Рэквіем па электрамары Лукашэнкі
- Аляксей Мазаратаў, «Беларусы і рынак»
- 31.01.2026, 13:50
Гэта заканамерны вынік трыццаці гадоў дэградацыі беларускай навукі.
У шматгадовай эпапеі па стварэнні айчыннага электрамабіля канчаткова пастаўлена кропка. Замест масавага аўто Беларуская акадэмія навук вырашыла абмежавацца экскурсійным аўтобусам для Батанічнага саду. Яго, праўда, зрабіць таксама пакуль не атрымалася.
«Мы крыху пераацанілі свае магчымасці. Не да канца ўсведамлялі, што пасажырскі аўтамабіль — гэта ўсё ж такі вельмі шмат сістэм бяспекі, гэта мультымедыя, гэта сілавы каркас. І спроба свае напрацоўкі з наскоку інтэграваць у былую бензінавую машыну, на жаль, не прывяла да добрага спажывецкага выніку», — сказаў у нядзелю ў інтэрв’ю беларускаму тэлебачанню прэзідэнт Акадэміі навук Уладзімір Каранік.
Пра «крыху пераацанілі магчымасці» і «не прывяла да добрага спажывецкага выніку» Каранік, вядома, моцна паласціў. У тым сэнсе, што спроба наўогул ні да якога выніку не прывяла. Хаця, каб правільна ацэньваць свае магчымасці, спатрэбілася патраціць восем гадоў і дзясяткі мільёнаў.
Першы айчынны электрамабіль у Беларусі прэзентавалі яшчэ ў 2017 годзе. Апрабаваць яго даручылі тагачаснаму першаму віцэ-прэм’еру Уладзіміру Сямашку. Ён прызнаў выпрабаванні паспяховымі.
«Я думаю, што ў бліжэйшыя два-тры гады ў нас гэта будзе не проста цацка. Гэта будзе, так бы мовіць, рэальнае ўкараненне», — сказаў Сямашка.
Праўда, тады ж выявіліся і некаторыя дробныя недахопы. Батарэя для першага беларускага электрамабіля каштавала даражэй, чым ён сам. Але недахопы абяцалі хутка выправіць і ўжо з 2021 года пачаць серыйную вытворчасць, каб прадаваць беларускі электрамабіль беларусам. І не толькі беларусам. Беларускім электрамабілем збіраліся асвойваць міжнародныя рынкі.
З 2021-м годам неяк прамахнуліся, і пасля гэтага запускаць айчынны электрамабіль у серыю абяцалі ўжо штогод. Апошні раз яго абяцалі запусціць у масавую вытворчасць да 1 студзеня 2025 года. Праўда, потым высветлілася, што, па-першае, не масавая вытворчасць, а толькі вопытная партыя, а па-другое, не 1 студзеня, а калі-небудзь.
Як шчыра прызнаў тагачасны віцэ-прэм’ер Пётр Пархомчык: «Гэта была мая ідэя ўзяць папулярны Coolray і зрабіць з яго электрычны аўтамабіль. І ён атрымаўся. Ён ёсць, ён прайшоў выпрабаванні. Яго трэба ставіць у вытворчасць. Але тыя вузлы, якія трэба вырабляць, патрабуюць тэхналогій, якіх пакуль няма».
То бок, беларускі электрамабіль атрымаўся занадта перадавым для сучасных тэхналогій.
Прабную партыю, дакладней некалькі прататыпаў, удалося вырабіць толькі да лістапада 2025 года. Як тлумачыў тады Каранік: «Яны ёсць, яны ў жывым экзэмпляры, проста выглядаюць, як Coolray, каштуюць, як «Ролс-Ройс», а ездзяць, як «Жыгулі»».
Лукашэнку гэтыя дасягненні не ўразілі, і ён удакладніў: «Карацей, калі я выйду і ўбачаць, што я за рулём еду на гэтай машыне, людзі разбягуцца?»
Не, супакоіў яго Каранік. Няма пра што перажываць. Машына — клас.
«Не разбягуцца, ён выглядае, як звычайны Coolray, і нават едзе».
Машына, якая выглядае як Coolray, каштуе, як «Ролс-Ройс», і нават едзе, аказалася вышэйшым дасягненнем айчыннага электрамабілебудавання.
Праз чатыры дні пасля нарады КГК абвінаваціў групу распрацоўшчыкаў у тым, што яны няправільна размеркавалі прэміі і завышалі цэны пры правядзенні закупак.
Але, як сказаў Уладзімір Каранік, усё было не дарма: «Мы знайшлі сваю нішу. Гэта аўтамабілі спецыяльнага прызначэння. Электратранспарт складскі, электракары для аэрапортаў. Гэта экскурсійны аўтобус для Батанічнага саду, які цяпер праектуецца і будзе вырабляцца».
То бок, восем гадоў высілкаў спатрэбілася, каб стварыць экскурсійны аўтобус для Батанічнага саду. Пры гэтым нават гэты аўтобус пакуль яшчэ не зрабілі, а толькі праектуюць.
І гэты правал не становіцца менш эпічным ад таго, што ён быў ад самага пачатку прадказальным. Гэта заканамерны вынік трыццаці гадоў паступовай дэградацыі беларускай навукі.
Аляксей Мазаратаў, «Беларусы і рынак»