Nature Astronomy: У далёкай галактыцы выявілі малекулы жыцця
- 14.02.2026, 20:04
У схаваным ядры далёкай галактыкі выяўлены арганічныя малекулы.
Міжнародная група вучоных выявіла незвычайна высокую канцэнтрацыю малых арганічных малекул у глыбока схаваным ядры блізкай ультраяркай інфрачырвонай галактыкі IRAS 07251-0248. Праца апублікаваная ў часопісе Nature Astronomy.
IRAS 07251-0248 належыць да класа ультраяркіх інфрачырвоных галактык: яе цэнтр амаль цалкам схаваны шчыльнымі слаямі газу і пылу. Звычайныя тэлескопы не здольныя «зірнуць» унутр, аднак інфрачырвонае выпраменьванне праходзіць праз пыловыя заслоны. Менавіта гэта дазволіла касмічнаму тэлескопу Джэймса Вэба даследаваць хімічны склад ядра.
Навукоўцы выкарысталі спектраскапічныя даныя прыбораў NIRSpec і MIRI у дыяпазоне 3–28 мікронаў. Гэта дазволіла выявіць «хімічныя адбіткі» як газападобных малекул, так і замарожаных льдоў і пыловых часцінак, а таксама ацаніць іх тэмпературу і канцэнтрацыю.
У цэнтры галактыкі выяўлены шырокі набор малых арганічных злучэнняў: бензол (C₆H₆), метан (CH₄), ацэтылен (C₂H₂), дыацэтылен (C₄H₂), трыацэтылен (C₆H₂). Акрамя таго, упершыню па-за межамі Млечнага Шляху зафіксаваны метыльны радыкал (CH₃). Таксама знойдзены значныя колькасці вугляродзістых пыловых зерняў і вадзянога лёду.
«Мы выявілі нечакана высокую хімічную складанасць — канцэнтрацыі малекул значна перавышаюць прадказанні існых мадэляў», — адзначыў вядучы аўтар працы Ісмаэль Гарсія Бернэтэ. — «Гэта сведчыць пра наяўнасць пастаяннай крыніцы вугляроду, якая падсілкоўвае гэтую хімічную сетку».
Малыя арганічныя малекулы самі па сабе не з'яўляюцца кампанентамі жывых клетак, аднак лічацца важнымі прамежкавымі звёнамі ў ланцужках рэакцый, якія вядуць да ўтварэння амінакіслот і нуклеатыдаў. «Хоць такія малекулы не ўваходзяць у склад жывых арганізмаў, яны могуць адыгрываць ключавую ролю ў прэбіятычнай хіміі», — дадала сааўтарка даследавання Дзімітра Рыгопулу.
Мадэляванне паказала, што высокая тэмпература і турбулентнасць газу не тлумачаць такую багатую хімію. Найбольш верагодным механізмам аказаліся касмічныя прамяні — патокі высокаэнергетычных часціц. Яны руйнуюць поліцыклічныя араматычныя вуглевадароды і вугляродзісты пыл, вызваляючы больш дробныя малекулы ў навакольны газ.
Аўтары таксама выявілі сувязь паміж колькасцю вуглевадародаў і інтэнсіўнасцю іянізацыі касмічнымі прамянямі ў аналагічных галактыках. Гэта пацвярджае, што глыбока схаваныя галактычныя ядры могуць выступаць своеасаблівымі «хімічнымі фабрыкамі», уплываючы на эвалюцыю галактык у Сусвеце.