Еўрадэпутаты запатрабавалі ад рэжыму Лукашэнкі спыніць пераслед каталіцкага святара

• 8.10.2026, 15:36

У Мінску таемна судзяць ксяндза Анатоля Парахневіча.

Кіраўніца Дэлегацыі Еўрапарламента па сувязях з Беларуссю Малгажата Госеўска, яе намеснікі Томас Тобе і Міхал Кобоска, а таксама пастаянны дакладчык Еўрапарламента па Беларусі Хельмут Брандштэтэр выступілі з сумеснай заявай у сувязі з закрытым крымінальным працэсам над святаром. Анатолю Парахневічу інкрымінуюць «дзяржаўную здраду». Сайт Charter97.org публікуе заяву цалкам:

— Мы глыбока занепакоеныя паведамленнямі пра тое, што ў Мінску пачаўся таемны крымінальны працэс над ксяндзом Анатолем Парахневічам, каталіцкім святаром з парафіі ў Альковічах, які ўжо больш за 200 дзён утрымліваецца пад вартай КДБ і абвінавачваецца ў «дзяржаўнай здрадзе».

Рашэнне праводзіць працэс у закрытым рэжыме, поўная адсутнасць празрыстасці і адсутнасць даставернай інфармацыі пра стан здароўя ксяндза Парахневіча выклікаюць сур'ёзныя пытанні адносна выканання фундаментальных правоў чалавека і асноўных гарантый справядлівага судовага разгляду. Беларускія праваабаронцы, у тым ліку Праваабарончы цэнтр «Вясна», прызналі ксяндза Парахневіча палітвязнем, указаўшы на рэпрэсіўны і палітычна матываваны характар яго пераследу.

Пераслед ксяндза Парахневіча не з'яўляецца адзінкавым выпадкам. Ён з'яўляецца часткай больш шырокай сістэмнай кампаніі рэпрэсій, якую ў Беларусі праводзіць рэжым Лукашэнкі супраць Каталіцкага касцёла, іншых хрысціянскіх супольнасцяў, незалежнага духавенства, журналістаў, праваабаронцаў, актывістаў грамадзянскай супольнасці, а таксама прадстаўнікоў нацыянальных і рэлігійных меншасцяў. Рэжым неаднаразова выкарыстоўваў абвінавачванні ў шпіянажы і дзяржаўнай зрадзе як інструменты запалохвання і рэпрэсій супраць людзей, якіх улады лічаць незалежнымі або крытычна настроенымі.

Асаблівую занепакоенасць выклікаюць сістэматычныя абмежаванні свабоды сумлення, веравызнання і рэлігіі ў Беларусі. Абавязковая перарэгістрацыя рэлігійных арганізацый, уведзеная законам «Аб свабодзе сумлення і рэлігійных арганізацыях», прывяла да сур'ёзных абмежаванняў дзейнасці рэлігійных супольнасцяў і рэлігійнага плюралізму. Еўрапейскі парламент ужо заявіў, што гэтыя нормы груба парушаюць фундаментальнае права на свабоду рэлігіі, сумлення і перакананняў, і заклікаў неадкладна спыніць пераслед рэлігійных супольнасцяў і цэркваў.

Асабліва моцна ад гэтых мер пацярпела Беларуская грэка-каталіцкая царква. З-за немагчымасці перарэгістраваць неабходную колькасць парафій у адпаведнасці з абмежавальным заканадаўствам яна фактычна страціла юрыдычны статус рэлігійнага аб'яднання. Усе тры раней зарэгістраваныя грэка-каталіцкія парафіі ў Брэсцкай вобласці — у Брэсце, Баранавічах і Івацэвічах — атрымалі адмову ў перарэгістрацыі і пасля гэтага былі ліквідаваныя па рашэннях судоў. У красавіку 2026 года Вярхоўны суд адхіліў апошнюю скаргу на рашэнне аб ліквідацыі грэка-каталіцкай парафіі ў Брэсце.

Пратэстанцкія супольнасці таксама падвяргаюцца сур'ёзнаму ціску і пераследам. Мінская царква «Новае Жыццё» была прымусова пазбаўлена свайго месца для набажэнстваў. У чэрвені 2023 года будынак царквы быў знесены, а сама рэлігійная супольнасць пасля гэтага была ліквідаваная па рашэнні суда. Гэтыя дзеянні паказваюць маштаб ціску на незалежныя хрысціянскія супольнасці і працяглае разбурэнне рэлігійнай свабоды ў Беларусі.

Таму справу айца Парахневіча неабходна разглядаць у гэтым больш шырокім кантэксце. Таемныя судовыя працэсы, адвольныя затрыманні і палітычна матываваныя крымінальныя справы несумяшчальныя з прынцыпамі прававой дзяржавы. Выкарыстанне спецслужбаў, пракуратуры і судоў для запалохвання духавенства, абмежавання незалежнага рэлігійнага жыцця і падаўлення тых, хто знаходзіцца па-за кантролем рэжыму, з'яўляецца сур'ёзным парушэннем фундаментальных свабод.

Па ўсёй Беларусі святары і прадстаўнікі Каталіцкага касцёла, члены іншых рэлігійных супольнасцяў, незалежныя журналісты, праваабаронцы, актывісты грамадзянскай супольнасці і звычайныя грамадзяне працягваюць падвяргацца адвольным затрыманням, утрыманню ў цяжкіх умовах і глыбока палітызаваным судовым працэсам толькі за рэалізацыю сваіх фундаментальных правоў. Духавенства і рэлігійныя меншасці асабліва ўразлівыя перад рэпрэсіямі.

Мы рашуча асуджаем пераслед ксяндза Анатоля Парахневіча і ўсе формы рэпрэсій супраць духавенства, вернікаў і рэлігійных супольнасцяў у Беларусі. Мы заклікаем рэжым Лукашэнкі спыніць пераслед рэлігійных супольнасцяў, аднавіць юрыдычны статус арганізацый, якім незаконна адмовілі ў рэгістрацыі, адмяніць неабгрунтаваныя рашэнні аб іх ліквідацыі і гарантаваць сапраўдную свабоду сумлення, рэлігіі і перакананняў у адпаведнасці з міжнароднымі абавязацельствамі Беларусі.

Мы зноў заклікаем да неадкладнага і безумоўнага вызвалення айца Анатоля Парахневіча і ўсіх палітычных зняволеных у Беларусі, а таксама да іх поўнай рэабілітацыі. Мы выказваем салідарнасць з усімі, хто падвяргаецца неабгрунтаваным затрыманням, таемным і палітычна матываваным судовым працэсам і пераследу грамадзян за ажыццяўленне сваіх фундаментальных правоў.