Эканаміст: Спыненне паставак нафты і газу з РФ будзе вельмі адчувальным для Беларусі
- 31.12.2019, 20:30
Перамовы Расеі і Беларусі аб пастаўках энэргарэсурсаў на будучы год нічым так і не скончыліся.
Кіраўнікі краін павіншавалі адзін аднаго з Новым годам, абмяняліся цёплымі пажаданнямі і канстатавалі, што кантрактаў, якія рэгламентуюць працу ў нафтагазавай сферы, на 1 студзеня не заключана. Лукашэнка даручыў скончыць перамовы з расейскім бокам і наладзіць пастаўкі з альтэрнатыўных крыніц. Фактычна, гэта азначае, што Беларусь адмовілася ад расейскай нафты. Пры гэтым Reuters піша, што ў адсутнасці дамоўленасці з 1 студзеня Расеі «прыйдзецца прыпыніць пастаўкі нафты ў напрамку «Белоруссии» (правапіс у гэтым выпадку не адпавядае варыянту, прыведзенаму ў агульнарасейскім класіфікатары краін свету. - Заўвага.). Праўда, такой фармулёўкай скарысталася толькі адно выданне. Што будзе з пастаўкамі ў наступным годзе і як гэта адаб'ецца на жыцці беларусаў? Onliner спытаў пра гэта эканаміста Вадзіма Іосуба, старэйшага аналітыка кампаніі «Альпари».
- Бакі не дамовіліся - гэта факт, але ці будзе ў поўнач перакрыты кран - пакуль незразумела, - каментуе ён сітуацыю. - Пошук альтэрнатыўных крыніц энэргіі - гэта доўгі перамоўны працэс, за тры гадзіны, што засталіся да Новага года, іх не знойдзеш. Сітуацыя для Беларусі не новая: у нас ужо былі праблемы з пастаўкамі расейскай нафты, і Беларусь знайшла альтэрнатыўныя крыніцы, але там была вельмі складаная схема паставак. Для таго, каб такую наладзіць, трэба паўгода перамоў. Наўрад ці Беларусь рыхтавалася да таго, што Расея перакрые нафтавы кран, таму што гэтага ніхто не чакае. Мяркуецца, што ў нейкіх аб'ёмах нафта ўсё роўна будзе паступаць і дзе-небудзь у студзені бакі пра нешта дамовяцца.
Інфармацыя пра тое, што з 1 студзеня расейская нафта можа перастаць паступаць у Беларусь, з'явілася сёння толькі ў Reuters. Мне цяжка меркаваць аб тым, наколькі гэта рэальная перспектыва. Такі ўкіды часта распачынаюцца расейскім бокам у рамках перамоў па нафце і газу. Таму да падобнай інфармацыі воляй-няволяй даводзіцца ставіцца крытычна.
У нашых «братэрскіх адносінах» было ўсялякае. Было такое, што, не дамовіўшыся пра цэны, Расея працягвала пастаўляць нам энэргарэсурсы, але было і такое, што спыняла да дасягнення дамоўленасці.
Калі Расея сапраўды спыніць пастаўкі нафты ў Беларусь - для нашай эканомікі гэта будзе вельмі адчувальна, таму што перапрацоўка нафты і экспарт нафтапрадуктаў - гэта блізу чвэрці беларускага экспарту. Але напэўна ў Беларусі ёсць нейкія рэзервы. Нават калі заўтра перакрыюць нафту, нафтаперапрацоўчыя заводы імгненна не спыняцца.
Аднак калі такая сітуацыя зацягнецца, даходы бюджэту рэзка скароцяцца, пра запланаваны росце заробкаў бюджэтнікаў можна будзе забыцца і прыйдзецца глядзець, як бы гэтыя заробкі не знізіліся. Відавочна, што прадпрыемстваў, якія маюць дачыненне да нафтахімічнай галіны або супрацоўнічаюць з такімі прадпрыемствамі, гэта закране не ў меншай ступені.
Калі ўявіць, што гэтая сітуацыя зацягнецца на квартал, на паўгода, - збольшага стане дыскамфортна ўсім, таму што ў Беларусі пачнецца рост курсу валюты праз скарачэнне валютнай выручкі за нафтапрадукты.
Наўрад ці Беларусь знойдзе для сябе стабільную крыніцу нафты і газу па тых цэнах, па якіх іх можа даць Расея. Мы атрымліваем ад Расеі энэргарэсурсы па цэнах ніжэйшых за сусветныя і за гэта змагаемся. Калі разважаць стратэгічна і глядзець у будучыню, Беларусі трэба было б перастаць залежаць ад зніжак на нафту або газ. Нават калі мы зараз дамовімся, усё роўна праз год ці два гэтыя зніжкі стануць інструментам ціску на Беларусь. Добра было б навучыцца жыць і працаваць пры сусветных коштах, не знаходзіцца ў такой залежнасці ад Расеі і настрояў яе кіраўніцтва. Хоць працэс пераходу на энэргарэсурсы сусветнымі коштамі можа быць для Беларусі даволі балючым.