WSJ: Супраць іранскага рэжыму паўсталі яго былыя прыхільнікі

• 22.01.2026, 17:08

Трывожны сігнал для аяталаў.

Самы крывапралітны палітычны крызіс у сучаснай гісторыі Ірана пачаўся там, дзе яго найменш чакалі, — на тэгеранскім базары, традыцыйным аплоце прыхільнікаў Ісламскай Рэспублікі. Гандляры і ўладальнікі крам, якія ў 1979 годзе адыгралі ключавую ролю ў ісламскай рэвалюцыі і раней пазбягалі масавых пратэстаў, гэтым разам сталі іх ініцыятарамі, піша The Wall Street Journal (пераклад — сайт Charter97.org).

Прычынай хваляванняў стаў рэзкі абвал іранскага рыяла, што прывёў да росту цэн і інфляцыі на фоне санкцый. Нават прадстаўнікі сярэдняга класа сутыкнуліся з немагчымасцю пакрываць базавыя выдаткі. У знак пратэсту многія крамнікі зачынілі крамы і выйшлі на вуліцы, патрабуючы эканамічных рэформаў і змены ўлады.

Да пратэстаў хутка далучыліся прадстаўнікі іншых пластоў грамадства, уключаючы моладзь. Асаблівую трывогу для ўладаў выклікала тое, што масавыя выступленні ахапілі рэлігійныя і кансерватыўныя цэнтры краіны — Кум, Мешхед і Ісфахан, дзе зафіксаваны найбуйнейшыя за дзесяцігоддзі акцыі.

Сілавікі жорстка падавілі пратэсты. Выкарыстоўвалі слёзацечны газ, агнястрэльную зброю і праводзілі масавыя затрыманні. Паводле праваабаронцаў, па ўсёй краіне загінулі тысячы людзей. У Мешхедзе, паводле сведчанняў медыкаў, толькі ў адным моргу за дзень знаходзілася каля 150 целаў загінулых пратэстоўцаў.

Эксперты адзначаюць сімвалічнае значэнне ўдзелу базара — гістарычнага палітычнага барометра Ірана. «Калі закрываецца базар, гэта азначае момант найглыбейшага палітычнага крызісу», — падкрэсліваюць аналітыкі.

Хоць пратэсты былі часова падаўленыя, незадавальненне застаецца. Удзельнікі і назіральнікі сыходзяцца ў меркаванні: эканамічная несправядлівасць стала толькі спускавым кручком, а корань крызісу — у страце даверу да ідэалогіі і кіравання краіны.