Пасля Трампа любая адміністрацыя будзе лепшай

• Канстанцін Эггерт
• 20.10.2026, 12:12

НАТА адродзіцца.

Дональд Трамп прыпыняе дзеянне закона аб санкцыях супраць Расіі, які сам жа зусім нядаўна адабрыў. У Германіі да ўлады прарываецца партыя, якая заклікае спыніць дапамогу Украіне і аднавіць газаправод «Паўночны паток». Урад прыфрантавай Эстоніі просіць зняць санкцыі з расійскай дзяржаўнай кампаніі, якая спрыяе агрэсіі супраць Украіны. Сам міжволі задаешся пытаннем: ці існуе яшчэ «калектыўны Захад», ці ўжо не?

Прымакоў, Пуцін і Сі мелі рацыю?

Любая спроба адказаць на яго натыкаецца на іншае пытанне: цяперашняе прэзідэнцтва Трампа — непрыемны для канадцаў, еўрапейцаў, японцаў і іншых саюзнікаў эпізод у гісторыі Амерыкі ці ж прыкмета доўгатэрміновай тэндэнцыі да самаізаляцыі ЗША і іх адмовы ад ролі «лідара свабоднага свету», ён жа «глабальны Захад»? У Маскве і Пекіне свой адказ ужо далі — «глабальнага Захаду» больш няма, наступіла даўно прадказаная Яўгенам Прымаковым і Камуністычнай партыяй Кітая эпоха так званай «шматпалярнасці», калі кожны сам за сябе.

Насамрэч так званая «шматпалярнасць» заўсёды была антызаходняй канцэпцыяй. Яе сэнс — у ўраўноўванні дэмакратый і дыктатур і ў абароне апошніх. У ўсіх ёсць законныя нацыянальныя інтарэсы і зоны ўплыву, гэта трэба прызнаць як рэальнасць і не «раскачваць лодку» з рознымі там правамі чалавека. Кітай з лагерамі для уйгураў або Расія, што травіць ядамі апанентаў рэжыму, анічым не горшыя за Германію, Вялікабрытанію ці ЗША. А электрамабілі вырабляюць або нафту з газам здабываюць нават хутчэй і лепш за іх.

Палітыка цяперашняга гаспадара Белага дома хаатычная і пазбаўленая нават намёку на цікавасць хоць да якіх канцэпцый. Але яго можна фактычна лічыць прыхільнікам «шматпалярнасці». Трамп паважае сілу, яму абыякава, з кім мець справу — з саюзнікамі-дэмакратамі ці з дыктатурамі. Ён вымярае палітыку перадусім эканамічнымі, грашовымі мерамі. Ён эгацэнтрычны і, відавочна, зайздросціць сусветнай славе Уладзіміра Зяленскага. А колькі мінулай ноччу загінула мірных жыхароў Кіева або Адэсы, яму зусім абыякава.

«Пасля Трампа любая адміністрацыя будзе лепшай»

Аднак сітуацыя змяняецца. Нягледзячы на лібералізацыю нафтагазаздабычы і ператварэнне Злучаных Штатаў у энергетычную звышдзяржаву, рэйтынгі Трампа дасягнулі рэкорднага мінімуму. Абяцанні стрымаць кітайскую эканамічную экспансію і вырашыць міграцыйныя праблемы не рэалізаваныя. Украіна карыстаецца падтрымкай большасці амерыканцаў незалежна ад іх партыйных сімпатый, а Дэмакратычная партыя мае ўсе шанцы ўзяць Палату прадстаўнікоў і, магчыма, Сенат.

Больш за тое, дзяржаўны сакратар Марка Рубіа відавочна пачынае весці ўласную палітыку. Ён бачыць сябе кандыдатам на прэзідэнцкіх выбарах 2028 года і ўжо дэманструе сваё галоўнае адрозненне ад «начальніка» — здольнасць мысліць канцэптуальна. Прамова Рубіа пра «адраджэнне Захаду» ў Афінах камусьці спадабалася, камусьці падалася «рэакцыйнай», а камусьці — «ігнаравальнай да саюзнікаў у Азіі». Але тое, што дзяржаўны сакратар не саромеецца быць «палітыкам-філосафам», ужо ўсяляе надзею на фоне цынізму, злапамятнасці і проста адкрытай некампетэнтнасці цяперашняй адміністрацыі.

«Пасля Трампа любая адміністрацыя будзе лепшай і паспрабуе аднавіць разбуранае ім, — сказаў мне днямі мой амерыканскі сябар, былы супрацоўнік Дзярждэпартамента, цяпер адзін з неафіцыйных каардынатараў аказання дапамогі Украіне. — Наш ядзерны парасон нікуды не дзенецца, і НАТА таксама. Існаванне альянсу — наш ключавы нацыянальны інтарэс». Ён верыць у здольнасць Амерыкі «вынайсці сябе нанава». Так бывала ў мінулым. Але, паводле яго слоў, гэта не азначае, што ўсё зноў будзе, як у эпоху Абамы ці Буша-малодшага. Еўрапейцам, канадцам, аўстралійцам, японцам давядзецца зразумець, што яны таксама адказваюць за лёс «свабоднага свету».

НАТА не памрэ

Як чалавек, што жыве за 30 кіламетраў ад мяжы з Беларуссю, якая сёння па сутнасці з’яўляецца пратэктаратам РФ, я цудоўна разумею, пра што кажа мой сябра. Адчуванне небяспекі, што ідзе з усходу, прыходзіць нанова кожную раніцу разам з апавяшчэннем пра дронную небяспеку ў смартфоне, паведамленнем пра чарговы сарваны замах на знаёмага эмігранта або спробу прарыву мяжы суседняй Латвіі ўзброенымі людзьмі ў камуфляжы без знакаў адрознення.

У краінах Балтыі, Польшчы, Фінляндыі, што мяжуюць з Расіяй, ужо саспела разуменне, што свабода каштуе дорага, але гэтую цану варта заплаціць. Фінляндыя стварыла, магчыма, найлепшую ў Еўропе сістэму прыгранічных умацаванняў, Польшча будуе АЭС і ператварае сваю армію ў трэцюю ў НАТА пасля амерыканскай і турэцкай, Літва вяртае прызыў у войска і развівае абарону ад дронаў.

Гэтыя ж дзяржавы пачынаюць актыўна развіваць сувязі з Тайванем, Японіяй, Філіпінамі — краінамі, што супрацьстаяць эканамічнаму, палітычнаму і ваеннаму ціску галоўнага патрона Расіі — камуністычнай дыктатуры ў Пекіне. У Вільнюсе і Тайбэі, Маніле і Хельсінкі разумеюць: свабодна выбіраць свой лад жыцця, змяняць урады, абмяркоўваць і вырашаць праблемы — гэта тое, дзеля чаго варта змагацца.

Гэта разуменне паступова прыходзіць у Заходнюю Еўропу, але павольней, чым хацелася б. Хаця Пуцін і Сі Цзіньпін даюць Лондану, Берліну, Парыжу мноства падстаў паскорыцца. Адраджэнне глабальнага Захаду стане найперш справай тых краін, што лічаць сябе прыфрантавымі. Яны першымі працягнуць руку новай амерыканскай адміністрацыі. Няхай іншыя падцягнуцца крыху пазней. Важна, каб падцягнуліся.

Канстанцін Эггерт, «Нямецкая хваля»