Эпохі рыфмуюцца

• Аляксандр Адэльфінскі
• 14.11.2026, 15:23

Імперыя павінна ўпасці.

Эпохі рыфмуюцца, хоць рыфмы часта недакладныя ў дэталях. Памятаю савецкае дзяцінства, з перадачамі «Міжнародная панарама» на чорна-белым тэлеэкране. Тады я быў запалоханы пастаяннымі згадкамі пра «падлётны час» ядзерных ракет. Працягвалася ўварванне СССР у Афганістан, адтуль прыходзілі афіцыёзныя навіны — барабанна бадзёрыя — і неафіцыйныя весткі — лядзяна жудасныя.

Пасля гэтага, праз гады, я, разам з многімі маімі аднагодкамі, учыніў адну з самых дурных памылак майго пакалення. З развалам Саюза я з палёгкай думаў, маўляў, нарэшце скончылася, вычарпалася, ядзерная пагроза. І нарэшце больш не будзе новых уварванняў…

Цяпер наша памылковасць усё больш відавочная з кожным годам. Фармальна кажучы, тады савецкі досвед злачынстваў шырока асвятляўся свабоднай прэсай, што сёння выразна адчувальна: ён не быў асэнсаваны так, каб яго не паўтараць. Архівы не былі адкрытыя як належыць, і за валам тых сведчанняў схавалася або амаль закамуфлявалася галоўнае — імперская сутнасць дзяржаўнай сістэмы ў Расіі.

Найнебяспечнейшая пераемнасць у трыядзе «цараізм-бальшавізм-новыя часы» не была ў належнай меры артыкулявана. Краіна аддалася новым пуцінскім чэкістам — з досведам былога КДБ. Новыя ўладары ўлічылі тактычныя памылкі ўсіх папярэдніх і збудавалі новы ГУЛАГ, але з папраўкай на лічбавыя часы.

Цяпер для запалохвання дастаткова не серыйна праводжаных масавых рэпрэсій, а інфармацыі пра выбарачныя «пасадкі» плюс пра «пуцінскія тэрміны» ў прысудах. Гэтыя тэрміны горшыя за сталінскія. Насельніцтву даецца выразны сігнал. Праўда, ад любога парога пры жаданні можна памножыць судзілішчы, гэта цалкам залежыць ад хунты.

Зноў грамадства ўводзіцца ў неўроз чакання агульнай вайны, калі краіна вядзе «лакальную». Але што гэта за «лакальнасць», калі ў агрэсію так ці інакш уцягнутыя масы насельніцтва?! Такога пры Брэжневе і Андропаве не было. Пуцін — або чэкісцкі «брэнд» пад гэтым імем — стварыў надзвычай дзікую сітуацыю і пагаршае яе.

Прэславуты «падлётны час» ракет зноў актуалізаваны. Што было далей тады? Спробы мадэрнізаваць канцлагер. «Паскарэнне», перабудова. Падзенне СССР. Цяпер мы знаходзімся на ўчастку гісторыі, што больш-менш рыфмуецца з папярэднім. Але тады кіраўніцтва краіны хоць бы памятала Другую сусветную вайну, а многія і ўдзельнічалі ў ёй. Гэта стрымлівала іх ад фатальнага ядзернага апакаліпсісу.

Цяпер — не стрымлівае. Калі ўдасца перажыць гэты час, то спатрэбяцца зусім іншыя высновы — радыкальныя, не палавінчатыя. Не «купіцца» толькі на новую «адлігу» — гэта надзвычай важна. Мы бачылі спробы пераапранання старога імперства ў новыя ўборы. Мы павінны зразумець, што на новы «маскарад» у Расіі няма права. Імперыя ні ў якім разе не павінна ў захаваным выглядзе пакаціцца па тых жа рэльсах. Імперыя павінна ўпасці, інакш апакаліпсіс непазбежны на любым новым гістарычным вітку.

Аляксандр Адэльфінскі, kasparovru.com