«Яхту можна купіць за €1000?»

• 21.10.2026, 8:57

Беларускія капітаны расказалі пра цэны, выдаткі і жыццё пад ветразямі.

У Беларусі няма мора, але ёсць людзі, якія не ўяўляюць свайго жыцця без яхт і ветразяў. Прычым дзеля любімага занятку ім зусім не абавязкова кожны раз адпраўляцца куды-небудзь у Міжземнамор’е — дастаткова прыехаць на Мінскае мора, дзе яхты можна сустрэць нават у сярэдзіне восені. Праўда, большасць уладальнікаў ужо рыхтуе свае судны да зімы, але некаторыя працягваюць выходзіць на ваду амаль да першых лёдаў. З аднымі з такіх энтузіястаў мы і адправіліся пад ветразямі. Журналісты Onliner пагаварылі з заснавальнікамі яхт-клуба пра тое, колькі каштуе купіць уласную яхту, ці рэальна знайсці яе за €1000 і што трэба, каб самому стаць капітанам.

Сярод такіх энтузіястаў — Аляксандра Піко і Антон Гарустовіч. Абодва — капітаны-інструктары, якія разам заснавалі яхт-клуб VioSail. Журналісты пазнаёміліся з імі на борце «Віялончэлі» — чатырохтоннай ветразнай яхты.

«Напэўна, гэта быў крызіс 30 гадоў». Як беларусы захапіліся яхтынгам

Пакуль судна выходзіць з марыны (пакідае яхтны порт), даводзіцца прызвычаіцца да нестандартных каманд, да вяровак, якія тут называюць снастамі, і пастаяннага руху пад нагамі. Варта злавіць вецер — і яхта накренваецца. У пэўны момант разумееш, што тут не атрымаецца проста расслабіцца і забыць пра ўсё: трэба хоць бы сачыць, за што трымацца.

— У мяне не было аднаго моманту, калі я ўбачыла яхту і зразумела: усё, хачу гэтым займацца. Гэта гісторыя, якая назапашвалася амаль усё жыццё. Яшчэ ў дзяцінстве мне падабаліся караблі, мора, ветразі, магчыма, таксама паўплывалі кнігі Аляксандра Грына, якія мне чыталі бацькі, або аповеды дзядзькі, што служыў на флоце.

Я доўга шукала магчымасць хаця б дакрануцца да яхтынгу тут, у Беларусі. Прыязджала на Мінскае мора, бачыла ветразі, глядзела на іх з берага — і зусім не разумела, як туды трапіць. У 2018 годзе мне нарэшце трапілася рэклама прагулкі на яхце. Я запісалася, хоць нават як след не ўяўляла, як усё будзе адбывацца. Мы проста выйшлі на Мінскае мора, дайшлі да вострава і вярнуліся назад. Здавалася б, нічога асаблівага, але так я зразумела, што ўсё, што я сабе ўяўляла, сапраўды існуе. І мне хочацца быць часткай гэтага.

Праўда, першы выхад адбыўся пад канец сезона, а потым наступіла зіма. Я працягвала шукаць інфармацыю, глядзець матэрыялы, разбірацца, дзе можна навучыцца кіраваць яхтай. Пазней знайшла спартыўныя трэніроўкі на Мінскім моры і пачала іх наведваць.

Мне хацелася зразумець, як усё працуе, удзельнічаць у кіраванні, быць часткай каманды.

Гэта гісторыя Аляксандры. А вось у Антона ўсё было крыху інакш.

— Напэўна, гэта быў своеасаблівы крызіс 30 гадоў, калі ў цябе ўжо ёсць праца, уласная кампанія, нешта ў жыцці наладжана, але ў нейкі момант разумееш, што гэтага недастаткова. Хочацца чаго-небудзь новага, нейкіх іншых адчуванняў.

Аднойчы мы арандавалі яхту для карпаратыву. Потым былі рэгаты з сябрамі і знаёмымі, паступова з’явіліся падарожжы за мяжу, і неяк незаўважна яхтынг пачаў займаць усё больш месца ў маім жыцці.

На вадзе няма той стабільнасці, да якой мы прывыклі на сушы: яхта крэніцца, змяняецца вецер, трэба пастаянна нешта рабіць, прымаць рашэнні, узаемадзейнічаць з іншымі людзьмі. І ў гэтым увесь інтарэс: ты апынаешся ў зусім іншым асяроддзі, дзе не атрымаецца проста дзейнічаць па звыклай схеме.

Мы з Аляксандрай сышліся якраз на любові да ветразяў, падарожжаў і ўсёй гэтай атмасферы. Калі сустракаеш чалавека, у якога гэтак жа гараць вочы ад яхтынгу, гэта вельмі аб’ядноўвае. Паступова вакол нас сталі збірацца іншыя захопленыя людзі, і з гэтага вырас клуб.

Пакуль адны мараць пра яхты недзе каля берагоў Монака, Аляксандра і Антон завялі ўласную «шведку» проста на Мінскім моры. Завуць «Віялончэль», важыць 4 тоны, пабудавана яшчэ ў мінулым стагоддзі. Праўда, на борце назва красуецца з памылкай. Уладальнікі вырашылі не замарочвацца: горш хадзіць ад гэтага яна дакладна не будзе.

— Можна сказаць, што не мы яе выбралі, а яна — нас, — распавядае Антон. — Мы не сядзелі і не выбіралі па каталагах, якую лодку купіць. Яна ўжо даўно стаяла тут, у марыне, а потым яе ўладальнік вырашыў прадаць. І аказалася, што яна вельмі добра падыходзіць пад тое, чым хочам займацца мы.

Яна марская, кілевая, разлічана на сур’ёзную хвалю і вецер. Такія судны на Мінскім моры сустракаюцца нячаста. Большасць мясцовых яхт усё ж прызначаныя для азёрнага плавання, а наша па сваёй канструкцыі дазваляе хадзіць у больш складаных умовах.

— Гэта шведская яхта, пабудаваная прыблізна ў 1970—1980-х гадах, — падхоплівае Аляксандра. — Важыць каля 4 тон. У яе даволі незвычайная канструкцыя: плоская палуба без надбудовы. Дзякуючы гэтага зверху шмат месца, можна спакойна перамяшчацца, усёй камандай працаваць з ветразямі. Затое ўнутры столь нізкая, даводзіцца крыху прыгынацца.

На борце максімальна могуць знаходзіцца восем чалавек, але калі мы гаворым пра паўнавартасную каманду, дзе ў кожнага ёсць свая задача, то аптымальна шэсць. А для доўгага падарожжа з начлегамі найбольш камфортна чацвярым: столькі тут спальніх месцаў.

Унутры ёсць невялікая кухня з двума канфоркамі, месцы для захоўвання рэчаў, ратавальныя камізэлькі. Мы нават на Мінскім моры сыходзілі на двое сутак з начлегам. Так што тут цалкам можна жыць, гатаваць ежу і падарожнічаць.

Ад Мінскага мора да Фінскага заліва. Куды ходзяць беларусы пад ветразямі

Варта адысці ад берага, падняць ветразі і злавіць вецер — і звыклы свет крыху змяняецца. Пры гэтым яхта неабавязкова ідзе туды, куды дзьме вецер. Каб дабрацца да патрэбнай кропкі, часам даводзіцца рухацца зігзагамі, змяняючы курс і становішча ветразяў. Судна крэніцца, а пад нагамі пастаянна нешта рухаецца.

— Мне падабаецца, што ты можаш прыйсці на яхту пасля цяжкага працоўнага тыдня і літаральна пераключыцца. Тут ужо не думаеш пра свае звычайныя справы, таму што трэба сачыць за тым, што адбываецца вакол. І пры гэтым атрымліваеш зусім іншыя ўражанні. Нават на знаёмыя месцы пачынаеш глядзець інакш.

У Беларусі пад ветразямі ходзяць па Мінскім моры, Нарачы, Браслаўскіх азёрах.

Аляксандра і Антон ужо хадзілі па Фінскім заліве, бывалі ў раёне Пецярбурга і Выбарга, падарожнічалі па Ладозе. За мяжой яны арандуюць яхты на месцы — такі фармат дазваляе даследаваць новыя акваторыі, не перавозячы ўласную лодку з Беларусі.

«Некаторыя дагэтуль лічаць, што капітанам павінен быць мужчына»

Асобная тэма для Аляксандры — жанчыны ў яхтынгу. Яна прызнаецца, што дагэтуль сутыкаецца са стэрэатыпам, нібыта капітанам абавязкова павінен быць мужчына.

— Стэрэатып, што дзяўчатам не месца на яхце або што жанчына не можа ёй кіраваць, паступова сыходзіць у мінулае. Дзяўчат-капітанак цяпер даволі шмат. Напэўна, мацней за ўсё гэты стэрэатып трымаецца ў нас, на постсавецкай прасторы. Тут звыклей бачыць капітанам мужчыну, і мужчынам часам складаней падпарадкоўвацца жанчыне.

Я дагэтуль сутыкаюся з пэўнымі цяжкасцямі, калі ў камандзе мужчыны, а капітан — дзяўчына. Але на караблі капітан адзін, і ад выканання яго каманд залежыць бяспека ўсіх на борце. Мне вельмі хочацца, каб дзяўчат, якія самі кіруюць яхтамі, станавілася больш. Чамусьці многія дагэтуль лічаць, што гэта выключна мужчынскае занятак, дзе патрэбна велізарная фізічная сіла, але ж усё ўладкавана крыху інакш. Ёсць лябёдкі, спецыяльнае абсталяванне — трэба проста разумець, як з ім працаваць.

Паводле слоў Аляксандры, пачынаць навучанне можна ўвогуле без падрыхтоўкі. Не абавязкова разбірацца ў устроі яхты, ведаць марскія тэрміны або мець досвед кіравання лодкай. На першых занятках пачаткоўцам тлумачаць, як працуюць ветразі, як вецер уплывае на рух судна, навошта патрэбныя розныя снасці і што робіць кожны член каманды.

Як стаць капітанам яхты ў Беларусі і колькі можна зарабляць

Але адно — некалькі разоў выйсці пад ветразямі на Мінскае мора, зусім іншае — самастойна кіраваць яхтай. Тут ужо ўзнікаюць пытанні: дзе ў Беларусі гэтаму вучаць, ці патрэбныя правы і ці можна потым арандаваць судна недзе ў Грэцыі або Турцыі? Паводле герояў, усё залежыць ад таго, якія мэты ставіць перад сабой будучы капітан.

— Калі вы хочаце кіраваць ветразнай яхтай тут, у Беларусі, то ў вялікім рахунку ўсё даволі проста, — расказвае Аляксандра. — Для ветразнай яхты правы патрэбныя не заўсёды, шмат што залежыць ад таго, які рухавік усталяваны на судне. Нацыянальныя пасведчанні атрымліваюць праз Дзяржаўную інспекцыю па маламерных судах.

Калі ж вы плануеце выходзіць у мора, падарожнічаць па іншых краінах, то спатрэбіцца дадатковае навучанне. Там ужо іншая навігацыя, іншыя ўмовы, патрэбная марская практыка. Пасля навучання здаюцца тэарэтычны і практычны іспыты, а затым можна атрымаць адпаведны сертыфікат.

Пры гэтым міжнародныя сертыфікаты таксама бываюць розныя. Ёсць катэгорыі для плавання паблізу берага, ёсць для больш далёкіх выхадаў. Таму спачатку трэба вызначыцца, дзе вы хочаце хадзіць і на якіх яхтах, а ўжо потым выбіраць навучанне.

— І тут вельмі важна разумець, што наяўнасць пасведчання яшчэ не гарантуе, што вам у любой краіне дадуць яхту ў арэнду, — працягвае Антон. — Ёсць чартарныя кампаніі, якія могуць паглядзець на вашы дакументы, а потым папрасіць паказаць, як вы наогул умееце абыходзіцца з лодкай.

Напрыклад, у нас ёсць сертыфікат ISSA, што дазваляе выдаваць міжнародныя правы. З імі можна арандаваць яхты ва многіх краінах, у тым ліку ў Турцыі, Грэцыі, Італіі. Але ў кожнай кампаніі свае патрабаванні: дзесьці папросяць пацвердзіць колькасць прайдзеных марскіх міль, дзесьці паглядзяць лагбук, то бок часопіс вашага вопыту плавання, а дзесьці могуць запатрабаваць і дадатковыя дакументы.

І гэта правільна. Таму што вы бераце на сябе адказнасць за дарагое судна і людзей, якія знаходзяцца на борце.

З тымі навыкамі, якія мы атрымалі, цалкам можна працаваць скіперам, суправаджаць турыстаў, пераганяць яхты з адной краіны ў іншую. Пры гэтым неабавязкова займацца гэтым пастаянна, можна браць асобныя заказы. Калі казаць пра заробкі, то пры перагоне яхт арыенцір — каля €2 за марскую мілю. А калі працуеш скіперам на чартарнай яхце, то прыкладна ад €150 у суткі.

Яхта — самая танная частка пакупкі

А цяпер да пытання, якое цікавіць многіх: колькі наогул каштуе яхтынг? Антон прызнае, што танным захапленнем яго не назавеш. Але пры гэтым купляць уласную яхту зусім неабавязкова. Больш за тое, часам такая пакупка прыносіць уладальніку значна больш клопату, чым задавальнення.

— У Беларусі вельмі складана казаць пра нейкі сярэдні кошт яхты, таму што паўнавартаснага рынку ў нас практычна няма. Занадта мала прапаноў, каб параўноўваць аднолькавыя мадэлі і выводзіць сярэднюю цану. Калі браць падтрыманыя яхты, якія можна сустрэць у нас, то арыенцір — прыблізна ад €15 тыс. да €80 тыс. Ёсць і значна больш дарагія варыянты. Напрыклад, на Мінскім моры, наколькі я ведаю, ёсць яхта коштам каля €220 тыс.

Пры гэтым у Беларусі ёсць вытворцы новых яхт. У аднаго нашага знаёмага, які займаецца такой вытворчасцю, цэны пачынаюцца прыблізна ад €50 тыс.

— Ці можна купіць яхту за €1000?

— Тэарэтычна так. Але ў чым праблема: калі вы сёння купіце судна за €1000 у Беларусі, хутчэй за ўсё, гэта будзе невялікая, у вельмі дрэнным стане, лодачка. Калі купіце ў Скандынавіі, то гэта сапраўды будзе сапраўдная ветразная яхта. Там яхт вельмі шмат, яны ў мясцовых як ровары — звычайны сродак перамяшчэння, і часам уладальнікам прасцей танна прадаць старую лодку, чым далей плаціць за яе стаянку і абслугоўванне.

Мы зазірнулі на еўрапейскія сайты аб’яў і выявілі, што ў Нарвегіі, Даніі і Германіі недарагіх яхт сапраўды процьма. За €500—2000 можна знайсці цалкам прыстойную на выгляд ветразную лодку, а некаторыя ўладальнікі гатовыя развітацца са сваім суднам і ўвогуле бясплатна.

— Але калі вы знайшлі яхту, напрыклад, за €3000, гэта зусім не значыць, што за столькі ж яна апынецца ў вас у Беларусі. Спачатку трэба паехаць у іншую краіну, агледзець судна, разабрацца з яго станам. Магчыма, давядзецца наймаць спецыяліста, які праверыць корпус і абсталяванне. Ужо на гэтым этапе можна патраціць пару тысяч еўра.

Далей яхту трэба аформіць, арганізаваць перагон або перавозку. Калі казаць пра перагон па вадзе, то гэта можа заняць да двух тыдняў, а кошт такой паслугі часам дасягае €10 тыс. Потым яшчэ дастаўка па сушы, мытня, пошук прыдатнага транспарту, магчымы рамонт.

У выніку яхта, якую вы купілі за €3000, можа абысціся вам у €25 тыс. І гэта калі не ўсплывуць якія-небудзь сур’ёзныя нечаканасці.

Пасля пакупкі выдаткі не заканчваюцца. Яхту трэба дзесьці захоўваць, абслугоўваць, рыхтаваць да сезона, падымаць на бераг, разбірацца, што адбываецца з корпусам, ветразямі і абсталяваннем.

— Многія думаюць, што яхтынг — гэта калі ты летам прыязджаеш, падымаеш ветразі і прыгожа ідзеш па вадзе. Але ёсць яшчэ велізарная частка жыцця яхты, якую ніхто не бачыць. Восенню яе трэба падняць на бераг, падрыхтаваць да зімы, праверыць абсталяванне, законсерваваць рухавік. Вясной усё гэта робіцца ў зваротным парадку.

Гэта не той выпадак, калі можна проста накрыць лодку тэнтам і забыць да мая. Яхта патрабуе ўвагі пастаянна: дзесьці нешта зносілася, дзесьці трэба памяняць снасці, праверыць корпус, разабрацца з ветразямі. Вось уявіце, што ў вас парваўся ветразь, — дзе вы будзеце яго рамантаваць? Тут патрэбныя спецыяльныя матэрыялы, пэўныя тэхналогіі. Тое ж датычыцца снасцей, лябёдак, пакрыцця корпуса. Шмат што даводзіцца шукаць за мяжой, замаўляць, дастаўляць. А калі не заўважыць праблему своечасова, потым яна можа абысціся значна даражэй.

У нас нават была гісторыя з яхтай, якая падчас пандэміі засталася зімваць на вадзе. Уладальнік не змог прыехаць, а потым вадаём замёрз. У выніку лодку давялося літаральна высякаць з лёду. Уяўляеце, колькі з гэтым клопату?

Толькі стаянка або захоўванне яхты ў Беларусі можа абыходзіцца прыблізна ад $100 у месяц. Гэта вельмі ўмоўная лічба, зразумела, што ўсё залежыць ад памераў судна, месца і ўмоў.

Ёсць людзі, якія купілі яхту, а потым амаль на ёй не ходзяць. Хтосьці выходзіць адзін-два разы за сезон, хтосьці наогул трымае лодку на ўчастку, пастаянна нешта разбірае, збірае, рамантуе. Бывае, што людзі нават у крэдыты дзеля гэтага залазяць, а да сапраўднага яхтынгу справа так і не даходзіць.

— А што самае складанае ў гэтай справе?

— Як па мне, самае складанае — гэта нават не абслугоўванне, а пошук каманды — людзей, з якімі ты будзеш рэгулярна выходзіць на ваду, якія падзяляюць тваё захапленне і гатовыя разам займацца яхтай. Ветразная яхта — гэта камандная гісторыя. Тут кожны павінен разумець, што ён робіць. Адзін чалавек працуе з ветразямі, другі сачыць за абстаноўкай, трэці дапамагае са швартоўкай, і калі хтосьці не выконвае сваю задачу, гэта адразу адбіваецца на астатніх.

Мне падабаецца, што на яхце зусім не важна, хто ты на беразе. Ты можаш быць дырэктарам, праграмістам, архітэктарам або студэнтам — тут у ўсіх агульная задача, і вырашаць яе трэба разам. Прычым вада вельмі хутка паказвае, хто як паводзіць сябе ў складаных сітуацыях. На беразе чалавек можа здавацца спакойным і ўпэўненым, а калі мяняецца надвор’е і трэба хутка прымаць рашэнні, праяўляюцца зусім іншыя якасці. І наадварот: хтосьці ў звычайным жыцці ціхі і непрыкметны, а на яхце аказваецца чалавекам, на якога можна пакласціся.

Тут ты вучышся давяраць людзям, дамаўляцца з імі і браць на сябе адказнасць.

Таму я заўсёды кажу: зусім неабавязкова мець уласную яхту. Можна ўступіць у клуб, хадзіць на трэніроўкі, удзельнічаць у падарожжах, арандаваць яхты. Бо мы прыходзім сюды не дзеля таго, каб сказаць «Вось гэта мая ўласнасць». Мы прыходзім дзеля ветру, вады, ветразяў і тых адчуванняў, якія ўсё гэта дае.