Стала вядома, як мозг змяняецца з развіццём рамантычных адносін
- 10.02.2026, 12:23
Мы кадуем партнёра як асобную, унікальную катэгорыю.
Мозг чалавека апрацоўвае рамантычнага партнёра інакш, чым блізкіх сяброў, аднак з цягам часу гэтая розніца згладжваецца. Да такой высновы прыйшла міжнародная каманда навукоўцаў. Праца апублікаваная у часопісе Social Cognitive and Affective Neuroscience (SCAN).
Даследаванне паказала, што на ранніх этапах адносін у сістэме ўзнагароджання мозгу фарміруецца асаблівы «нейронны адбітак» партнёра, але па меры таго, як сувязь становіцца больш стабільнай, ён паступова губляе сваю ўнікальнасць. На думку аўтараў, гэта адлюстроўвае пераход ад прыстраснага кахання да больш спакойнай, партнёрскай формы прывязанасці.
Псіхолагі засяродзіліся на працы прылеглага ядра — вобласці мозгу, цесна звязанай з дафамінам і адказнай за матывацыю і адчуванне ўзнагароды. Раней эксперыменты на жывёлах паказвалі, што менавіта гэтая зона адыгрывае ключавую ролю ў фарміраванні парных сувязяў.
У даследаванні ўдзельнічалі 47 мужчын ва ўзросце ад 20 да 29 гадоў, якія знаходзіліся ў рамантычных адносінах у сярэднім каля паўтара года. Удзельнікі прадставілі відэазапісы сваіх партнёрак і блізкіх сяброў. Падчас функцыянальнай МРТ мужчыны выконвалі заданне, у ходзе якога чакалі ўбачыць адобральную рэакцыю аднаго з гэтых людзей.
«Рамантычныя адносіны характарызуюцца эксклюзіўнасцю, моцнай уцягнутасцю і прыстрасным каханнем, што і адрознівае іх ад сяброўства», — патлумачыў аўтар працы Кэндзі Фудзісакі. Па яго словах, даследчыкаў цікавіла, «як мозг адрознівае партнёра і сяброў і ці змяняецца гэтая розніца з часам».
Аналіз паказаў, што мозг насамрэч кадуе партнёра як асобную, унікальную катэгорыю: узоры актыўнасці ў прылеглым ядры дазвалялі надзейна адрозніваць рэакцыю на партнёрку ад рэакцыі на сяброўку або сябра. Пры гэтым уяўленне пра сяброўку ў мозгу было бліжэй да ўяўлення пра сябра, чым да вобраза партнёркі.
Аднак ключавым аказаўся фактар працягласці адносін. Навукоўцы выявілі, што чым даўжэй пара была разам, тым менш выразнай станавілася нейронная розніца паміж партнёркай і блізкім сябрам. Гэты эфект захоўваўся нават пасля ўліку суб'ектыўных ацэнак блізкасці, прыстрасці і прывязанасці.
«Раннія этапы адносін характарызуюцца прыстрасным каханнем, якое патрабуе высокай спецыфічнасці працы сістэмы ўзнагароджання», — адзначыў Фудзісакі. «Па меры развіцця адносін гэтая нейронная спецыфічнасць зніжаецца, што можа адлюстроўваць пераход да больш стабільнага, партнёрскага кахання, шмат у чым падобнага да глыбокага сяброўства».
Аўтары падкрэслілі, што зніжэнне нейроннай «унікальнасці» не азначае пагаршэння адносін. Наадварот, гэта можа сведчыць пра змену біялагічных механізмаў іх падтрымання. Надалей навукоўцы плануюць вывучыць, якія іншыя сістэмы мозгу дапамагаюць захоўваць доўгатэрміновыя сувязі і як на іх уплываюць такія этапы, як сумеснае пражыванне або шлюб.