Навукоўцы: Зямля і Марс мелі аднаго «продка», але сфармаваліся зусім па-рознаму
- 5.10.2026, 15:36
Новае даследаванне ставіць кропку ў даўняй спрэчцы.
Навукоўцы высветлілі, што, хоць Зямля і Марс пачалі фарміравацца ў тым самым асяроддзі, якое складалася з газападобнага вадароду і гелію, а таксама дробных часцінак пылу, іх далейшы рост адбываўся зусім рознымі шляхамі. Гэтае адкрыццё ставіць кропку ў даўняй спрэчцы. Даследаванне апублікавана ў часопісе Nature Astronomy, піша Study Finds.
Дзесяцігоддзямі навукоўцы спрачаліся пра тое, як менавіта сфармаваліся камяністыя планеты Сонечнай сістэмы. Адны мадэлі паказваюць на спакойны працэс паступовага назапашвання дробных часцінак пылу, што акружаюць маладое Сонца. Іншыя мадэлі ўказваюць на больш бурны сцэнар з сутыкненнямі буйных камяністых цел — планетэзімаляў. Новае даследаванне паказвае, што Зямля і Марс падчас росту спалучалі абодва працэсы, але іх суадносіны былі розныя.
Зямля і Марс пачалі фарміравацца ў пратопланетным дыску, які акружаў Сонца, больш за 4,5 мільярда гадоў таму. Але іх далейшы рост адрозніваўся, як высветлілі навукоўцы.
Новае даследаванне паказала, што не менш як 75% камяністай масы Зямлі ўтварылася з двух целаў, якія раслі, паглынаючы драбнюткія касмічныя часцінкі, а каля 25% дадалося за кошт зліцця больш буйных камяністых цел — планетэзімаляў. Марс фарміраваўся інакш: прыблізна 73% яго камяністага рэчыва ўзнікла ў выніку зліцця планетэзімаляў, і толькі каля 27% — за кошт паглынання дробных часцінак пылу. Гэта паказала камп'ютарнае мадэляванне, якое ўлічвала ўмовы ў ранняй Сонечнай сістэме і хімічны склад двух падобных камяністых планет.
Калі рост Зямлі абапіраўся на паглынанне дробных часцінак пылу пры істотным укладзе сутыкненняў планетэзімаляў, то Марс фарміраваўся пераважна шляхам назапашвання рэчыва ў выніку сутыкненняў, а паглынанне дробных часцінак адыгрывала толькі другарадную ролю.
Навукоўцы лічаць, што адна з магчымых прычын такой розніцы ў фарміраванні дзвюх планет палягае ў тым, што малады Марс мог адчуваць гравітацыйны ўплыў з боку іншых, больш масіўных пратопланет. Гэта магло абмежаваць здольнасць Марса эфектыўна паглынаць дробныя часцінкі пылу, у выніку чаго асноўны ўклад у яго рост унеслі сутыкненні буйных планетэзімаляў.