Хто прыйдзе на змену Сі Цзіньпіну?
- 31.10.2026, 20:31
Узнікае пытанне пра пераемніка.
У Пекіне з 26 па 29 кастрычніка адбываўся 5-ы пленум Цэнтральнага камітэта Камуністычнай партыі Кітая (КПК) 20-га склікання, асноўная ўвага на якім была нададзеная ўмацаванню партыйнай дысцыпліны. Сі Цзіньпін, які адначасова займае пасады генеральнага сакратара ЦК КПК і старшыні КНР, даў зразумець, што мае намер не толькі пашыраць антыкарупцыйную кампанію, якая ўжо вядзецца, у шэрагах партыі, але і дамагацца таго, каб чыноўнікі на ўсіх узроўнях праяўлялі больш лаяльнасці і ініцыятывы, паведамляе «Нямецкая хваля».
Улады Кітая баяцца нестабільнасці ў краіне
Паводле паведамлення, апублікаванага па заканчэнні пленума, на ім была прынята рэзалюцыя, у якой адзначаліся заслугі кіраўніцтва партыі і асабіста Сі Цзіньпіна, што прадэманстравалі «выдатную палітычную рашучасць і высокую адказнасць» у барацьбе з карупцыяй і пераадоленні аслаблення партыйнага лідарства. У дакуменце таксама была падкрэсленая неабходнасць «паслядоўна ўзмацняць кантроль над кіраўнічымі кадрамі і ўжорстчваць унутрыпартыйную дысцыпліну».
Керы Браўн, дырэктар Інстытута Кітая імя Лау (LCI) пры Каралеўскім каледжы Лондана, лічыць, што Сі Цзіньпін імкнецца звесці да мінімуму патэнцыйныя крыніцы нестабільнасці ў краіне. На фоне захавання міжнароднай напружанасці і ўнутраных праблем Кітая, уключаючы эканамічныя цяжкасці, Сі працягвае антыкарупцыйную кампанію і патрабуе ад чыноўнікаў большай лаяльнасці, патлумачыў Браўн у інтэрв'ю DW.
«Гэтыя дзеянні будуць працягвацца яшчэ больш настойліва, таму што партыя ўпэўненая: калі ў яе шэрагах не будзе адзінства і жорсткай дысцыпліны, яна пойдзе тым жа шляхам, што і многія іншыя палітычныя сілы ў свеце цяпер, стаўшы раз'яднанай і слабой», – дадаў дырэктар LCI.
Сі нацэліўся на «двуаблічных» партыйных функцыянераў
Нядаўна кітайскі лідар заявіў пра неабходнасць выяўляць і адхіляць ад пасадаў «двуаблічных чыноўнікаў». У прамове, апублікаванай у сярэдзіне кастрычніка ў партыйным часопісе Qiushi, ён казаў пра людзей, якія на словах дэманструюць вернасць цэнтральнаму кіраўніцтву, а на справе ігнаруюць яго ўказанні і пераследуюць уласныя «індывідуалістычныя» мэты.
Такіх асоб Сі назваў «палітычнымі апартуністамі». Генеральны сакратар ЦК КПК таксама раскрытыкаваў партыйных функцыянераў, якія імкнуцца выглядаць «прыемнымі хлопцамі» і пад выглядам захавання гармоніі аддаюць перавагу заставацца ўбаку, калі ўзнікаюць сапраўдныя праблемы.
Паводле слоў Керы Браўна, палітычная сістэма Кітая цяпер сутыкаецца з сур'ёзнай дылемай. Калі чыноўнікаў усіх узроўняў сапраўды будуць заахвочваць да большай самастойнасці і смеласці пры вырашэнні праблем, то кантроль з боку партыі можа аслабнуць, што створыць дадатковыя магчымасці для карупцыі.
Калі ж кіраўніцтва Кампартыі зробіць стаўку на ўжорстчанне ўнутрыпартыйнай дысцыпліны і ўзмацніць ціск на шараговых членаў, узнікне рызыка падаўлення ініцыятывы. На думку Браўна, гэта можа адбіцца не толькі на КПК, але і на войску. «Кітайскае кіраўніцтва вельмі не любіць рызыкаваць», – канстатаваў Браўн.
Кітай нядрэнна адчувае сябе ў хаатычным свеце
Палітолаг з Нацыянальнага ўніверсітэта Сінгапура Чонг Джа Іан адзначае, што пры Сі Цзіньпіне прастора для самастойных рашэнняў у партыйных функцыянераў даволі абмежаваная. З гэтага пункта гледжання патрабаванні кіраўніцтва праяўляць больш ініцыятывы не выглядаюць для іх сур'ёзнай праблемай.
«Думаю, Сі хацеў бы, каб чыноўнікі дзейнічалі больш актыўна і рашуча пры выкананні канкрэтных задач. Але ён па-ранейшаму не хоча, каб яны былі настолькі самастойнымі ў сваіх меркаваннях, каб ставіць пад сумнеў зададзены ім курс. Ініцыятыва, якой патрабуе Сі, датычыцца выканання рашэнняў, а не іх прыняцця», – удакладніў Чонг у размове з DW.
Кітайскі лідар, дадае Керы Браўн, відавочна гатовы ахвяраваць пэўнай гнуткасцю сістэмы кіравання дзеля большай ступені кантролю і стабільнасці. «Пакуль захоўваецца адзінства, сістэма працягвае жыць і функцыянаваць. Але калі яно знікае, усё можа абрынуцца вельмі хутка», – выказаў здагадку дырэктар LCI.
Паводле яго ацэнкі, такі падыход пакуль у цэлым працуе: «Нельга сказаць, што кітайская эканоміка знаходзіцца ў катастрафічным стане. Так, справы ідуць не бліскуча, але і да катастрофы далёка. І потым, паглядзіце, што адбываецца ў свеце. Паўсюль пануе хаос».
Хто прыйдзе на змену Сі Цзіньпіну?
Тым часам знешнія назіральнікі ўважліва сочаць за палітычнымі крокамі 73-гадовага Сі Цзіньпіна і спрабуюць зразумець, хто з часам можа прыйсці яму на змену. Пакуль што Сі, падобна, трывала трымае ўладу ў сваіх руках. Вельмі імаверна, што ў другой палове наступнага года на чарговым партыйным з'ездзе яго зноў перавыбяруць генеральным сакратаром ЦК КПК, на гэтай пасадзе ён зможа заставацца, як мінімум, да 2032 года.
Такая магчымасць з'явілася пасля змен, ажыццёўленых Сі Цзіньпінам у 2018 годзе, калі для кіраўнікоў дзяржавы і партыі былі скасаваныя абмежаванні па колькасці тэрмінаў знаходжання ва ўладзе. На думку і Керы Браўна, і Чонга Джа Іана, пытанне пераемнасці адыгрывае важную ролю ў імкненні кітайскага лідара забяспечыць стабільнасць у краіне.
«Заўсёды існуе рызыка, што разыходжанні ў партыі прывядуць да яе расколу, асабліва калі на парадку дня ўзнікае пытанне пра пераемніка. І хоць мы не чакаем яго з'яўлення ў бліжэйшы час, спрэчкі і здагадкі пра тое, хто калісьці зменіць Сі, будуць узнікаць непазбежна», – папярэджвае Браўн. Па яго словах, «Сі не зможа заставацца ва ўладзе вечна».
Аднак на дадзены момант уся паўната ўлады ў Кітаі сканцэнтраваная ў яго руках, упэўнены палітолаг Чонг. Таму генеральны сакратар ЦК КПК можа баяцца, што, назваўшы пераемніка занадта рана, ён аслабіць уласныя пазіцыі. «З іншага боку, адсутнасць своечасовай падрыхтоўкі да перадачы ўлады здольная прывесці да яе вакууму і сур'ёзнай нестабільнасці. Каб вырашыць гэтую дылему, цяперашняму кітайскаму лідару патрэбныя і ўпэўненасць у сабе, і гатоўнасць своечасова адысці ўбок, як гэта рабілі яго папярэднікі. Але такой упэўненасцю валодае далёка не кожны палітык», – падсумаваў Чонг.