Людзі, ау

• Андрэй Бранішэўскі
• 9.11.2026, 12:04

Вярнуцца ў шчаслівае крэпаснае мінулае Лукашэнка хоча ўжо даўно.

І не адзін раз спрабаваў. Праўда, ні разу не атрымалася. Але надзеі закрэпасціць беларусаў ён не губляе. Падчас наведвання ААТ «Гавяды-агра» Лукашэнка сказаў, што ў горад мясцовыя работнікі могуць з'ехаць толькі з асабістага дазволу старшыні райвыканкама.

«Нікуды не імкніцеся»

«Нікуды не імкніцеся. Без яго з гаспадаркі ніхто не з'едзе. Старшыня райвыканкама прымае канчатковае рашэнне, куды завезці», — абвясціў Лукашэнка.

Калі каму-небудзь словы Лукашэнкі нагадалі крэпасное права, дык зусім дарэмна. У Лукашэнкі гэта «называлася і называецца: планамернае размеркаванне працоўных рэсурсаў у краіне».

Бо старшыня райвыканкама, вядома, лепш ведае, куды яму размяркоўваць працоўныя рэсурсы. А калі рэсурсам дазволіць размяркоўвацца, куды яны самі захочуць, дык яны будуць размяркоўвацца па краіне нераўнамерна.

«Таму шалтай-балтай і злачыннасць павышаць у гарадах нам не трэба», — сказаў Лукашэнка.

Не першая спроба

Планамерна размяркоўваць працоўныя рэсурсы Лукашэнка спрабуе ўжо даўно. Пілотны праект быў яшчэ ў 2012 годзе, калі работнікаў дрэваапрацоўкі спрабавалі замацаваць на месцах спецыяльным указам. Праўда, пасля таго як ніхто не замацаваўся, указ праз некаторы час Лукашэнка адмяніў.

Потым у 2014 годзе Лукашэнка хацеў увесці крэпасное права для работнікаў сельскай гаспадаркі. Пры гэтым у 2014 годзе ён не саромеўся называць свой дэкрэт дэкрэтам пра крэпасное права.

«Учора мне яго паклалі на стол наконт, ну, скажам прама, „крэпаснога права“. Мы замыкаем на губернатараў усё. Ты не звольнішся і не перайдзеш», — гаварыў ён тады.

Але ў выніку ўсё ж улічылі няўдалы досвед з дрэваапрацоўкай. Там пасля лукашэнкаўскага ўказа з кадрамі стала значна горш, чым было да яго. Замест дэкрэта пра крэпаснае права Лукашэнка падпісаў дэкрэт пра дысцыпліну.

Потым Лукашэнка шмат разоў, асабліва актыўна пасля 2020 года, спрабаваў замацаваць хаця б кіраўнічыя кадры. Ці кадры на асобных прадпрыемствах. Ці хаця б дзе-небудзь.

Людзі, ау!

У выніку колькасць свабодных вакансій на беларускім рынку працы штогод б'е рэкорды. Беспрацоўе ўпала да крытычна нізкага ўзроўню ў 1,9 працэнта. Гэта значыць, што працоўных рэсурсаў беларускай эканоміцы катастрафічна не хапае. Замяніць беларусаў пакістанцамі або ўзбекістанцамі чамусьці так і не атрымалася.

Часткова атрымалася толькі з выпускнікамі ВНУ ў форме абавязковага размеркавання. Праўда, выканаць сваю пагрозу пра павелічэнне тэрмінаў размеркавання з двух да пяці гадоў для ўсіх выпускнікоў без выключэння ўлады так і не адважыліся. Відаць, усё ж ацанілі, што ў такім выпадку выпускнікі могуць скончыцца яшчэ на стадыі абітурыентаў, і потым не будзе каго размяркоўваць.

Бо калі кадры не могуць размяркоўвацца, куды захочуць, унутры краіны, яны пачынаюць размяркоўвацца за яе межамі. З 2020 года з Беларусі ў заходнім напрамку з'ехалі мінімум 600 тысяч чалавек. Колькі беларусаў фармальна не з'ехалі, але фактычна размеркавалі свае працоўныя рэсурсы ў Расію, ніхто толкам не лічыў. Але лічба, верагодна, таксама ідзе на сотні тысяч.

Увогуле, калі не адабраць пашпарты, то гэтыя няўдзячныя рэсурсы так і будуць размяркоўвацца, куды захочуць. А калі адабраць, то тыя, што не хочуць працаваць там, куды іх размеркавалі, пачнуць працаваць так, што ўжо начальству захочацца размеркаваць іх ад сябе куды падалей.

Андрэй Бранішэўскі, planbmedia.io