Трампа разграмілі на яго тэрыторыі
- 4.11.2026, 15:40
Пяць ключавых высноваў пра гістарычную перамогу дэмакратаў у Кангрэсе ЗША.
Прамежкавыя выбары ў ЗША, на якіх эксперты асцярожна прагназавалі дэмакратам перамогу як мінімум у адной з палат Кангрэсу, сталі для Амерыкі сапраўдным палітычным узрушэннем. Рэспубліканцы страцілі большасць і ў Сенаце, і ў Палаце прадстаўнікоў, пацярпеўшы разгром нават у сваіх традыцыйных штатах-«крэпастях».
Амерыканская прэса ўжо канстатуе, што амерыканскія выбаршчыкі ўспрынялі гэтыя выбары менавіта так, як прасіў прэзідэнт ЗША Дональд Трамп — як стаўленне да яго і ягонай палітыкі. Аднак замест падтрымкі партыі Трампа амерыканцы прадэманстравалі сваё расчараванне рэзкім ростам кошту жыцця і іншымі ўнутранымі праблемамі ў ЗША на фоне вайны, якую Белы дом развязаў супраць Ірана.
CNN піша пра «рашучы дакор» Трампу з боку выбаршчыкаў, The New York Times канстатуе, што «дэмакраты разграмілі рэспубліканцаў», а «раззлаваныя выбаршчыкі абвясцілі пачатак канца эры Трампа». The Wall Street Journal падсумоўвае выбары як «ашаламляльны дакор» Трампу, а The Washington Post піша, што «выбаршчыкі пакаралі Трампа гістарычным разваротам на карысць дэмакратаў».
NV сабраў галоўныя высновы пра першыя вынікі прамежкавых выбараў у ЗША.
1 Перамога дэмакратаў у Кангрэсе — адна з наймацнейшых за дзесяцігоддзі
З часоў Другой сусветнай вайны ў ЗША было ўсяго тры выпадкі, калі кантроль над усім Кангрэсам — і Палаце прадстаўнікоў, і Сенаце — пераходзіў ад адной партыі да іншай у ходзе адных прамежкавых выбараў. Гэта адбывалася ў 1946, 1994 і 2006 гадах, нагадвае амерыканскі грамадскі вяшчальнік PBS.
На выбарах 3 лістапада 2026 года дэмакраты паўтарылі гэты рэкорд, адабраўшы ў рэспубліканцаў большасць адразу ў абедзвюх палатах Кангрэсу. На момант публікацыі гэтага матэрыялу было вядома, што дэмакраты забяспечылі сабе як мінімум 54 месцы са 100 у Сенаце (дадаткова 7) і не менш за 228 з 435 у Палаце прадстаўнікоў (на 25 больш у параўнанні з папярэднім складам Кангрэсу).
З пачатку XXI стагоддзя дэмакраты мелі наймацнейшую большасць у Палаце прадстаўнікоў пасля абрання Барака Абамы у 2008 годзе, калі яны атрымалі 257 месцаў. Цяпер дэмакраты ўпрытул наблізіліся да сваіх поспехаў на выбарах 2006 і 2018 гадоў, калі паводле вынікаў галасавання яны атрымалі адпаведна 233 і 235 месцаў у Палаце прадстаўнікоў.
2 Сіняя хваля ў чырвоных штатах: разгромная параза Трампа і рэспубліканцаў на іх тэрыторыях
Дэмакраты не толькі ўтрымалі свае месцы ў такіх канкурэнтных гонках, як барацьба за Сенат у штатах Джорджыя і Мічыган. Яны атрымалі кантроль над Кангрэсам дзякуючы «паўсюднаму адрачэнню [выбаршчыкаў ад] Дональда Трампа і Рэспубліканскай партыі — разгрома, які дасягнуў глыбін адданых рэспубліканскіх тэрыторый», падкрэслівае агенцтва AP.
Як мінімум сем дадатковых месцаў у Сенаце дэмакраты заваявалі ў выключна «чырвоных», то бок рэспубліканскіх, штатах. Сярод іх Канзас, дзе сенатара-дэмакрата не абіралі з 1932-га, і Тэхас, дзе дэмакраты апошні раз перамагалі ў барацьбе за Сенат у 1988-м, а таксама штаты Айова, Агаё, Мэн, Паўночная Караліна і Паўднёвая Караліна.
У Палаце прадстаўнікоў дэмакратам удалося адваяваць крэслы ў рэспубліканцаў у некаторых акругах, дзе ў 2024 годзе перавага Трампа над дэмакраткай Камалай Харыс дасягала двухзнакавых паказчыкаў (да 18%).
Акрамя таго, паводле вынікаў выбараў дэмакраты ўпершыню з 2010 года будуць кантраляваць большасць губернатарскіх пасадаў (на момант публікацыі было вядома пра 28 крэслаў у дэмакратаў і 20 у рэспубліканцаў разам з тымі, што не перавыбіраліся ў гэтым годзе). Дэмакратычныя кандыдаты Кейша Лэнс Ботамс у Джорджыі, Эмі Актон у Агаё, Роб Сэнд у Айове і Джына Хінахоса у Тэхасе выйгралі губернатарскія выбары, заваяваўшы пасады, якія раней займалі рэспубліканцы.
Знакава і тое, што на выбарах прайгрылі тыя кандыдаты, якіх прасоўваў асабіста Трамп нават насуперак пазіцыі мясцовых рэспубліканцаў — з-за чаго партыя страціла месцы ў тых гонках, дзе разлічвала на перамогу, нагадвае Reuters. Сярод такіх няўдалых кандыдатаў — рэспубліканцы Майкл Уотлі у Паўночнай Караліне, Дарлін Грэм, сястра Ліндсі Грэма, у Паўднёвай Караліне, і Кен Пакстон у Тэхасе, якія пацярпелі адчувальныя паразы.
Шэраг перамог дэмакратаў, у тым ліку ў барацьбе за сенатарскія крэслы, пакінуў за бортам Кангрэсу палітыкаў з найбліжэйшага атачэння Трампа і паклаў канец дзесяцігоддзям рэспубліканскага дамінавання.
У Тэхасе 37-гадовы дэмакрат Джэймс Таларыка перамог на выбарах у Сенат рэспубліканца Кена Пакстона — генеральнага пракурора штата і блізкага саюзніка Трампа, фігуранта шматлікіх палітычных скандалаў, якому ў 2023 годзе спрабавалі абвясціць імпічмент на ўзроўні штата. На выбарах у Сенат гэта першая за 38 гадоў перамога дэмакратаў. The New York Times ужо назвала вынік галасавання ў Тэхасе «землятрусам» для штата.
У Агаё выбары прайграў яшчэ адзін адзіозны саюзнік Трампа Вівек Рамасвамі, які ўдзельнічаў у прэзідэнцкіх праймерыз на выбарах 2024 года. Яго выбарчая кампанія апынулася ў цэнтры скандалу з-за палітычнага рэкламнага роліка, у якім маці яго суперніцы-дэмакраткі Эмі Актон абвінаваціла дачку ў ілжы і заклікала не галасаваць за яе. Пры гэтым у рэкламе не было згадана, што айчыма Актон у свой час абвінавацілі ў згвалтаванні яшчэ непаўналетняй Эмі Актон, пасля чаго яе і яе брата забралі ад маці. У Агаё ніводны дэмакрат не перамагаў на ўзроўні штата з 2008 года, то-бок 18 гадоў.
У Канзасе пацярпеў паразу сенатар-рэспубліканец Роджэр Маршал, якога Трамп прыязджаў падтрымліваць асабіста. Яго крэсла заваяваў для дэмакратаў Адам Гамільтан — заснавальнік Аб'яднанай метадысцкай царквы, найбуйнейшай у ЗША царквы гэтай канфесіі. Гэта першая за 94 гады перамога дэмакратаў у Канзасе за крэсла ў Сенаце.
У Паўночнай Караліне былы губернатар гэтага штата Рой Купер стане першым дэмакратам, які прадстаўляе штат у Сенаце за 10 гадоў. Ён перамог Майкла Уотлі, былога кіраўніка Нацыянальнага камітэта Рэспубліканскай партыі.
У Паўднёвай Караліне перамагла дэмакратка Эні Эндрус — педыятр, якая стала першай прадстаўніцай Дэмакратычнай партыі за 28 гадоў, што прадстаўляе гэты штат у Сенаце ЗША. Яна перамагла Дарлін Грэм, сястру памерлага рэспубліканца Ліндсі Грэма.
3 Расчараванне выбарчай «базы» рэспубліканцаў і верагодны «пачатак канца эпохі Трампа»
Паводле вынікаў выбараў амерыканская і сусветная прэса выказвае меркаванне, што ўпэўненая перамога дэмакратаў можа азначаць «пачатак канца эры Трампа», як адзначае PBS. Грамадскі вяшчальнік ЗША канстатуе, што Рэспубліканская партыя «дасягнула новага мінімуму» за два гады да заканчэння апошняга прэзідэнцкага тэрміну Трампа.
Калумністка The Guardian Мойра Донэган адзначыла, што вынікі выбараў прагучалі як «пахавальны звон трампізму». Яна падкрэсліла, што вынікі галасавання засведчылі: нават рэспубліканскіх выбаршчыкаў абурылі «ашаламляльныя цэны на бензін, бяспраўе спажыўцоў, пастаяннае беспрацоўе і відавочная, крыклівая няроўнасць» — г. зн. праблемы, якія толькі абвастрыліся за першую палову другога тэрміну Трампа, у прыватнасці і з-за развязанай ім вайны супраць Ірана.
Апытанне выбаршчыкаў, праведзенае агенцтвам AP, пацвердзіла глыбокае незадавальненне адміністрацыяй дзеючага прэзідэнта: прыблізна 6 з 10 апытаных заявілі, што не ўхваляюць яго працу і канстатавалі, што скачок цэн «больш звязаны з палітыкай Трампа», чым «з фактарамі, не залежнымі ад Трампа».
Каля 70% рэспандэнтаў выказалі жаданне, каб Кангрэс забяспечыў большую эфектыўнасць сістэмы стрымліванняў і проціваг прэзідэнцкай адміністрацыі. Таксама каля 6 з 10 выбаршчыкаў сказалі, што Трамп аддае перавагу сваім асабістым інтарэсам, а не інтарэсам краіны.
Трамп рабіў стаўку на тое, што на гэтых выбарах рэспубліканцаў можа выратаваць яго ключавая выбарчая база — белыя выбаршчыкі з працоўных і аграрных слаёў амерыканскага грамадства, а таксама частка моладзі і лацінаамерыканскіх выбаршчыкаў, якія спрыялі яго перамозе на выбарах прэзідэнта ў 2024 годзе, дадае PBS.
Аднак апытанне выбаршчыкаў AP паказала, што Трамп памыліўся, і ў настроях гэтых выбаршчыкаў з таго часу адбыліся істотныя змены. Калі ў 2024 годзе перавагі выбаршчыкаў да 30 гадоў былі прыблізна пароўну размеркаваны паміж Дональдам Трампам і Камалай Харыс, то на гэтых выбарах прыкладна 7 з 10 выбаршчыкаў таго ж узросту па ўсёй краіне заявілі, што падтрымалі кандыдата ад Дэмакратычнай партыі ў Палату прадстаўнікоў у сваім рэгіёне.
Акрамя таго, толькі каля траціны лацінаамерыканскіх выбаршчыкаў заявілі AP, што падтрымалі на мясцовых выбарах рэспубліканскага кандыдата ў Палату прадстаўнікоў ЗША, тады як два гады таму прыкладна 4 з 10 прагаласавалі за Трампа.
Гэтыя змены будуць уплываць і на выбарчую кампанію перад прэзідэнцкімі выбарамі 2028 года, першыя трэнды якой вызначаюць прамежкавыя выбары.
4 Шэраг гістарычных рэкордаў: чарнаскурая губернатарка, сенатар-мусульманін
Прамежкавыя выбары 2026 года ўжо прынеслі шэраг новых гістарычных вех у амерыканскі палітычны істэблішмент, падкрэслівае CNN. Вось толькі некаторыя з іх:
Першы патэнцыйны чарнаскуры спікер Палаты прадстаўнікоў ЗША: пасля таго, як дэмакраты атрымалі большасць у гэтай палаце, замест рэспубліканца Майка Джонсана пасаду можа заняць 56-гадовы дэмакрат Хакім Джафрыс. Ён быў абраны ў Кангрэс ад 8-га выбарчага акруга ў штаце Нью-Ёрк і можа стаць першым афраамерыканцам у крэсле спікера ніжняй палаты Кангрэсу, калі яго ўхваляць на гэтую пасаду.
Першы сенатар-мусульманін: прадстаўнік Дэмакратычнай партыі Абдул Эль-Саед увайшоў у гісторыю, перамогшы на выбарах у Сенат ЗША ад штата Мічыган, дзе дзеючы сенатар-дэмакрат Гэры Пітэрс не балатаваўся паўторна. 42-гадовы эпідэміёлаг стане першым мусульманінам у складзе Сената.
Першая чарнаскурая губернатарка ў гісторыі ЗША: дэмакратка Кейша Лэнс Ботамс стане першай жанчынай-губернатаркай Джорджыі і адначасова першай чарнаскурай жанчынай-губернатаркай у гісторыі ЗША. Яна займала пасаду мэра Атланты ў 2018—2022 гадах і была сярод жанчын, якіх прэзідэнт Джо Байдэн разглядаў у якасці кандыдатак на пасаду віцэ-прэзідэнткі ЗША на выбарах 2020 года. Пазней яна далучылася да яго адміністрацыі.
Першы чарнаскуры губернатар у Фларыдзе: ім стане рэспубліканец Байран Доналдс, якога на выбарах падтрымліваў Трамп.
Першыя лацінаамерыканскія губернатары ў Тэхасе і Каліфорніі: у Тэхасе дэмакрат Джына Хінахоса пасля гістарычнай перамогі заменіць на гэтым пасту губернатара-рэспубліканца Грэга Эбота, які кіраваў штатам амаль 12 гадоў. У Каліфорніі дэмакрат Ксав'ер Бэсэра захаваў кантроль сваёй партыі над найбуйнейшым штатам краіны, стаўшы яго першым абраным лацінаамерыканскім губернатарам і замяніўшы на гэтым пасту Гэвіна Ньюсама.
Першая жанчына на пасадзе губернатара Агаё: лекарка-дэмакратка Эмі Актон перамагла рэспубліканца Вівека Рамасвамі на фоне перадвыбарчага скандалу вакол яго палітычнай рэкламы. У ёй ён прыцягнуў маці Актон супраць сваёй суперніцы, хоць схаваў той факт, што жанчына даўно не кантактуе з дачкой і пакрывала сэксуальныя дамаганні айчыма Эмі Актон да дзяцей.
5 Сыход або параза шэрагу праўкраінскіх кангрэсменаў і сенатараў
Прамежкавыя выбары ў ЗША істотна змяняюць палітычны ландшафт не толькі ў Вашынгтоне, але і будуць мець наступствы далёка за межамі Амерыкі.
Так, са студзеня 2027 года, калі новаабраны Кангрэс прынясе прысягу, у ім больш не будуць працаваць многія з тых членаў Сената і Палаты прадстаўнікоў з абедзвюх партый, якія раней былі самымі актыўнымі прыхільнікамі Украіны і ўдзельнікамі двухпартыйнай праўкраінскай кааліцыі ў амерыканскім парламенце.
У прыватнасці, на гэтых выбарах не балатаваліся паўторна і, адпаведна, сыходзяць з Кангрэсу Мітч Макконэл (сенатар-рэспубліканец ад штата Кентукі), Том Тыліс (сенатар-рэспубліканец ад Паўночнай Караліны), Дык Дзёрбін (сенатар-дэмакрат ад штата Ілінойс), Джын Шахін (сенатарка-дэмакратка ад штата Нью-Гэмпшыр), Нэнсі Пэласі (дэмакратка, былая спікерка і членкіня Палаты прадстаўнікоў).
Акрамя таго, шэраг рэспубліканцаў, якія былі прыхільнікамі аказання дапамогі Украіне нават насуперак пазіцыі Трампа, прайгралі прамежкавыя выбары ў Кангрэс ЗША. Сярод іх кангрэсмен Браян Фіцпатык з Пенсільваніі, адзін з лідараў групы падтрымкі Украіны ў Кангрэсе. Таксама дэмакратам саступілі рэспубліканскія кангрэсмены Майк Лоўлер (штат Нью-Ёрк), Роб Брэснаган (штат Пенсільванія) і Майк Кэры (штат Агаё), сенатарка Сюзан Колінз (штат Мэн) і патэнцыйная сенатарка Дарлін Грэм, сястра Ліндсі Грэма, (штат Паўднёвая Караліна), якія традыцыйна лічыліся саюзнікамі Украіны.