыніўшыся падрабязней, якім катаванням падвяргалі мужчын-палітвязняў:
«Падчас ператрусаў іх распраналі дагала, і яны стаялі на холадзе па 2 гадзіны, падняўшы рукі за галаву і паставіўшы ногі на шырыні плячэй. Асабліва падабалася спецназаўцам у масках, якія іх ахоўвалі, калі камусьці перадавалі ў турму апельсіны, рассыпаць садавіну па падлозе і назіраць, як змучаныя змёрзлыя людзі іх збіраюць... Ім выварочвалі рукі ў кайданках, былі дубінкамі па нагах, па галаве... І гэта толькі частка таго, што мы ведаем са сведчанняў людзей, якія выйшлі на волю. Я не магу нават уявіць, якім пакутам падвяргаюцца сёння астатнія палітвязні. Пакуль гэтыя людзі застаюцца ў турмах, мы будзем працягваць патрабаваць увядзення самых жорсткіх мер супраць дыктатуры Лукашэнкі. Нельга дапусціць, каб такое адбывалася ў цэнтры Еўропы», - заявіла Наталля Радзіна.
У рамках візіту ў Берлін, арганізаванага «Міжнароднай амністыяй», рэдактар charter97.org правяла шэраг сустрэч у Міністэрстве замежных спраў Германіі і Бундэстаге, дзе таксама абмяркоўвалася пытанне санкцый у дачыненні да рэжыму Лукашэнкі і неабходнасці спынення кантактаў з беларускай дыктатурай, такіх, напрыклад, як навучальныя семінары для беларускіх сілавікоў у Германіі.