NASA паказала гіганцкую «галаву ката» ў космасе

• 30.10.2026, 18:33

Унікальныя здымкі зрабілі тэлескопы «Габл» і «Вэб».

У поле зроку касмічных тэлескопаў Габл і Вэб трапіла частка туманнасці Кіля. Там адбываецца актыўнае ўтварэнне новых зорак.

Касмічныя тэлескопы NASA зафіксавалі ўражальную дынамічную карціну нараджэння новых зорак, якая адбываецца ў туманнасці Кіля, размешчанай на адлегласці 7500 светлавых гадоў ад Зямлі. У прыватнасці, у іх поле зроку трапіла частка гэтай туманнасці, дзе адбываецца асабліва актыўнае ўтварэнне зорак. Гэты ўчастак з газу і пылу атрымаў мянушку «Галава ката» з-за свайго падабенства да ката, які сядзіць і павернуты да назіральніка спінай. «Галава» касмічнага ката павернута ўправа, і там бачна свяцістае «вока», паведамляе NASA.

Насамрэч туманнасць «Галава ката» не будзе існаваць вечна. З цягам часу яна рассеецца па меры фарміравання і эвалюцыі зорак. Але гэты аб’ект утрымлівае вельмі шмат каштоўнай інфармацыі для астраномаў. Дадзеныя, атрыманыя касмічнымі тэлескопамі Габл і Вэб, дапамагаюць вучоным лепш зразумець складаны працэс нараджэння зорак.

Астраномы лічаць, што форма «кацінай галавы» з’явілася пад уздзеяннем інтэнсіўнага ультрафіялетавага выпраменьвання і зорных вятроў, якія зыходзяць ад масіўных зорак у туманнасці Кіля. Хоць выпраменьванне і ветры разбураюць навакольныя воблакі з газу і пылу, больш шчыльныя ўчасткі туманнасці ўнутры «кацінага цела» паспяхова супрацьстаяць разбурэнню.

На фотаздымку тэлескопа Габл, зробленым у бачным святле, «цела» ката ў выглядзе доўгага слупа мае непразрысты цёмна-карычневы колер. Свяцістае «вока» ката — гэта маладая зорка, якая ўсё яшчэ часткова схаваная пылам.

Рассеянае рэчыва вакол слупа свеціцца сінімі і блакітнымі адценнямі зверху, а бліжэй да падставы пераходзіць у жоўтыя, аранжавыя і чырвоныя тоны. Гэта выпраменьванне кіслароду, вадароду і серы, а таксама святло зорак, рассеянае пылам. Гэтыя варыяцыі колеру паказваюць складанае спалучэнне газу, пылу і зорнага святла.

Касмічны тэлескоп Вэб зрабіў фатаграфіі туманнасці «Галава ката» ў бліжнім і сярэднім інфрачырвоных дыяпазонах святла. Яны дазваляюць атрымаць больш поўнае ўяўленне пра гэты аб’ект.

У бліжнім інфрачырвоным дыяпазоне структура туманнасці становіцца больш празрыстай, што дазваляе разгледзець яе асобныя элементы. Дзякуючы высокаму дазволу тэлескопа бачны нават цьмяныя фонавыя галактыкі, што дае магчымасць зазірнуць далёка за межы Млечнага Шляху.

У сярэднім інфрачырвоным дыяпазоне выпраменьванне цёплага пылу і малекул на аснове вугляроду, узбуджаных святлом зорак, дазваляе ўбачыць мудрагелістыя структуры ўнутры туманнасці. Розніца ў складзе рэчыва прыводзіць да рознага колеру і яркасці.