«Іх пакарыла мая ініцыятыўнасць»
- 23.10.2026, 20:09
Беларуска атрымала ў ЗША нязвыклую прафесію, якую, на яе думку, не зможа замяніць ШІ.
Тацяна (імя зменена) у мінулым выкладчыца, але пераезд у ЗША даў ёй унікальную прафесію. Яна расказала Devby сваю гісторыю.
— У Беларусі я была выкладчыцай англійскай у ўніверсітэце — два гады адпрацавала па размеркаванні і сышла, занялася рэпетытарствам. У выніку ў мяне было шмат вольнага часу, а набіраць шмат вучняў не хацелася — і тады я пачала шукаць нешта яшчэ.
У той момант я пазнаёмілася з будучым мужам — ён захапляўся распрацоўкай. Мне здавалася, пісаць код цяжка, гэта нейкія непраходныя дрыгвы. А вось UX-дызайн мяне зачапіў: я прайшла некалькі кароткіх інтэнсіўных курсаў, вучылася па відэа на канале Аляксея Бычкова — і мне гэта падабалася.
«Было зразумела, што для пераезду ў іншую краіну патрэбная іншая прафесія»
Праз пэўны час муж выйграў Green Card. І было зразумела, што для пераезду ў іншую краіну патрэбная іншая прафесія. Я вырашыла біць у тую ж кропку — UX/UI.
У 2023 годзе мы пераехалі ў ЗША. Я ўсё яшчэ вяла заняткі — і паралельна шукала працу UX/UI-дызайнеркай.
Яшчэ ў Беларусі я глядзела вакансіі ў LinkedIn, але зачапіцца не было за што. У ЗША лепш не стала. Муж сказаў: «Я пайду працаваць, а ты вучыся». І я вучылася — прайшла два маштабныя курсы па UX/UI на Coursera: адзін ад Google, а другі — ад Каліфарнійскага інстытута мастацтваў (CalArts).
Вядома, я таксама шукала працу. Адправіла больш за 400 адгукаў — у мяне на дзень быў план: складаць мінімум 4 рэзюмэ за гадзіну (але траціць не больш за 15 хвілін на кожнае), я ўсё іх перарабляла пад вакансіі. А ў адказ — цішыня або адмовы. У пэўны момант у мяне нават здарылася выгаранне.
Мне наогул здаецца, што дасылаць рэзюмэ — гэта таксама праца, цяжкая і вельмі няўдзячная. Пазней муж забраў яе ў мяне: я вучылася і праходзіла інтэрв'ю, а ён адгукаўся за мяне.
«Іх пакарыла мая ініцыятыўнасць»
Улетку мой муж пайшоў на курсы ад адной кампаніі і дазнаўся, што яны адкрылі яшчэ адзін курс — па accessibility (лічбавай даступнасці), гэта частка UX-дызайну.
Заняткі ўжо пачаліся — але муж настойваў: «Усё адно адправь заяўку — на будучыню». Я адправіла — і адразу атрымала адказ: так, набор у групу ўжо закрыты, але яны гатовыя былі дзяліцца са мной запісамі лекцый.
Што яшчэ было крута — мне сказалі: «Калі ўзнікнуць пытанні, пішыце, не саромейцеся». Я некалькі разоў напісала, задала пытанні — і інструктар, які вёў курс, прапанаваў раз на тыдзень званіцца. Гэта мяне вельмі здзівіла. А потым мне ўвогуле прапанавалі далучыцца да групы — іх пакарыла мая ініцыятыўнасць.
Тэма accessibility мне блізкая: у юнацтве ў мяне была высокая ступень міёпіі, і мне зрабілі аперацыю па аднаўленні зроку. Сказалі, што мой зрок можа пагоршыцца ў будучыні. Таму я вельмі хацела працаваць над прадуктам, які дазволіць мне паўнавартасна жыць і «бачыць» нават пры дрэнным зроку.
У іншых слухачоў з майго курса была інваліднасць — былі невідушчыя, слабавідушчыя, людзі з парушэннем колераўспрымання і глухія. І я разумела: а менавіта яны і ёсць тыя самыя карыстальнікі. На іх фоне я адчувала сябе крыху па-за сітуацыяй.
«Вельмі важна атрымаць мясцовы амерыканскі досвед»
Курс доўжыўся да канца снежня. Паралельна з навучаннем я валанцёрыла як UX-дызайнерка ў адной арганізацыі (вакансію знайшоў мой муж, сама я не верыла, што такі «зялёны» спецыяліст ужо камусьці патрэбны). Наша куратарка вельмі рупліва сачыла за тым, каб кожны валанцёр адпрацоўваў належныя 4 гадзіны ў дзень — а за тыдзень атрымлівалася мінімум 20 гадзін. Для гэтага ў нас быў спецыяльны інструмент трэкінгу. Калі хтосьці працаваў па 15–18 гадзін, яго выганялі з праекта.
Хтосьці абураўся, але мяне ўсё задавальняла, бо я ведала, для чаго мне патрэбнае гэта валанцёрства — я пайшла туды дзеля рэкамендацый і мясцовага «амерыканскага» досведу. У Амерыцы гэта вялікая справа! Яны адыгрываюць вырашальную ролю пры прыёме на працу, паступленні ва ўніверсітэт і нават пры арэндзе добрага жылля.
А яшчэ ў мяне, нарэшце, з'явілася зносіны. Да гэтага я сядзела зусім адна ў сваім пакоі, адрэзаная ад усяго свету.
Я валанцёрыла доўга — больш за паўгода (і атрымала грамату ад прэзідэнта). Мы рабілі адукацыйны праект для дзяцей з малазабяспечаных сем'яў, ён атрымаўся вельмі цікавым, — але гэтая праца не зрабіла з мяне профі. Я была на распуці, не ведала, што ж рабіць далей.
І раптам прыйшло паведамленне: мяне запрасілі на сумоўе на стажыроўку. Маю кандыдатуру рэкамендаваў інструктар, з якім я званілася тэт-а-тэт у самым пачатку, — ён убачыў ува мне шчырае жаданне вучыцца і імкненне даводзіць справу да канца.
Мяне папярэдзілі, што стажыроўка на два гады, грошы па амерыканскіх мерках зусім невялікія — 20 долараў у гадзіну. У ЗША гэта параўнальна з пачатковай стаўкай у сферы паслуг, столькі зарабляюць супрацоўнікі фастфуд-устаноў. І ўсё ж гэта мяне вельмі ўзрадавала.
«Атрымала некалькі прапаноў — ад буйных банкаў і карпарацый»
Я прайшла інтэрв'ю і патрапіла на стажыроўку. Аднак да яе пачатку трэба было здаць экзамен на сертыфікат CPACC (Certified Professional in Accessibility Core Competencies), ён базавы ў сферы лічбавай і фізічнай даступнасці. Для гэтага я вучылася суткамі, 24/7.
Экзамен, як і ўсё тут, платны — 500 долараў. Сума для нас з мужам была велізарнай. Я ў той момант не зарабляла, таму нават спытала ў яго: а ці варта. Ён быў непахісны: вядома!
Стажыроўка была менавіта такой, як я яе сабе ўяўляла: мы працавалі над сапраўдным праектам з рэальным замоўцам, хіба што занятасць складала каля 20 гадзін на тыдзень. У кожнага з нас быў ментар, з якім мы званіліся раз на тыдзень.
Спачатку я адчувала сябе «згубленай»: я ж відушчая, дакладней — «самая відушчая». Іншыя ўдзельнікі каманды фактычна былі рэальнымі карыстальнікамі. Але час ішоў, і я пачала адчуваць сябе значна ўпэўненей, усвядоміла сваю ўнікальнасць у камандзе. Я старалася выціснуць максімум са сваёй стажыроўкі. Было шмат праектаў з рознымі задачамі — гэта стымулявала рост і хутка павышала маю кампетэнтнасць.
Муж захапляўся: «Класная ў цябе спецыяльнасць! Давай я пачну падаваць цябе як эксперта па accessibility?» Я сумнявалася: «Ой, яшчэ рана, я не адчуваю ўпэўненасці ў гэтым». Тады ён вырашыў: «Ладна, я не буду падаваць цябе на сеньёрскія пазіцыі» (і зрабіў каля 100 адгукаў за ўвесь час).
Мінула некалькі месяцаў — і пачалі званіць рэкрутэры. Адна кампанія нават прапанавала аплаціць мне пералёт праз усю краіну і гатэль. У гэты момант я зразумела: ага, значыць, я ўжо штосьці ў гэтай прафесіі.
У выніку я атрымала некалькі прапаноў. І прапановы былі салідныя — не ад нейкіх маленькіх фірм, а ад буйных банкаў і карпарацый.
А яшчэ я знайшла нядрэнную падпрацоўку — на мяне выйшаў адзін бізнесмен з Вашынгтона, у якога было шмат дзяржаўных заказаў у працы. Я тэставала навучальныя праграмы ад Microsoft і праекты для Нацыянальнай бібліятэкі ЗША. Тут ужо я сама дыктавала цану на свае паслугі.
«Банк закрыў мне доступ да карткі на 3 гады»
Забаўна, калі чалавек з Вашынгтона выйшаў на мяне, я спачатку падумала: ці не скам гэта?!
Справа ў тым, што па прыездзе ў ЗША я сутыкнулася з махлярамі. З-за гэтага мне на тры гады закрылі доступ да атрымання картак Bank of America і іншых буйных банкаў.
Адбылося гэта так: прыйшоў заказ з Craigslist на вясельныя паштоўкі. Мы некалькі месяцаў абмяркоўвалі дэталі, здавалася, махляры не сталі б траціць столькі часу. Я распрацавала дызайн — і атрымала фота чэка, які нібыта выслалі па пошце. У дадатках амерыканскіх банкаў ёсць функцыя — сфатаграфаваць чэк для дэпазіту. І я падумала: калі з чэкам нешта не так, сістэма проста адхіліць яго. Але банк вырашыў, што скамер — гэта я. Я пісала ў падтрымку, тлумачыла: «Гэта не я, я наогул ахвяра!» Але яны мне не паверылі, хоць у мяне былі ўсе доказы на руках. Вось такі абсурд.
Потым я пайшла ў іншы банк адкрыць картку — я яшчэ не думала, што ўсё настолькі сур'ёзна. Але яны сказалі: «Прабачце, вам адмоўлена». Толькі тады я даведалася, што трапіла ў агульную банкаўскую базу махляроў. З-за гэтага мне адмовілі ва многіх буйных банках, але, на шчасце, не ва ўсіх.
У 2024 годзе я выйшла на новую працу. Графік стандартны: па 8 гадзін у дзень пяць дзён на тыдзень.
Ад падпрацоўкі на чалавека з Вашынгтона я адразу ж адмовілася, а вось стажыроўку губляць не хацела. На працы ў мяне ўсяго адзін прадукт, а на стажыроўцы — розныя: у адзін дзень мы тэставалі сайт аэрапорта, у другі правяралі мабільную праграму для радыё з Нью-Ёрка, а яшчэ праз дзень — дзяржаўны партал па дарожных пытаннях. Пастаянна нейкая навізна!
Паколькі на стажыроўцы я была занята да 20 гадзін на тыдзень, а на працы — па 40, мая занятасць ўзрасла да 60 гадзін на тыдзень. Спала я, напэўна, гадзін па пяць, шэсць — калі вельмі пашанцуе. Я выразна ўсведамляла: гэта часовая нязручнасць.
«Усе думаюць, што ШІ хутка забярэ ў нас працу. Але толькі не ў мяне!»
Лёс даў мне шанец, і я знайшла сваю справу. Мы з мужам безмерна ўдзячныя той кампаніі, якасць нашага жыцця істотна змянілася, хоць я і не зарабляю касмічных грошай.
Усе вакол думаюць, што ШІ хутка забярэ ў нас працу, а я заўсёды адзначаю: «Толькі не ў мяне!». На дадзеным этапе я не даверыла б нейрасетцы нават палову сваёй працы без дадатковай праверкі. Я магу выкарыстоўваць ШІ як памочніка, але само тэставанне ўсё адно праводжу ўручную, праходзячы сайт ад хедера да футэра. Даступнасць — гэта не толькі адпаведнасць тэхнічным патрабаванням. Сайт можа фармальна адпавядаць многім крытэрыям, але пры гэтым заставацца складаным або нязручным для людзей з інваліднасцю.
Менавіта ў ацэнцы такога даступнага карыстальніцкага досведу (accessible UX), на мой погляд, ШІ пакуль моцна абмежаваны.
Дарэчы, аднойчы да мяне праз LinkedIn звярнуўся па кансультацыю адзін стартап з Крамянёвай даліны — яны распрацоўваюць сэрвіс з ШІ для праверкі сайтаў на даступнасць. Мне будзе цікава сачыць за іх працай.