Ці стане Расея шантажаваць Беларусь коштам газу?
- 1.07.2019, 21:28
Заява беларускіх чыноўнікаў насцярожвае.
Урад Беларусі Можа звярнуцца ў суд у выпадку, калі Масква адмовіцца кампенсаваць Менску страчаную выгаду ад паставак бруднай нафты, заявіў віцэ-Прэм'ер Беларусі Ігар Ляшэнка, паведамляе «Заўтра тваёй краіны».
- Такія пытанні разглядае Стакгольмскі суд, - кажа доктар эканамічных навук прафесара Барыс Жаліба. Але ў гэтай справе ёсць маральны аспект: Беларусь знаходзіцца з Расеяй у «саюзнай дзяржавы» і раптам падае на яе ў суд?
На думку экспэрта, у заяве беларускага віцэ-прэм'ера - замаскаваны псіхалагічны ход, каб Расея не сышла ад абавязанняў кампенсацыі бруднай нафты, а беларуская старана здабыла пэўную суму.
- Магчыма, ёсць юрыдычныя магчымасці ў рамках ЕАЭС, дзе прадугледжаны такія працэдуры, але гэта будзе бура ў шклянцы вады. Я думаю, стораны, як заўсёды, будуць дамаўляцца.
- Ці кампенсуе Масква шкоду за брудную нафту беларускім партнёрам?
- Павінна. Ад бруднай нафты пацярпела не толькі Беларусь, але і Польшча, і іншыя еўрапейскія краіны. Расея павінна кампенсаваць усім. Ёсць яшчэ і недаатрыманая выгада з боку беларускіх НПЗ, бо яны не працавалі на поўную магутнасць.
- Дырэктар ААТ «Гомельтранснафта Дружба» Алег Барысенка паведаміў, што за красавік-чэрвень скарачэнне аб'ёмаў транспартаваннч нафты з-за інцыдэнту склала больш за 4,7 мільёна тон. У грашовым вылічэнні гэта звыш 23 мільёнаў даляраў. Прапанавана два варыянты ўрэгулявання пытання: прапампоўка да канца года заяўленых раней ПАО «Транснафта» аб'ёмаў транспартаванай нафты на 2019 год на суму 59,75 мільёна тон або кампенсацыя сумы шляхам павелічэння тарыфаў на транспартаванне нафты на 21,7%. Ці пойдзе на гэта расейская старана?
- Гэта і эканамічнае, і тэхнічнае пытанне. ААТ «Гомельтранснафта» як транзіцёр атрымала недапастаўкі, а краіны, куды нафта была недапастаўленая, могуць выставіць прэтэнзіі транзіцёра. Расея заўсёды крытычна выступала супраць падвышэння транзітных тарыфаў. Ёй прасцей дапампаваць недапастаўленыя аб'ёмы нафты еўрапейскім пакупнікам.
- Наколькі сапсавала стасункі паміж Беларуссю і Расеяй нафтавае пытанне?
- Вядома, папсавала. Гэтыя стасункі цяпер і так не найлепшыя, а тут яшчэ і брудная нафту. Пуцін адразу заявіў, што будзе праведзена расследаванне, што вінаватыя будуць пакараныя і Расея павінна будзе кампенсаваць прычыненую шкоду не толькі Беларусі, але і астатнім спажыўцам. Але пытанне аб тым, у якую суму гэта выльецца, будзе абмяркоўвацца спецыялістамі яшчэ доўга.
- Ці можа Расея выкарыстоўваць развязанне нафтавага кампенсацыйнай пытання ў вызначэнні кошту газу для Беларусі з 2020 года як момант шантажу?
- Газавая праблема стаіць асобна. Усё ж такі Беларусь атрымлівае газ коштамі значна ніжэйшымі за сусветныя. Ёсць залежнасць паміж коштам нафты і прыродным газам: кошт газу ідзе за коштам нафты, але з часовым прамежкам, які можа складаць некалькі месяцаў і нават паўгода. На момант перамоў мы не ведаем, якім будзе кошт нафты.
Але тут ёсць яшчэ і комплексны чыннік: якія будуць наогул стасункі паміж нашымі краінамі на момант перамоваў, якія, хутчэй за ўсё, пачнуцца да канца гэтага года. Калі яны наладзяцца, калі Расея паабяцае выплаціць кампенсацыю за падатковы манеўр або пералічыць апошнюю рату крэдыту ЕАБР, то Беларусь будзе вымушаная адказаць больш шчыльнай інтэграцыяй. Асабіста мяне насцярожваюць заявы беларускіх чыноўнікаў, што 90% інтэграцыйных пытанняў ужо ўзгодненыя. А якія гэта пытанні і як іх узгаднілі - невядома.
Гэтая сукупнасць чыннікаў і вызначыць кошт газу для Беларусі да 2020 года і далей.