Майк Пампео – пра аўтарытарныя рэжымы: Мы іх разгромім

• 30.10.2026, 15:36

Для гэтага спатрэбіцца велізарная рашучасць і выбітнае палітычнае лідарства.

Былы дзяржсакратар ЗША Майк Пампео лічыць, што прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін не праявіў аніякай гатоўнасці спыніць вайну супраць Украіны. Пампео папярэджвае, што ўсё больш шчыльнае супрацоўніцтва Масквы з Пекінам, Тэгэранам і Пхеньянам стварае сур'ёзную пагрозу бяспецы Захаду.

У інтэрв’ю «Радыё Свабода» Пампео, які працаваў у першай адміністрацыі прэзідэнта Дональда Трампа.

– На фоне новага вітка расійскіх атакаў, узмацнення ціску на Кіеў і рызыкоўных дыпламатычных манеўраў сітуацыя ва Украіне, падаецца, хутка змяняецца. Як вы ацэньваеце бягучую абстаноўку?

– Думаю, усім відавочна, што мы яшчэ не дайшлі да таго моманту, калі Уладзімір Пуцін прадэманстраваў бы якую-небудзь гатоўнасць адмовіцца ад сваёй тэрарыстычнай кампаніі, а менавіта яе ён і вядзе. На яго думку, выдаткі відавочна не перавышаюць выгоды ад працягнення гэтага канфлікту.

Ён спрабуе зрабіць гэтую зіму неверагодна цяжкай найперш для ўкраінскага народа, у большай ступені, чым для ўкраінскіх узброеных сіл.

Украінскія вайскоўцы (наносяць яму разбуральныя ўдары На Маскву абрынулася найбуйнейшая за два гады армадa БПЛА — Навіны Беларусі — Хартыя'97) – 42 тысячы страт у месяц, – але ён нацэлены на ўкраінскі народ… Каб пераканаць палітычнае кіраўніцтва – і, шчыра кажучы, палітычнае кіраўніцтва ў Вашынгтоне, Бруселі і еўрапейскіх сталіцах – у тым, што не варта працягваць аказваць Украіне падтрымку, якую яны аказвалі дагэтуль.

– Ці могуць Вашынгтон і яго саюзнікі давяраць якім-небудзь дыпламатычным ініцыятывам, што цяпер прапануе Пуцін?

– Адказ на гэтае пытанне – не, але гэта не азначае, што не трэба працягваць дыпламатычныя намаганні, праўда? Але ніводнаму яго слову нельга верыць. Трэба проста сачыць за яго дзеяннямі. А ў прынцыпе размаўляць з тым, каму не давяраеш, – гэта не рэдкасць.

Урэшце рэшт, вы спрабуеце выпрацаваць рамкі і пагадненне, потым падпісваеце яго, а пасля сачыце за яго выкананнем – і верыце ў яго толькі тады, калі яно сапраўды выконваецца.

Пакуль, як вы ведаеце, фактам застаецца тое, што Пуцін не жадае заключаць што-небудзь, акрамя самых нязначных перамір’яў. Цяпер дзейнічае такое часовае, кароткатэрміновае перамір’е ў адным горадзе. У той жа час Уладзімір Зяленскі пагадзіўся на шырокае спыненне агню ў сферах энергетыкі і сельскай гаспадаркі і ў раёне Чорнага мора, а таксама пагадзіўся і публічна заявіў, што гатовы на спыненне агню ўздоўж існуючых цяпер ліній судакранання войскаў. Гэта радыкальна адрозніваецца ад таго ўпарцістасці, з якой Уладзімір Пуцін ставіўся да перамоў.

– Прэзідэнт Зяленскі папярэджвае, што Украіна сутыкаецца з сур’ёзным і ўзмацняльным палітычным і ваенным ціскам. Ці не падштурхоўвае Захад Кіеў да нявыгадных саступак?

– Я не магу сабе ўявіць, што Кіеў у рэшце рэшт пойдзе на нявыгадныя саступкі. Яны занадта доўга змагаюцца. Яны змагаюцца надта ўпарта. І, шчыра кажучы, яны дасягнулі занадта вялікіх поспехаў — дарэчы, пры велізарнай падтрымцы з боку ЗША і Еўропы.

Таму я падазраю, што перакананне прэзідэнта Пуціна ў тым, што ён зможа прымусіць Захад прымусіць Кіеў сесці за стол перамоў і пагадзіцца на нявыгадную здзелку, у рэшце рэшт не апраўдаецца. Я лічу, што Пуцін памыляецца, калі думае, што ён перамагае.

– Як выглядаў бы рэалістычны і бяспечны канчатковы вынік, які не пасеяў бы насенне чарговага расійскага ўварвання?

– Гэта, напэўна, найважнейшае пытанне. Які вынік дазволіць адэкватна абараніць заходнюю цывілізацыю?

Думаю, адказ на гэтае пытанне ў меншай ступені залежыць ад таго, дзе праходзяць лініі падзелу. Звычайна менавіта на гэтым засяроджваецца ўвага падчас абмеркаванняў. Але значна важней наяўнасць доўгатэрміновых абавязацельстваў — архітэктуры бяспекі, якая зробіць выдаткі наступнага наступу Уладзіміра Пуціна проста непрымальнымі.

І гэта не залежыць ад таго, ці будуць гэта краіны НАТА, ці не. Не ведаю, наколькі гэта важна. Але прысутнасць на лініі судакранання еўрапейскіх войскаў зрабіла б любы напад, які адбыўся б пасля ўступлення пагаднення ў сілу, па-сапраўднаму нападам на Захад, а не толькі на Украіну.

– Міністр замежных спраў Расіі Сяргей Лаўроў павінен у гэтыя выхадныя наведаць Атланту, дзе адбудзецца міністэрская сустрэча «Групы дваццаці». Якую найважнейшую «чырвоную рыску» павінны правесці Злучаныя Штаты, сустрэўшыся з ім тварам да твару?

– О, Божа, гэта тая рыса, якую, шчыра кажучы, амерыканцы дагэтуль не былі гатовыя правесці, праўда? І Еўропа таксама? Я бачыў крытычныя заўвагі і сам іх выказваў, наконт пагаднення па дызпаліве. Прэзідэнт Трамп нядаўна заявіў, што мы будзем набываць пэўную колькасць расійскага дызелю. Я не думаю, што гэта вырашае энергетычную праблему Амерыкі, і не лічу, што гэта набліжае нас да ўрэгулявання шляхам перамоў.

Але, шчыра кажучы, еўрапейцы працягваюць траціць велізарныя сумы на падтрымку расійскай ваеннай машыны. Гэта крывадушнасць. Гэта заслугоўвае крытыкі — найменшае, што можна пра гэта сказаць.

І таму справа не ў тым, што яны скажуць Лаўрову ў Атланце ў гэтыя выхадныя. Справа ў тых дзеяннях, якія Захад гатовы прадпрыняць, каб падтрымаць намаганні Украіны ў абароне сваіх межаў ад гэтага агрэсіўнага тэрарыстычнага нападу, які нанёс такую шкоду еўрапейскаму суверэнітэту.

– Прэзідэнт Зяленскі таксама выказаў занепакоенасць тым, што абмежаванні доступу Украіны да Starlink адбіваюцца на аперацыях абаронных дронаў. З улікам вашых шматлікіх нядаўніх візітаў у Кіеў і рэгіён, а таксама таго, што вы асабіста бачылі ўкраінскія камандныя цэнтры, наколькі гэта небяспечна, калі рашэнні тэхналагічных кампаній зрываюць ваенныя аперацыі на перадавой?

– Ведаеце, гэта складана. Просты адказ такі: гэта вельмі небяспечна. Я бачыў мноства тлумачэнняў таго, што насамрэч адбылося: хто што каму сказаў, калі і як доўга гэта насамрэч працягвалася. Ці была абмежаваная хуткасць? Я не ведаю. Я не ведаю, што пра гэта думаць, акрамя таго, што, падаецца, існуе кансэнсус адносна таго, што абмежаванне дзейнічала на працягу пэўнага перыяду часу.

Гэта вялікая праблема для ўкраінскіх войскаў. Разам з тым адной з адметных рысаў поспеху Украіны з’яўляецца тое, што ёй удалося самастойна распрацаваць аўтаномныя рашэнні — набор магчымасцяў, які яна стварыла, не залежачы ні ад каго з іншых краін.

Думаю, гэта наглядна дэманструе кожнай краіне, што для выканання неабходных задач ёй патрэбны ўласны набор магчымасцяў. Я вельмі рады, што Злучаныя Штаты працягваюць падтрымліваць Украіну, прадастаўляючы разведвальную дапамогу і амерыканскі прадукт, распрацаваны выдатнай амерыканскай кампаніяй. Распрацаваны Ілонам Маскам і яго камандай. Але важна, каб мы заставаліся добрымі партнёрамі ў гэтых намаганнях.

– Вы ўжо шмат гадоў папярэджваеце, што Масква дзейнічае не ў адзіночку і што мы назіраем скаардынаваныя намаганні Расіі, Кітая і Ірана, накіраваныя на сістэматычнае падрыванне бяспекі Захаду. Ці маем мы справу з афіцыйным ваенным саюзам, ці проста з прагматычнай кааліцыяй, мэта якой – нейтралізаваць амерыканскую магутнасць?

– Ведаеце, гэта цікава. Не ведаю, ці мае вялікае значэнне, які з гэтых двух варыянтаў верны. Відавочна, што саюз існуе. Відавочна, што яны дзейнічаюць разам. Фактычна гэта Пхеньян, Пекін, Тэгеран і Масква, што дзейнічаюць разам. І да іх далучыліся б венесуэльцы, але мы істотна знізілі гэтую пагрозу...

Паміж імі шмат разыходжанняў. Існуюць сферы, дзе яны не могуць супрацоўнічаць. Але ў пытанні разбурэння заходняй цывілізацыі яны аднадушныя. Гэта група лідараў, якім абыякавае чалавечае жыццё, абыякавыя асноўныя правы ўласнасці, якім зусім абыякавая рэлігійная свабода.

Іх аб’ядноўвае гэты агульны набор уяўленняў. Іх прынцыпы і каштоўнасці адлюстроўваюць менавіта такое разуменне чалавечай прыроды. І таму, калі ў іх з’яўляецца магчымасць прасоўваць сваё бачанне таго, якім павінен быць свет, яны дзейнічаюць разам, нават нягледзячы на тое, што паміж імі ўзнікаюць разыходжанні.

Гэта відаць на тактычным узроўні — у абмене сістэмамі ўзбраення, электроннымі кампанентамі, у абмене разведданымі як на тактычным, так і на стратэгічным узроўні. Але, што яшчэ важней, гэта бачна на ўзроўні вышэйшага кіраўніцтва, на дзяржаўным узроўні, дзе гэтыя краіны выразна прадэманстравалі гатоўнасць працаваць разам, каб падарваць глабальную архітэктуру, што сфармавалася пасля Другой сусветнай вайны, якая была такой спрыяльнай для Злучаных Штатаў, такой выдатнай для Еўропы і, шчыра кажучы, надзвычай плённай для свабоды ва ўсім свеце.

– Улічваючы гэтае супрацоўніцтва, ці дастаткова эфектыўная сённяшняя абаронная стратэгія Захаду для стрымлівання канфлікту на некалькіх тэатрах ваенных дзеянняў, у якім адначасова ўдзельнічалі б Кітай у Індатыхаакіянскім рэгіёне і Расія ў Еўропе? Ці мае Захад ваенны патэнцыял і стратэгію, неабходныя для адначасовага вядзення баявых дзеянняў на абодвух тэатрах?

– Я перайду адразу да сутнасці. Мы іх разгромім. То-бок мы атрымаем перамогу, але для гэтага спатрэбіцца велізарная рашучасць. Спатрэбіцца выбітнае палітычнае лідарства. Спатрэбяцца еўрапейскія лідары, гатовыя растлумачыць сваім грамадзянам, чаму на іх ляжыць гэтая адказнасць і чаму гэта адпавядае інтарэсам еўрапейцаў.

Кожная краіна ЕС, а іх больш за два дзясяткі, павінна прыкладаць намаганні, каб дасягнуць пазітыўных вынікаў у інтарэсах свайго народа. Гэта азначае выдзяленне сродкаў, падрыхтоўку салдат, а таксама ўдзел у ваенных і стратэгічных намаганнях. Для гэтага трэба сапраўднае палітычнае лідарства, і я спадзяюся, што людзі ва ўсім свеце ўбачаць, што адбываецца з краінамі, якія да гэтага не гатовыя.

Калі вы не абараняеце свае межы, то ў выніку ў вашай краіне апынуцца ісламісты. Калі вы не забяспечыце сваю ўласную свабоду праз стварэнне ўзброеных сіл, здольных удзельнічаць у намаганнях цэлай цывілізацыі, то зламыснікі паспрабуюць гэтым скарыстацца. Кожная краіна павінна рабіць гэта для абароны свайго суверэнітэту і старанна над гэтым працаваць. Я перакананы, што мы ўсё гэта зробім, але яшчэ шмат працы наперадзе.

– Якія канкрэтныя крокі павінны сёння зрабіць Злучаныя Штаты і іх саюзнікі, каб перарэзаць лініі забеспячэння, што звязваюць Тэгеран з Масквой?

– Так, тут шмат аспектаў. Ёсць, я б назваў іх, тактычныя і ваенныя меры, якія можна прыняць. Можна затрымліваць судны. Можна перахопліваць грузы. Злучаныя Штаты рабілі гэта сумесна з еўрапейцамі, і, шчыра кажучы, іншыя краіны ўдзельнічалі ў гэтым яшчэ больш актыўна.

Эканамічны ціск, які Злучаныя Штаты аказваюць на Іран і яго кіраўніцтва, цалкам рэальны. Вы ведаеце, міністр фінансаў ЗША Скот Бэсент казаў пра тыдні да магчымога калапсу іранскай эканомікі. Не ведаю, ці будуць гэта менавіта некалькі тыдняў, але гэта адбудзецца. Гэты рэжым рухне. Як мы бачылі на прыкладзе Савецкага Саюза, немагчыма прадказаць ні дзень, ні гадзіну, ні нават год, але рэжым ніякім чынам не зможа ўстаяць перад спалучэннем дзеючай блакады, прымяняемага эканамічнага ціску і, як я спадзяюся, працяглых намаганняў, уключна з ваеннымі мерамі, якія, як указаў прэзідэнт Трамп, ён можа быць гатовы прыняць нават у найбліжэйшыя тыдні.

Гэта дасць іранскаму народу магчымасць зрабіць тое, што неабходна. Мы зможам зваліць рэжым такім чынам, што гэта прынясе вынік, які стане цудоўным для іранскага народа, неверагодна важным для арабскіх дзяржаў Персідскай затокі і Ізраіля, а таксама выключна каштоўным для Злучаных Штатаў Амерыкі.