Навукоўцы назвалі просты спосаб запаволіць старэнне мозгу
- 30.10.2026, 12:45
Усё вырашае адна даступная кожнаму штодзённая звычка.
Штодзённая хада можа запавольваць узроставыя пагаршэнні памяці і іншых кагнітыўных функцый, пры гэтым для станоўчага эфекту неабавязкова праходзіць звыклыя 10 тысяч крокаў. Новыя навуковыя даныя паказваюць, што нават адносна кароткія прагулкі звязаныя з больш павольным развіццём змен у галаўным мозгу, характэрных для хваробы Альцгеймера.
Пра гэта паведамляе «14 канал».
Вынікі даследавання, апублікаванага ў навуковым часопісе Nature Medicine, указваюць на магчымую карысць штодзённай хады ў межах 3000–7500 крокаў для захавання кагнітыўнага здароўя.
У даследаванні ўзялі ўдзел 296 чалавек ва ўзросце ад 50 да 90 гадоў. Назіранне працягвалася прыблізна дзевяць гадоў, што дазволіла ацаніць сувязь паміж паўсядзённай фізічнай актыўнасцю і зменамі ў працы мозгу.
Удзельнікі карысталіся прыладамі для падліку крокаў і праходзілі абследаванні галаўнога мозгу. Асаблівая ўвага надавалася назапашванню тау-бялку, паталагічныя змены якога лічацца адным з характэрных прыкметаў хваробы Альцгеймера.
Высветлілася, што больш высокая штодзённая актыўнасць была звязаная з меншым назапашваннем паталагічнага тау-бялку. Пры гэтым станоўчая залежнасць назіралася нават сярод людзей, якія не дасягалі шырока распаўсюджанай мэты ў 10 тысяч крокаў.
Найбольш цікавыя вынікі назіраліся сярод удзельнікаў з падвышанай рызыкай развіцця хваробы Альцгеймера. У людзей, якія праходзілі ад 3000 да 5000 крокаў штодня, зніжэнне кагнітыўных функцый адбывалася павольней.
Па ацэнках даследчыкаў, такі ўзровень актыўнасці быў звязаны з затрымкай кагнітыўнага пагаршэння прыкладна на тры гады. Гэта асабліва важна для пажылых людзей, якім бывае складана падтрымліваць інтэнсіўныя фізічныя нагрузкі.
Яшчэ больш выразная сувязь назіралася сярод удзельнікаў, якія штодня праходзілі ад 5000 да 7500 крокаў. У гэтай групе запавольванне кагнітыўных змен адпавядала прыблізна сямігадовай затрымцы.
Аднак ідзе гаворка пра статыстычную сувязь, а не пра гарантаванае падаўжэнне здаровага жыцця на пэўную колькасць гадоў. Даследаванне было назіральным і не даказвае, што менавіта хада стала адзінай прычынай выяўленых адрозненняў.
Карысць прагулак для мозгу можна патлумачыць адразу некалькімі фізіялагічнымі механізмамі. Адзін з іх звязаны з паляпшэннем кровазвароту, дзякуючы чаму тканкі галаўнога мозгу атрымліваюць кісларод і неабходныя пажыўныя рэчывы.
Рэгулярная фізічная актыўнасць таксама падтрымлівае працу сэрца і сасудаў. Гэта мае асаблівае значэнне для мозгу, бо парушэнні кровазабеспячэння могуць адмоўна ўплываць на памяць, увагу і іншыя кагнітыўныя здольнасці.
Яшчэ адзін магчымы механізм — змяншэнне сістэмнага запалення. Хранічныя запаленчыя працэсы разглядаюцца як адзін з фактараў, здольных спрыяць узроставым зменам нервовай сістэмы.
Падчас фізічнай актыўнасці арганізм таксама выпрацоўвае рэчывы, якія падтрымліваюць працу нервовых клетак. Сярод іх вылучаюць нейратрафічны фактар мозгу BDNF, які ўдзельнічае ў падтрымцы нейронаў і сувязяў між імі.
Гэты бялок адыгрывае важную ролю ў працэсах навучання і памяці. Яго актыўнасць звязваюць са здольнасцю мозгу прыстасоўвацца да новых умоў і захоўваць функцыянальнасць з узростам.
Такім чынам, звычайная прагулка можа адначасова ўздзейнічаць на некалькі сістэм арганізма. Паляпшэнне стану сардэчна-сасудзістай сістэмы і падтрыманне нармальнага абмену рэчываў ствараюць дадатковыя ўмовы для захавання здароўя мозгу.
Пры гэтым адзнака ў 3000 крокаў не з’яўляецца ўніверсальнай мяжой, пасля якой аўтаматычна з’яўляецца ахоўны эфект. Карысць фізічнай актыўнасці залежыць ад мноства абставінаў, уключаючы ўзрост, агульны стан здароўя і звыклы ўзровень рухомасці.
Для чалавека, які большую частку дня праводзіць седзячы, нават нязначнае павелічэнне колькасці крокаў можа стаць істотнай зменай ладу жыцця. Паступовае павышэнне нагрузкі дазваляе зрабіць прагулкі рэгулярнай звычкай без празмернага напружання.
Папулярная рэкамендацыя праходзіць 10 тысяч крокаў штодня таксама не лічыцца абавязковай умовай захавання здароўя. Першапачаткова гэтая лічба распаўсюдзілася дзякуючы маркетынгавай кампаніі крокамераў, а не як устаноўлены медыцынскі нарматыў.
Галоўная перавага ўмеранай хады палягае ў яе даступнасці. Для большасці людзей прагулкі не патрабуюць спецыяльнага абсталявання, наведвання спартзалы або значных фінансавых выдаткаў.
Дадатковыя крокі можна набіраць падчас паўсядзённых заняткаў, напрыклад па дарозе ў краму, падчас прагулкі пасля ежы або калі перамяшчацца пехатой на невялікія адлегласці. Такая падыход дапамагае паступова павялічваць актыўнасць і падтрымліваць яе на працягу працяглага часу.
Разам з тым хада не гарантуе прадухілення хваробы Альцгеймера і не замяняе медыцынскую прафілактыку. На рызыку развіцця дэменцыі таксама ўплываюць спадчыннасць, узрост, стан сасудаў і іншыя фактары.