Навукоўцы высветлілі, ці можна «ўваскрэсіць» дыназаўраў
- 16.11.2026, 23:00
Ці здольныя на гэта сучасныя тэхналогіі?
Уваскрэсіць дыназаўраў з дапамогай сучасных тэхналогій немагчыма: іх ДНК не захавалася за 66 мільёнаў гадоў, а для кланіравання патрэбныя не толькі цэлыя генетычныя паслядоўнасці, але і адпаведныя клеткі, здольныя запусціць развіццё эмбрыёна. Да такой высновы прыйшлі навукоўцы з Універсітэта Мердока. Вынікі даследавання апублікаваныя ў Proceedings of the Royal Society B.
У фільме «Парк юрскага перыяду» 1993 года навукоўцы здабывалі ДНК дыназаўраў з камароў, застылых у бурштыне, а адсутныя ўчасткі геному дапаўнялі генетычным матэрыялам сучасных жаб. Паводле слоў навукоўцаў, у рэчаіснасці такі сцэнарый немагчымы: бурштын не здольны захоўваць ДНК дзясяткі мільёнаў гадоў. Дыназаўры вымерлі каля 66 мільёнаў гадоў таму, а нават самыя старажытныя вядомыя ўзоры ДНК значна маладзейшыя.
«Але ёсць і іншы спосаб наблізіцца да стварэння дыназаўра. Сучасныя птушкі — прамыя нашчадкі тэраподных дыназаўраў, таму некаторыя старажытныя асаблівасці захаваліся ў іх генах», — тлумачаць даследчыкі.
Цяпер навукоўцы эксперыментуюць з кіраваннем генамі, якія адказваюць за развіццё асобных прыкмет. Напрыклад, даследчыкі вывучалі магчымасць вярнуць курыным эмбрыёнам некаторыя асаблівасці продкаў — зубы, доўгі хвост і характэрныя канечнасці.
«Аднак нават калі такія эксперыменты скончацца поспехам, вынікам стане не сапраўдны дыназаўр, а сучасная птушка з змененымі прыкметамі. З дапамогай тэхналогій рэдагавання геному, напрыклад CRISPR, можна змяняць асобныя характарыстыкі арганізма, але аднавіць цэлы вымерлы від без яго зыходнай ДНК немагчыма», — гаворыцца ў працы.
Ёсць і іншая складанасць: для развіцця эмбрыёна патрэбныя адпаведныя клеткі, механізмы рэгуляцыі генаў і ўмовы, якія немагчыма проста ўзнавіць паводле выкапнёвых рэшткаў.