Беларуска, якая адседзела па «справе Зельцэра», апублікавала шакавальныя падрабязнасці пра СІЗА
- 4.10.2026, 13:28
Публікацыю за сем гадзін паглядзелі амаль 20 тысяч разоў.
Беларуска Альга Скрашчук атрымала два гады пазбаўлення волі па «справе Зельцэра». Праўда, у калонію так і не трапіла: яе тэрмін скончыўся, пакуль жанчына была ў СІЗА. Вызваліўшыся і з’ехаўшы за мяжу, пэўны час яна не вяла сацсеткі на палітычныя тэмы, а з журналістамі кантактавала не надта часта. Цяпер Скрашчук аб’явілася ў Threads, дзе пачала распавядаць пра «менталітэт беларускага рэпрэсіўнага апарата», піша «Зеркало».
Сваю гісторыю пра «менталітэт беларускага рэпрэсіўнага апарата» карыстальніца Threads Альга Скрашчук апісала так: «Адзін каментар. 50 дзён катаванняў. Два гады турмы». Як адзначае беларуска, яна стала «адной з сотняў тых, каго зачыстзілі за меркаванне ў сеціве».
— Першыя 10 дзён — Акрэсціна. Дапыты ў КДБ па шэсць гадзін без ежы, вады і прыбіральні. У двухмеснай камеры — 15 жанчын. Без матрацаў і цёплых рэчаў. Разгар кавіду, у ўсіх прапалі пахі, ангіна. Жанчыны з месячнымі, якім не давалі сродкаў гігіены, спалі штабелямі на ледзяной падлозе, прыціскаючыся адна да адной, каб не змерзнуць, — так Скрашчук апісвае ўмовы ў няволі.
Паводле яе слоў, ежу давалі толькі раз на дзень. І тое — ад яе «пачыналіся ваніты». А калі з допыту прывозяць пазней, чым трэба, то ежы не будзе нават і такой.
— Са мной у камеры былі і тыя, каму дасталося яшчэ мацней, — адразу ж адзначае экс-палітзняволеная. — Адну жанчыну прывезлі сінюю ад сінякоў, як ізалента. Ёй нацягнулі майку на галаву і жорстка збівалі ў адным пакоі, пакуль у суседнім гэтак жа білі яе мужа і сына. Другую везлі на ланцугу: рукі і ногі ў кайданках, паміж імі — жалезны ланцуг, як у найнебяспечнейшага злачынцы. За што? За словы і пазіцыю.
Скрашчук лічыць, што ўсё гэта — не асобныя выпадкі, а «сістэма, пабудаваная на здзеках з жанчын, мацярок і сем’яў».
Публікацыя адгукнулася беларусам і беларускам: усяго за сем гадзін яе паглядзелі амаль 20 тысяч разоў і лайкнулі больш за 200 (гэта можна патлумачыць тым, што людзям унутры Беларусі страшна ўзаемадзейнічаць з «палітычным кантэнтам»).
Пасля вызвалення ў студзені 2023 года Скрашчук з’ехала ў Польшчу, дзе разам з іншай палітзняволенай Альгай Рытус адкрылі хостэлы. Па сутнасці, яны, як удакладняе апошняя, сталі «гуртожыткамі для працоўных эмігрантаў».
Да зняволення Скрашчук працавала ў Нацбанку. Раней яна распавядала Deutsche Welle, што з-за каментара да яе прыязджалі затрымліваць дзевяць сілавікоў у масках і са зброяй, а ўмовы ў Жодзінскім СІЗА, куды яна трапіла першапачаткова, адразу былі «надзвычай жорсткімі».
— Гэта быў «выхаваўчы каранцін», — распавядала Скрашчук Deutsche Welle. — Нам не выдавалі нічога: ні зубной пасты, ні шчоткі, ні пракладак, ні зменнага адзення. Сядзелі на голых нарах, не давалі спаць. З адзення — толькі прасціна, якая з цягам часу ўся прапіталася крывёю. Нам казалі: «Гэта таму, што вы не пашкадавалі забітага супрацоўніка КДБ».
Менавіта гэтыя першыя 50 дзён пасля затрымання экс-палітзняволеная і лічыць катаваннямі. Падрабязней пра ўмовы ўтрымання ў СІЗА Жодзіна Скрашчук у 2025-м распавядала медыяпраекту «Белыя халаты».