Наперадзе — пераломны момант

• Юрый Федарэнка
• 30.01.2026, 10:17

У расійскіх стратах з'явілася вельмі цікавая тэндэнцыя.

Цікавая аналітыка ад Цэнтра ініцыятыў «Вяртайся жывым»: доля канчаткова ліквідаваных воінаў у структуры страт асабовага складу расійскай арміі вырасла і складае 56%.

Гэта не проста статыстыка. Суадносіны забітых і параненых заўсёды былі ключавым паказчыкам жыццяздольнасці арміі. У класічнай вайне параненых у разы больш, чым забітых. У Другой сусветнай — умоўная прапорцыя складала адзін да трох. У амерыканскай кампаніі ў Афганістане — адзін да дзесяці. Да нядаўняга часу лічылася, што ў сучаснай вайне, з яе медыцынай, эвакуацыяй і лагістыкай, паранены павінен выжываць.

Але ж расійская армія ваюе не паводле законаў сучаснасці. Яна ваюе паводле законаў утылізацыі. Па стане на канец 2025 года суадносіны расійскіх страт выглядаюць амаль абсурдна: прыблізна 12 забітых на 10 параненых. Больш за палову страт — беззваротныя. Гэта азначае толькі адно: чалавечы рэсурс ворага сціраецца з нявіданай хуткасцю. Каб проста ўтрымаць колькасць на лініі баявога судакранання, Расіі трэба штомесяц загоняць на фронт больш за 35 тысяч новых істот. З кожным месяцам гэта становіцца ўсё складаней.

Прычыны відавочныя. Па-першае, вайна дронаў. Прыцэльныя паражэнні амаль не пакідаюць шанцаў. Па-другое, сістэмная і прынцыповая адсутнасць эвакуацыі ў нашага праціўніка: паранены салдат для расійскага камандавання — не чалавек, а статыстычны шум. Па-трэцяе, адмаўленне ад масіраваных механізаваных штурмаў прывяло да таго, што малыя пяхотныя групы застаюцца фактычна неабароненымі на полі бою. І, нарэшце, галоўнае — агульны рост эфектыўнасці Сіл абароны Украіны.

Гэтая эфектыўнасць не спыняецца. Плановая мэта, агучаная міністрам абароны Міхаілам Фёдаравым, — давесці страты асабовага складу праціўніка да 50 тысяч у месяц — ужо не выглядае абстракцыяй. Толькі за другое паўгоддзе 2025 года колькасць паражэнняў, нанесеных Сіламі беспілотных сістэм, вырасла на 270% (дарэчы, сёння больш за траціну ўсіх паражаных цэляў — вынік працы менавіта СБС).

На гэтым фоне крыніца папаўнення «гарматнага мяса» на балотах імкліва мялчэе. Асноўная стаўка Крамля — кантрактнікі з маргіналізаваных слаёў насельніцтва. Але нават расійскія медыі вымушаныя прызнаваць: у 2025 годзе навабранцаў было на чвэрць меней, чым у 2024-м, а іх «якасць» выклікае адкрытыя нараканні ў вербавальнікаў.

Пра сур'ёзныя, амаль крытычныя праблемы Расіі з наборам кантрактнікаў было вядома яшчэ восенню мінулага года. У кастрычніку аналітыкі Інстытута вывучэння вайны канстатавалі, што нават рэкордныя аднаразовыя выплаты перасталі працаваць як стымул. Прадстаўнікі расійскіх вербавальных пунктаў наўпрост прызнавалі: колькасць ахвотных не расце, таму што «усе, хто хацеў зарабіць на вайне, ужо пайшлі».

Паводле іх слоў, новыя так званыя «дабравольцы» — гэта пераважна пажылыя людзі з хранічнымі захворваннямі, а фінансавыя пытанні застаюцца адзінай матывацыяй. Такім чынам, цяперашнія кадравыя цяжкасці расійскай арміі — не раптоўны збой, а доўгатэрміновая тэндэнцыя. Ці ёсць у ворага шанец зламаць гэтую тэндэнцыю? Напрыклад, павялічыць выплаты для наймітаў?

Тут у гульню ўступае яшчэ адзін фактар — грошы. Дакладней, іх адсутнасць. Дэфіцыты бюджэтаў усіх узроўняў у Расіі растуць. Паток нафтагазавых даходаў высыхае. Доля паступленняў ад экспарту нафты і газу ў расійскі бюджэт упала да мінімуму за два дзесяцігоддзі.

Адпаведна, выбар у ворага просты: альбо змяншаць інтэнсіўнасць вайны, альбо шукаць новыя спосабы масавай утылізацыі ўласнага насельніцтва. Вайна на знясіленне, якую Расія навязала Украіне, усё больш відавочна ператвараецца ў пастку для самой Расіі.

Наперадзе — пераломны момант. Першы варыянт развіцця падзей: шлях да справядлівага міру. Другі варыянт: Расія выбірае крывую дарогу да самазнішчэння, якая пройдзе праз ваенныя прыніжэнні, сацыяльныя выбухі, эканамічныя крызісы і тэхнагенныя катастрофы. Гісторыя не падкідвае трэцяга сцэнару. Слава Украіне!

Юрый Федарэнка, «Фэйсбук»