Сітуацыя змяняецца

• Віктар Ягун
• 31.10.2026, 19:49

Стратэгічны тыл Расіі паступова перастае быць бяспечнай прасторай.

Так, у ноч на 30 кастрычніка з’явіліся паведамленні аб удары па Новакуйбышаўскім нафтаперапрацоўчым заводзе у Самарскай вобласці, праектная магутнасць якога складае каля 8,8 млн тон нафты ў год. Сярод прадукцыі — бензін, дызельнае і авіяцыйнае паліва.

У той жа час у Бранскай вобласці паведамлялі пра пажар на прадпрыемстве «Консервсушпрод», якое, у прыватнасці, вырабляе індывідуальныя рацыёны харчавання для расійскіх Узброеных Сіл і сілавых структур.

Асобная гісторыя — Масква. Паводле некаторых звестак, агучаных у Расіі, з вечара 29 кастрычніка да раніцы 30 кастрычніка ў напрамку Маскоўскага рэгіёна нібыта рухаліся не менш за 862 беспілотнікі. А ў Мінабароны РФ паведамілі, што ўсяго над Расіяй нібыта збілі 1043 БПЛА.

Вядома, успрымаць гэтыя лічбы як дакладна ўсталяваную колькасць украінскіх беспілотнікаў было б памылкай. Аднак наступствы паветраных трывог цалкам рэальныя.

Пажары на прамысловых прадпрыемствах, прыпыненне працы аэрапортаў (у маскоўскім авіяцыйным вузле масава затрымлівалі і адмянялі рэйсы, перанакіроўвалі самалёты, уводзілі абмежаванні на выкарыстанне паветранай прасторы), паветраныя трывогі ў дзесятках рэгіёнаў — гэта не толькі пытанне выніковасці асобных удараў, але і праява сістэмнай барацьбы, накіраванай на знясіленне рэсурсаў праціўніка. Нават без пацверджанага паражэння стратэгічнага аб’екта праціўнік вымушаны траціць рэсурсы на абарону, падтрыманне гатоўнасці СПА і забеспячэнне функцыянавання ўласнай інфраструктуры…

Такім чынам Украіна паступова змяняе эканоміку гэтай вайны.

Раней расійскае кіраўніцтва магло разлічваць на тое, што асноўныя разбурэнні, эканамічныя страты і паўсядзённыя рызыкі будуць заставацца на ўкраінскай тэрыторыі. Цяпер у Расіі вымушаныя ўлічваць уразлівасць уласных прамысловых цэнтраў, лагістычных вузлоў і сістэм забеспячэння.

Важна, што гэтая ўразлівасць мае вымяральныя эканамічныя наступствы. Паводле ацэнкі Міжнароднага энергетычнага агенцтва, абнародаванай у верасні, у выніку збояў у працы расійскай нафтаперапрацоўчай галіны вытворчасць бензіну скарацілася прыблізна на 20% у параўнанні з паказчыкамі 2025 года, а дызельнага паліва — амаль на 30%.

На працягу першых васьмі месяцаў 2026 года расійскія НПЗ падвяргаліся ўдарам у сярэднім раз на тры дні. А гэта — не проста кадры палаючых рэзервуараў.

Гэта скарачэнне вытворчасці, выдаткі на рамонт, абмежаванне экспарту і неабходнасць пераразмеркавання рэсурсаў.

З іншага боку, пасля спынення атак на НПЗ расійскія прадпрыемствы ў другой палове кастрычніка павялічылі аб’ёмы перапрацоўкі нафты. То бок нашы ўдары здольныя наносіць расійскай эканоміцы адчувальныя страты, але паўзы дазваляюць праціўніку аднаўляць частку сваіх магчымасцей.

Тут ваенная стратэгія наўпрост перасякаецца з вялікай міжнароднай палітыкай. Расія працягвае ўжываць сілу, а пытанне аб абмежаванні ўкраінскіх магчымасцей застаецца прадметам міжнародных дыскусій.

На мой погляд, аднабаковыя паўзы, не суправаджаемыя паддаючымся праверцы спыненнем расійскіх удараў, могуць даць Крамлю дадатковы час для аднаўлення ваенна-эканамічнага патэнцыялу.

Але ці здольная ўвогуле Украіна пераўтварыць свае тэхналагічныя перавагі ў сферы далёкабойных беспілотных сістэм у рэальны механізм прымушэння Расіі да заканчэння вайны?

У ваенна-палітычным сэнсе прымушэнне да міру вызначаецца не колькасцю выбухаў на тэрыторыі праціўніка і нават не агульнай сумай нанесенай шкоды.

Ідзе пра фармаванне такіх абставін, пры якіх працяг агрэсіі паступова губляе сэнс для яе ініцыятара. Для гэтага неабходна спалучэнне некалькіх працэсаў.

Трываласць украінскай абароны павінна пазбаўляць Расію перспектывы хуткай ваеннай перамогі. Эканамічнае знясіленне — павышаць кошт працягнення баявых дзеянняў. Санкцыйны рэжым — абмяжоўваць магчымасці кампенсацыі страт. А дыпламатычны ціск — ствараць умовы для заканчэння вайны з рэальнымі гарантыямі бяспекі.

Без такога спалучэння нават маштабная кампанія дальніх удараў можа застацца толькі дадатковым фактарам страт, да якога расійская сістэма паступова адаптуецца. Бо РФ валодае значнымі рэсурсамі, здольная аднаўляць пашкоджаныя прадпрыемствы, змяняць лагістычныя ланцужкі і нарошчваць патэнцыял супрацьдзеяння беспілотнікам. І далёка не кожны ўкраінскі дрон прымушае яе траціць дарагую зенітную ракету.

Таму ацэньваць поспех трэба не па колькасці абвешчаных паветраных трывог, а па рэальным скарачэнні магчымасцей расійскай ваеннай машыны.

Украіна ўжо прадэманстравала здольнасць уплываць на ваенна-эканамічны патэнцыял значна больш буйнога праціўніка на вялікіх адлегласцях. Але мы павінны ясна адрозніваць дзве рэчы: здольнасць наносіць праціўніку адчувальныя ўдары і здольнасць прымусіць яго змяніць стратэгічныя паводзіны. Другое патрабуе часу, сістэмнасці і ўзгодненасці ваенных, эканамічных і дыпламатычных інструментаў.

Зараз Расія паступова страчвае магчымасць весці вайну так, быццам яе ўласны тыл застаецца недатыкальным. Але сапраўдным паказчыкам поспеху стане не чарговы пажар на НПЗ, а зніжэнне здольнасці агрэсара фінансаваць, забяспечваць і працягваць вайну. Мір не надыдзе аўтаматычна ў выніку знішчэння пэўнай колькасці аб’ектаў. Расію трэба прымусіць змяніць свае стратэгічныя разлікі.

Віктар Ягун, unian.net