З крамлёўскіх вежаў паступаюць супярэчлівыя сігналы

• 2.12.2018, 20:17

Нават тэлевізар не можа схаваць крызіс у РФ.

Некаторыя ўкраінцы ўсё яшчэ спадзяюцца, што неўзабаве масавыя пратэсты расейцаў, незадаволеных цяперашняй палітыкай Крамля, прывядуць да змены ўлады ў Расеі, як гэта адбылося ў выніку Еўрамайдану. Расейскі палітолаг Дзмітрый Арэшкін патлумачыў "Апострофу", чаму праводзіць такую аналогію няправільна, нават нягледзячы на тое, што Крэмль сутыкнуўся з сур'ёзнымі праблемамі ва ўнутранай і замежнай палітыцы.

У апошнія некалькі тыдняў такое адчуванне, што ў Крамлі нешта прыціхлі. Там людзі інфармаваныя, што залазіць цяпер у гонку ўзбраенняў, куды запрашае спадар Трамп з гэтымі ракетамі сярэдняй далёкасці, Расеі проста не мае грошай. А адмаўляцца ад гэтай гонкі -значыць, спускаць патрыятычную прапагандысцкую бурбалку. Перад крамлёўскімі кіраўнікамі паўстае праблема, якую яны з усіх сіл стараліся не заўважаць апошнія гады. І выходзіла добра, бо расла цана нафты, і рынкавая эканоміка значна больш дзейсная і гнуткая, чым савецкая. Выходзіла і павялічваць дзяржаўныя выдаткі, і падтрымліваць хоць бы стабільны ўзровень жыцця. А цяпер ён пачаў падаць.

Таму ў Крамлі заклапочаныя, яны не ведаюць, што рабіць. Мы бачым, што з крамлёўскіх вежаў паступаюць супярэчлівыя сігналы. З аднаго боку, даюць нейкія ківы на нібыта б магчымасць пэўнай лібералізацыі. Іншыя ж вежы спрабуюць "лячыць" краіну з дапамогай уціску. І паміж імі, відаць, ідзе ўнутраная спрэчка. Ва ўсякім выпадку, няма ясных сведчанняў, які шлях у Крамлі абраны, бо напраўду ніякага шляху няма. Яны прыйшлі ў тую самую нявыкрутку, аб якой папярэджваў шмат хто са спецыялістаў.

Усё больш выяўнай становіцца перспектыва магчымага сацыяльнага і палітычнага крызісу ў Расеі. Мы даволі ўпэўнена да яго набліжаемся. І ніякімі паказамі ў тэлевізары гэта не закасаваць.

Толькі Расею чакаюць не вулічныя пратэсты, "майдан" і гэтак далей - для гэтага цяпер я не бачу падстаў, бо такія масавыя вулічныя пратэсты заўсёды адбываюцца на фоне расколу эліт. Гэтага ў Расеі пакуль няма: Пуцін вельмі жорстка кантралюе тое, што Глеб Паўлоўскі называў "пуцінскім кансэнсусам эліт". Эліты пакуль у яго ў кулаку.

Мне здаецца, тыя, хто кажуць, што народ выйдзе на вуліцы, і пачнецца рэвалюцыя, сябе падманваюць.

Я нагадаю, што Міхаіл Дзмітрыеў казаў, што ў 2012 годзе абрынецца рэжым, Андрэй Пянткоўскі - што ў 2013. Усё гэта і тады выглядала не вельмі пераканаўча, а сёння дае падставу казаць: "Знайшліся прагназісты".

Сёння няма падстаў казаць, што людзі выйдуць на вуліцы і змятушаць гэтую ўладу - для гэтага няма ні дэмаграфічных рэсурсаў, ні сацыякультурных. Сітуацыя падчас Майдану ва Украіне была кардынальна адорознай: былі значныя палітычныя акторы - уплывовыя людзі, якім Януковіч перашкаджаў, і яны не шкадавалі сродкаў, уплыву і тэлевізійных рэсурсаў, каб мабілізаваць насельніцтва на вулічны пратэст.

І пры гэтым, што вельмі важна, у варунках расколу эліт войска і значная частка праваахоўнікаў не былі ўпэўненыя, куды ў выніку паверне ўлада. "Беркут" наважыўся страляць у натоўп, а шмат хто іншы не адважыўся, і ў выніку здабылі, бо беркутаўцаў цяпер шукаюць і спрабуюць пакараць (больш ці менш удала), а ўсе астатнія ўмайстраваліся ў новую вертыкаль улады.

У Расеі цяпер такога расколу ва ўзброеных элітах не будзе. Калі будзе дадзены загад сілай здушыць вулічныя пратэсты, гэта даволі хутка і зробяць. Тое ж самае было б ва Украіне, калі б не было расколу ў найвышэйшых станах.

Наколькі я магу меркаваць з боку, украінская грамадскасць, як і расейская ў 1990-х гадах, пераацэньвае сваю ролю. Людзі жудасна ганарацца Майданам, як і ў Расеі людзі жудасна ганарыліся тым, што ў 1991 годзе на вуліцы выйшлі сотні тысяч чалавек, якія казалі "досыць нам Савецкага Саюза". Яны выйшлі, але ў іх ніхто не страляў, бо праваахоўнікі самі не былі ўпэўненыя, што ім патрэбная гэтая мадэль. Чэкісты сядзелі на Любянцы, язык прыкусіўшы, і дазволілі скінуць помнік Феліксу Дзяржынскаму. Яны мелі зброю, але не мелі ўпэўненасці, што пара страляць у народ. А цяпер гэтую ўпэўненасць пакуль маюць. І таму выстаўляць прэтэнзіі да расейцаў, што" яны, казлы, не могуць выйсці на вуліцу", як зрабілі ўкраінцы, проста неразумна. Бо калі б усе ўплывовыя палітычныя сілы былі ў руцэ ў Януковіча, то і Майдан бы не адбыўся - палітычны аналіз (мне, ва ўсякім выпадку) дазваляе рабіць такія высновы.

У Крамлі не могуць вызначыцца з агульнай стратэгічнай лініяй, але гэта яшчэ не публічны канфлікт. За выняткам Аляксея Кудрына, які дазваляе сабе вельмі карэктна крытыкаваць уладу, усе прыкусілі язык і баяцца страціць тое, што яны маюць. А маюць яны багата - яны досыць добра прыкормленыя. Таму, калі ў канцы 1980-х Станіслаў Гаварухін здымаў фільм "Так жыць нельга" пра савецкую рэчаіснасць, які ўсе глядзелі і згаджаліся, то цяпер людзі ягонага кола (сам Гаварухін, на жаль, памёр) мяркуюць, што так жыць вельмі нават ільга. Таму і не будзе ніякага вулічнага пратэсту, і з гэтай нагоды няма падставы цешыць сябе.