BE RU EN

Беларуска на Мальце: Тут лёгкае жыццё

  • 18.11.2026, 9:08

Гісторыя мінчанкі, якая стала фіналісткай Mrs Universe Malta.

Гісторыя мінчанкі Святланы Грэг, якая выйшла замуж за мальтыйца і апынулася на сонечным востраве, дзе рыцары будавалі старажытныя храмы, а нашыя сучаснікі здымалі «Гладыятара» і «Гульню тронаў», можа падацца казкай. Урэшце, мы засумавалі па хэпі-эндах. «Мне давялося рана павзросцець, — прызнаецца Святлана. — Я пачала працаваць у 15, а ў 23 ужо адкрыла ўласны бізнес. Да 34 была кар'ерысткай, дасягатаркай, вечна незадаволенай сабой. Але Мальта мяне змяніла». Onlíner пагаварыў з беларускай пра матрыярхат, жалезабетонныя сямейныя сувязі, бяспеку і цэны на востраве.

Беларуская жонка

Гэтая гісторыя пачынаецца з Джозэфа.

— Мой будучы муж-мальціец хацеў сабе менавіта беларускую жонку — не рускую, не ўкраінку. Калісьці ён быў у Літве, і там сябры патлумачылі яму, што па нявест едуць у Беларусь. Звярніце ўвагу, гэта асаблівасць мальтыйскага менталітэту: давяраць меркаванню сяброў. Востраў — маленькая замкнёная прастора, і людзі цэняць сваю супольнасць, абрастаюць гарызантальнымі сувязямі, часта тэлефануюць адзін аднаму. Мы, беларусы, значна больш адасобленыя, асобныя. Мальтыйцы не будуць гугліць або пытацца ў ChatGPT, у любым пытанні яны абапіраюцца на меркаванне сям’і і сяброў, — тлумачыць Святлана. — На кантраставанні з паўднёвай эмацыйнасцю наша славянская халоднасць, рацыянальнасць і паслядоўнасць відавочныя.

Увогуле, Джозэфу так разрэкламавалі беларусак, што ён паставіў сабе рэгіён «Беларусь» у Tinder. Так мы і пазнаёміліся. У перапісцы ён не знікаў, як іншыя. Ад самага пачатку быў стабільны, з сур’ёзнымі намерамі. Ужо праз тыдзень сказаў: «Я хачу ўбачыць цябе. Што трэба, каб ты прыляцела на Мальту?» — «Час, віза і грошы». — «Колькі грошай прыслаць?» Ён адразу дзейнічаў.

Улетку 2023 года я ўпершыню прыляцела да Джозэфа ў госці на Мальту. І тады востраў у параўнанні з Мінскам падаўся правінцыяй: брудна, дрэнны сэрвіс, дэзарганізаванасць, у выходныя нічога не працуе, крамы і аптэкі закрываюцца рана… Як я злавалася! Мне хацелася ўсё абясцэніць: маўляў, Мінск развіваецца, а Мальта — «фу, вёска». Я не ўяўляла, што гэтыя адносіны стануць сур’ёзнымі і я змагу тут жыць. Два гады я ў сабе ўзважвала «так — не», адлятала ў Беларусь, але адчувала, што кожны раз хочацца вярнуцца і да Джозэфа, і на Мальту.

Улетку 2025 года адбылося наша вяселле — і з таго часу я жыву на востраве. Я люблю свайго мужа і, што не менш важна, цаню яго пачуццё гумару. «Мне так рэкламавалі беларускую жонку: маўляў, будзе спакойная, цярплівая, сціплая, — уздыхае Джозэф, пералічваючы ўсе тыя якасці, якіх у мяне няма. — А я выбраў сабе д’ябла, самую нетыповую беларуску».

Святлана смяецца. Гэта яе звыклы спосаб спраўляцца з цяжкасцямі. Зараз яна псіхолаг, а яшчэ блогерка, якая падкарыла сэрцы беларусаў смешнымі рылс. Насамрэч, спачатку адаптацыя на Мальце была для Святланы няпростай.

— Я вельмі экстравертная, сацыяльная. І як толькі з’явіліся мае дзяўчаткі (тут вялікая славянская дыяспара), жыццё наладзілася. Дзякуючы псіхатэрапіі я навучылася расслабляцца, запавольвацца, упершыню адключыла дасягатарства — і ацалілася. Стала спакайнейшай, здароўшай, шчаслівейшай. Паўтаруся, да тэрапіі я б абясцаніла востраў, сказала б «Фу, вёска» — і з’ехала. А цяпер я навучылася кайфаваць ад Мальты. Тут толькі лета і вясна — гэта ж мара! Ніякай шэрані, дажджоў і холаду.

Жалезабетонныя сувязі

— Мальта — гэта не нарцысічны востраў, а сямейны, мовай псіхалогіі — неўратычны, для выбудоўвання адносін. Нарцысу тут няма чаго рабіць, — смяецца Святлана. — Менталітэт мальтыйцаў — дзіўная сумесь арабскай, італьянскай і брытанскай культур. Вы здзівіцеся, але тут матрыярхат. Жанчыны займаюць лідарскую пазіцыю, хоць да нядаўняга часу ўвогуле не працавалі. Яны, як у італьянскіх фільмах, сварыліся з мужчынамі, што тыя прыносяць мала грошай і мала часу праводзяць дома, а самі ў гэты час сядзелі па кафэшках з падружкамі і тусаваліся на пляжы.

Мальтыйцы — вельмі сямейныя, вельмі. Тут моцныя шлюбы. Да 2011 года на Мальце ўвогуле нельга было развесціся. Так-так, з-за моцнага ўплыву каталіцкай царквы Мальта заставалася адзінай краінай Еўропы, дзе развод быў забаронены: маўляў, гэта «падрывае сямейныя падмуркі». І толькі пасля рэферэндуму 2011 года, калі 53% мальтыйцаў прагаласавалі «за», парламент прыняў новы закон. Якой бы шкоднай я ні была, муж паўтарае: «Я цябе выбраў, ты мая жонка, і гэты выбар — назаўжды».

Тыповы мальціец бачыцца са сваёй сям’ёй кожны (sic!) дзень. Не абавязкова прама-такі хадзіць на вячэру да бацькоў, але, скажам, пяць разоў на дзень збірацца ў сямейным відэачоце — звычайная справа. Мальтыйцы могуць проста ўключыць камеры і маўкліва тусавацца на фоне, гатаваць, займацца сваімі справамі. Гэтыя сувязі — жалезабетонныя. Першае, што робіць мой муж у падарожжах, — гэта адпраўляе фота ў сямейны чат.

На вуліцах шмат бабуль і дзядуль, якія ходзяць за руку. Тут у асноўным усе равеснікі і разам да канца жыцця. Прычым яны актыўна тусуюцца, ходзяць на фестывалі, сядзяць у рэстаранах — увогуле не важна, у якім узросце. На інвалідных вазках, з палачкамі — не замыкаюцца дома, а жывуць сваё найлепшае жыццё.

Яшчэ адна наступства жалезабетонных сямейных сувязяў: мальтыйцы будуюць чатырохпавярховыя блочныя дамы і селяцца ў іх усёй сям’ёй. Напрыклад, на першым паверсе бацькі, на другім — малодшая сястра з мужам і дзецьмі, на трэцім — старэйшы брат. Таму, дарэчы, няньмі тут амаль ніхто не карыстаецца: калі што, заўсёды можна адправіць дзяцей на іншы паверх да сваякоў. Яшчэ крыху — і мы з Джозэфам таксама жылі б так. Але абышлося.

Нават конкурсы прыгажосці тут маюць сямейны характар. Гледачы ў зале — толькі сем’і: мужы, жонкі, дзеці, сябры… Сёлета я ўдзельнічала ў конкурсе Mrs Universe Malta і заняла трэцяе месца.

Для мужа я заўсёды на першым месцы. Ён спытае, якія ў мяне планы, і падладзіцца пад іх. Спачатку сустрэнецца са мной, потым — са сваёй сям’ёй і толькі затым падумае пра ўласныя жаданні і інтарэсы. Джозэф ніколі не будзе пытацца, чаму я не прыбрала або не прыгатавала, хаця на ім ляжыць асноўная фінансавая адказнасць за сям’ю. Але я не ведаю: гэта мой муж такі ці ўсе мальтыйцы?..

Квіткі ў Рым па €20

Адзін з галоўных міфаў пра Мальту — памылковы, вядома, — гэта ўплыў Сіцыліі. Раз востраў знаходзіцца ўсяго за 80 кіламетраў ад радзімы коза ностра, тут павінен быць «крымінальны вайб»?

— Не, гэта няпраўда. Мальта — вельмі бяспечная краіна. Не ведаю, як яны гэтага дасягнулі, — усміхаецца Святлана. — У іншых еўрапейскіх краінах ты не пакінеш тэлефон або сумку на століку ў кавярні, не надзенеш дарагія ўпрыгожанні ў Рыме і Парыжы, не будзеш хадзіць ноччу па цёмных завулках… А на Мальце рабі што заўгодна! Дакладна як у Мінску: гуляй у любы час сутак, надзявай на сябе ўсё, што захочаш. Ніхто не ўзломае і не абрабуе тваю машыну, як у Барселоне. У гэтым плане тут супербяспечна.

У выходныя тут заторы, усе кудысьці едуць, тусуюцца, у гэтым шмат жыцця. Хоць правіламі дарожнага руху мальтыйцы не асабліва карыстаюцца. Усё грунтуецца на тым, хто каму ўступіць. Яны заўсёды ўсміхаюцца, не сігналяць нервова, як у Мінску. Бо на Мальце ніхто нікуды не спяшаецца. Ад брытанцаў, дарэчы, ім у спадчыну дастаўся левастаронні рух, але я хутка да гэтага прывыкла. Мальта такая маленькая (тут усяго 500 тыс. чалавек), што 20 хвілін за рулём — і ты ўжо на другім канцы вострава.

Тыповы від адпачынку для мальтыйцаў — гэта «гаражы». Я называю іх так па аналогіі з нашымі гаражамі для аўто. А ў мальтыйцаў ёсць такія «домікі для лодак» каля мора. Некаторыя праводзяць там выходныя, як на дачы, іншыя жывуць пастаянна. Адкрываюць дзверы, сядзяць ля ўваходу, гатуюць барбекю — гэта сімпатычная традыцыя. Але і, вядома, наступства недахопу тэрыторыі: Мальта — найбольш шчыльна заселеная краіна ў ЕС.

Дарэчы, я класічны «шавец без ботаў» — чалавек, які жыве ля мора, але амаль ніколі ім не карыстаецца. Люблю проста гуляць уздоўж берага. У траўні, калі пачынаецца купальны сезон, магу раз на тыдзень схадзіць пакупацца, але абавязкова на заходзе сонца, каб сонца не спаліла скуру.

Вядома, што грамадскі транспарт на Мальце — гэта сапраўдная драма (ці камедыя — які жанр вам бліжэй). Ён ніколі не ходзіць па раскладзе. Затое гэты недахоп з лішкам кампенсуе зручнае і таннае авіязлучэнне.

— Нядаўна мы з мужам ляталі ў Францыю, у Лурд — квіток каштаваў €19 у адзін бок. На мінулым тыдні я была ў Грэцыі, у Салоніках — €29 у адзін бок. Квіткі ў Рым заўсёды па €20: едзеш на шопінг, яшчэ і па горадзе пагуляеш. Спантанна сабрацца і паехаць у іншую краіну — гэта тут звычайная справа, даступна і нядорага.

Вілы і «двушкі» з жахлівым рамонтам

Відавочна, надышоў час пагаварыць пра цэны і заробкі.

— Сярэдні заробак на Мальце — каля €1500. Але тут ёсць пласт людзей, галоўным чынам з Непала, якія працуюць у сферы абслугоўвання: афіцыянты, прыбіральшчыкі… У іх заробкі ніжэйшыя. А ёсць вялікая кагорта людзей з iGaming (яны абаснаваліся на Мальце, бо тут спрыяльныя падаткі) — у іх даходы значна вышэйшыя, вядома. Як і ў уласнікаў бізнесу, асабліва ў сезон.

Арэнда і купля нерухомасці, на мой погляд, на Мальце неабгрунтавана дарагія з улікам таго, што дамы і пад’езды звычайна ў жахлівым стане. Так, рознакаляровыя мальтыйскія балкончыкі ў сталіцы, Валеце, настолькі абаяльныя, што нават знаходзяцца пад аховай ЮНЕСКА. Але ў астатнім… Дзяржаўнай забудовы тут вельмі мала, звычайна людзі самі будуюць на ўласнай зямлі двух—чатырохпавярховыя будынкі. Таму за домам не сочаць камунальныя службы. Ніхто не прыйдзе і не зробіць капітальны рамонт, як гэта прынята ў Беларусі. Таму, калі я пераехала да мужа ў яго кватэру ў прыгарадзе Нашара, давялося рабіць рамонт, цалкам усё перарабляць, хаця я не педант, клянуся.

На Мальце няма цэнтральнага ацяплення. Звычайна на дахах стаяць баки з вадой і газавыя балоны. Вільготнасць тут вельмі высокая — настолькі, што ў снежні — лютым пасцель нават можа быць вільготнай. Непрыемна, зябка. Патрэбны асушальнік паветра.

Нягледзячы на ўсе гэтыя «прынады», кошт арэнды двухпакаёўкі з жахлівым рамонтам на Мальце — каля €1500 у месяц. Купля такой жа двухпакаёўкі абыдзецца прыкладна ў €400 тыс., а трохпакаёўкі — у €700 тыс. Калі я бачу ў сацсетках відэа, што палац у Лос-Анджэлесе прадаецца за €2 млн і ўсе абураюцца дарагоўлёй, мне смешна. На Мальце за «будку» папросяць €7 млн. А віла з уласнай тэрыторыяй, якая мне спадабалася, і ўвогуле каштавала €13 млн. Увогуле, цэны на нерухомасць тут неадэкватныя.

Што датычыць медыцыны, сітуацыя лепшая. Для грамадзян або ўладальнікаў ВНЖ ёсць бясплатнае абслугоўванне, але дзяржаўны шпіталь толькі адзін, і чэргі там адпаведныя. Таму прасцей схадзіць у прыватную клініку: прыём у тэрапеўта каштуе €35, у гінеколага з УГД — €70. Не баснослоўныя сумы, цалкам адэкватныя. Хоць сама якасць медыцыны ў Беларусі вышэй.

Прадукты на Мальце даражэйшыя, чым у Мінску, але не моцна, працэнтаў на 20—30. Гэта не Парыж, не Венецыя, не ×2. Спачатку мяне раздражняла: выходзіш з крамы, €100 заплаціў — нібыта нічога не купіў. З цягам часу я зразумела, што тут трэба ведаць, дзе набываць прадукты. Напрыклад, гародніну і садавіну — на базарыку, мяса — у мясной краме і гэтак далей.

Паслугі тут вельмі дарагія. Ручная праца цэніцца. Пры гэтым электрыка або сантэхніка трэба чакаць месяцамі: «заўтра», «давайце паглядзім», «калі Бог дасць», «у выходныя не працуем», «пасля 16:00 не можам»… Гэта тыпова мальтыйскае мне, беларускай, даецца цяжка. А потым раптам, без папярэджання, званок: «Можам прыйсці прама зараз». У выніку тры святлодыёдныя лямпачкі ўкруцяць, дзве разеткі зробяць — «з вас €1000».

Бензін на Мальце прыкладна ўдвая даражэйшы, чым у Мінску.

Па вопратку і мэблю ездзім у Італію. На востраве практычна нічога не вырабляецца, усё прывазное. Камплектуючыя таксама імпартныя. Таму выгадней набываць тавары ў Еўропе, наўпрост у вытворцаў.

Лёгкае жыццё

— Тут лёгкае жыццё, — прыходзіць да высновы Святлана. — Амаль у кожнага мальтыйца ёсць нерухомасць, яны яе здаюць, мала працуюць, шмат адпачываюць. Блізкія з сям’ёй — і гэта крыніца шчасця. Цэны адносна невысокія. Медыцына даступная. У сезон, у ліпені і жніўні, калі востраў перапаўняюць турысты і становіцца занадта горача, 40+ градусаў, мальтыйцы, наадварот, з’язджаюць. Так раблю і я. Падарожжы і круізы даступныя, усё выдатна.

Калі ў вас ёсць уласнае жыллё, за якое не трэба плаціць €1500 у месяц, то жыццё і праўда будзе лёгкім. Справядлівасці дзеля адзначу, што з сэрвісам тут кепска, усё трошкі «з мінулага стагоддзя». Цяпер, калі я прыязджаю ў Мінск, радуюся такім рэчам, якія для маіх падруг — проста база. Напрыклад, побач з домам адчынілася новая кавярня. Падругі такія: «І што?» У Мінску велізарная канкурэнцыя. А на Мальце я ўжо, напэўна, усе кавярні абышла, і калі хоць што новае адкрываецца — гэта свята, мы ледзь не ўсёй Мальтай туды ідзём! Свайго любімага авакада-тосту я не знайшла такога ж смачнага, як у Мінску. Хоць, здавалася б, на востраве больш якасныя садавіна, морапрадукты, каля мора жывём.

Муж ужо чатыры разы бываў у Беларусі. Яго неверагодна ўражвае колькасць земляў, палёў, лясоў, птушак, старых вясковых дамкоў… Ён марыў проста сарваць з дрэва яблык і з’есці — тое, да чаго мы з самага дзяцінства прызвычаіліся і, можа быць, не цанілі, здзіўляла яго. На Мальце ж не растуць яблыкі. Джозэф кажа: «Мінск як Нью-Ёрк, усё свеціцца, гарыць. Настолькі прасунута, прыгожа. Неверагодная чысціня, я такой ніколі не бачыў. Усё ідэальна арганізавана, няма бардака. Людзі вельмі добрыя». А яшчэ яму падабаюцца ў Беларусі цэны. Мы хадзілі на Камароўку, купілі пяць стэйкаў за 150 рублёў — ён захапляўся.

Я не планую абрываць нітачкі з Беларуссю, ні ў якім разе! Некалькі разоў на год сюды прылятаю. Калі ў нас з’явяцца дзеці, то ўяўляю, што ў Мінску буду праводзіць усё лета з сям’ёй. У мяне тут уласная кватэра, бацькі, сябры…

Паўгода не прыязджала ў Мінск — гэта быў вельмі складаны час. Я проста гарэвала. Нават казала мужу: «Пайду на пляж паплачу». На гэтым тыдні да мяне прыязджае мама, і гэта шчасце. Для мяне дом — гэта ўсё яшчэ Мінск, а не Мальта. Калі дома бываеш часцей, то на душы лягчэй.

Апошнія навіны