Расіяне гінуць бясслаўнай смерцю ва Украіне
- 16.02.2026, 13:56
Пуцін адпраўляе на смерць найбяднейшых.
Вайна Расіі супраць Украіны ўсё менш нагадвае агульнанацыянальнае выпрабаванне, пра якое кажа Пуцін. Асноўныя страты нясуць жыхары найбяднейшых і самых аддаленых рэгіёнаў краіны — прадстаўнікі малых народаў і сацыяльна ўразлівых груп, піша CEPA (пераклад — сайт Charter97.org).
Даследаванне, праведзенае «The Bell» на падставе дадзеных пра амаль 170 тысяч загінулых, сабраных BBC Russia і Mediazona, выявіла рэзкі перакас — верагоднасць загінуць на фронце для выхадцаў з розных рэгіёнаў Расіі адрозніваецца ў дзесяткі разоў. І яна будзе толькі расці па меры пагаршэння эканамічнай сітуацыі.
Хто гіне найчасцей?
Масква, найбуйнейшы і найбольш забяспечаны рэгіён краіны, мае тут найбольш нізкую зарэгістраваную долю загінулых — усяго 0,02% насельніцтва (1 з 5000 жыхароў). За ёй ідуць Санкт-Пецярбург і Чачня — па 0,03%.
Але ў бедных і аддаленых рэгіёнах сітуацыя зусім іншая. У Бураціі паказчык дасягае 0,4%, на Чукоццы і ў Тыве — 0,5%, што азначае, што жыхары гэтых рэгіёнаў у 25 разоў часцей гінуць на вайне, чым масквічы. Прыблізна два дзясяткі іншых суб'ектаў РФ дэманструюць гэтак жа высокія ўзроўні страт.
Пры гэтым прамой сувязі з узроўнем рэгіянальнага багацця няма; сярод бедных рэгіёнаў сустракаюцца і такія, дзе загінулых значна менш. Значыць, прычыну трэба шукаць глыбей.
Чаму так адбываецца?
Аналітыкі вылучаюць некалькі фактараў.
1. Прывілеі буйных гарадоў.
Жыхары мегаполісаў радзей ідуць на кантрактную службу і маюць больш магчымасцяў заняць больш бяспечныя пасады — дзякуючы адукацыі і даходам. Напрыклад, Масква мае 9% насельніцтва Расіі, але забяспечвае менш за 5% новых салдат.
2. Этнічныя стэрэатыпы.
Усходнесібірскія і паўночныя рэгіёны церпяць мацней з-за перадузятых меркаванняў: карэнныя народы тут традыцыйна ўспрымаюцца як «прыроджаныя ваяры». Гэта актыўна выкарыстоўваюць ваенныя вербавальнікі.
3. Беднасць — галоўны фактар.
Даследаванне «The Bell» выявіла дакладную залежнасць: чым большая доля насельніцтва за рысай беднасці, тым больш загінулых. Афіцыйны пражыткавы мінімум — каля 19 тысяч рублёў у месяц — робіць прывабнымі велізарныя бонусы за кантракт: да 2,5 млн рублёў у некаторых рэгіёнах.
Пасля непапулярнай мабілізацыі восенню 2022 года ўлады зрабілі ўпор на «дабраахвотны набор», прыцягваючы людзей высокімі выплатамі. Апытанні паказваюць: большасць расіян лічыць, што матывацыя кантрактнікаў — выключна фінансавая. Дадзеныя гэта пацвярджаюць: найбольшую групу загінулых добраахвотнікаў складаюць мужчыны 45–50 гадоў — тыя, хто часцей адчувае матэрыяльныя цяжкасці.
Расія страціла да 325 тысяч забітымі і каля 900 тысяч параненымі — рэкордныя страты для буйной дзяржавы з часоў Другой сусветнай вайны. Ва ўмовах дэмаграфічнага крызісу і масавай эміграцыі гэта становіцца ўсё больш цяжкім цяжарам.
Мужчыны, якія знаходзяцца на фронце, выпадаюць з і без таго стагнуючай эканомікі. Беднасць расце, а разам з ёй — плынь тых, хто ідзе на вайну дзеля грошай, замыкаючы кола. Пакуль нізкія даходы і высокая інфляцыя захоўваюцца, фінансавыя стымулы будуць працягваць прыцягваць усё новых «дабраахвотнікаў» — пераважна з бедных і аддаленых рэгіёнаў. Гэта азначае, што менавіта самыя ўразлівыя расіяне будуць працягваць паміраць часцей за іншых.