Чым больш жалезная дысцыпліна, тым часцей яна ламаецца
- Тэлеграм-канал «Лісты да дачкі»
- 1.11.2026, 13:17
Гістарычныя абставіны — штука вельмі зменлівая.
Пра імператара Максіміна Фракійца, які лічыў, што дысцыпліна — гэта галоўнае, я ўжо калісьці распавядаў.
І вось за тры гады свайго кіравання Максімін давёў дысцыпліну да такога стану, што ў правінцыі Афрыка мясцовыя нязнарок забілі яго пракуратара.
А забіўшы пракуратара, яны, вядома, зразумелі, што такога парушэння дысцыпліны суровы імператар не даруе.
Таму яны параіліся між сабою і, паколькі губляць ужо ўсё роўна не было чаго, вырашылі абраць новым імператарам мясцовага губернатара Марка Антонія Гардзіяна.
А вось яму самому было што губляць, таму Гардзіян спачатку адмаўляўся. Але хутка перастаў. Бо зразумеў, што і яму Фракіец не даруе.
Ну і ўяві сабе: як толькі ў Рыме даведаліся пра новага імператара з Афрыкі, там адразу скончылася ўся дысцыпліна. Рымскі Сенат прызнаў імператарам Гардзіяна, а Максіміна Фракійца абвясціў узурпатарам і разаслаў пасольствы да намеснікаў правінцый.
Даведаўшыся пра гэта, Максімін, які ў той час ваяваў у Германіі, моцна засмуціўся і павёў сваю армію на Італію.
Сенат, якому таксама ўжо не было чаго губляць, пачаў збіраць войскі і разаслаў лісты да ўсіх намеснікаў правінцый.
«Большасць прыняла пасольствы і лёгка адвернула правінцыі ад Максіміна, чыя тыранія была ненавісная; забіўшы тых, хто на месцах займаў пасады і быў на баку Максіміна, яны далучаліся да рымлян».
Але далучаліся не ўсе. У намесніка суседняй правінцыі Нумідыя з новым імператарам былі складаныя асабістыя адносіны. Таму ён вырашыў захаваць вернасць старому. Сабраў войскі і павёў іх супраць Гардзіяна. Сын Гардзіяна паспрабаваў спыніць ворага, але пацярпеў паразу і загінуў у баі.
І пасля гэтага Гардзіян вырашыў, што ўсё прапала. «Ён ведаў, што ў Максіміна шмат сіл, а ў афрыканцаў сіл няма, затое шмат здрадлівасці». Армія Максіміна набліжалася да Італіі, а ў яго самога ўжо ніякай арміі не засталося. Таму Гардзіян вырашыў капітуляваць авансам і скончыў жыццё самагубствам.
Але Сенат не хацеў здзяйсняць калектыўнае самагубства. Таму Сенат абраў новым імператарам малалетняга ўнука Гардзіяна і пачаў рыхтавацца да абароны. А літаральна праз пару месяцаў, калі войскі Максіміна ўжо былі ў Італіі, у іх раптам скончылася ўся дысцыпліна. Максімін Фракіец разам з сынам быў забіты ўласнымі салдатамі. «Цяжка перадаць, наколькі вялікай была весялосць, калі праз усю Італію неслі ў Рым галаву Максіміна, і ўсе выбягалі насустрач, каб далучыцца да агульнай радасці».
Карацей, праблема ў Гардзіяна была не з войскамі. Чаго яму насамрэч не хапіла, дык гэта цярпення і веры ў ўласныя сілы.
Вось чаго дакладна не трэба было рабіць, дык гэта капітуляваць авансам. Бо чым больш жалезная дысцыпліна, тым часцей яна ламаецца, а гістарычныя абставіны — штука вельмі зменлівая.
Тэлеграм-канал «Лісты да дачкі»