Памёр савецкі і расійскі гісторык Рой Мядзведзеў

• 13.02.2026, 22:31

У савецкія часы ён быў вядомым дысідэнтам і паплечнікам акадэміка Сахарава.

На 101-м годзе жыцця ў Маскве памёр Рой Мядзведзеў, гісторык і публіцыст, які ў савецкі час карыстаўся аўтарытэтам на Захадзе. Мядзведзеў па адукацыі быў філосафам, па прафесіі — педагогам, а праславіўся як гісторык. Ён выступаў супраць савецкай сістэмы, але захаваў вернасць марксізму ў яго еўрапейскім варыянце, перадае ВВС.

У інтэлектуальных колах Захаду Мядзведзеў меў значны аўтарытэт. У Расіі яго цэнтрысцкія погляды карысталіся меншым поспехам: для адных ён быў «антысаветчыкам», а для другіх — «ружовым».

Рой Мядзведзеў нарадзіўся 14 лістапада 1925 года ў Тбілісі. Бацька, палкавы камісар у Грамадзянскую вайну, выкладчык марксісцка-ленінскай філасофіі ў Ваенна-палітычнай акадэміі і перакананы бальшавік, назваў сына ў гонар аднаго з заснавальнікаў кампартыі Індыі і члена выканкама Камінтэрна Манабендры Роя.

У жніўні 1938 года яго арыштавалі, і ён памёр у калымскіх лагерах.

У 1943 годзе Роя Мядзведзева прызвалі ў армію, але на фронт ён не трапіў, а служыў у Закаўказскім ваенным акрузе. Пасля вайны скончыў філасофскі факультэт Ленінградскага ўніверсітэта.

У 1958 годзе атрымаў ступень кандыдата педагагічных навук, абараніўшы дысертацыю «Вытворчая праца вучняў старэйшых класаў у прамысловасці». Тэма была запатрабаванай, бо ў жыццё ўваходзіла нешматлікае пакаленне ваенных гадоў нараджэння, і эканоміцы не ставала рук.

Пасля ХХ з'езда КПСС і рэабілітацыі бацькі ўступіў у партыю. Працаваў настаўнікам, дырэктарам школы, рэдактарам выдавецтва «Учпедгиз», у Акадэміі педагагічных навук.

Адначасова на працягу многіх гадоў пісаў галоўную кнігу свайго жыцця: «Да суда гісторыі. Пра Сталіна і сталінізм».