«2025 год стаў пераломным»
- 17.02.2026, 12:16
Расія сёння фактычна знаходзіцца ў так званай «зоне смерці».
Расійская эканоміка апынулася ў стане, з якога будзе надзвычай складана выйсці без новага сур’ёзнага крызісу. Пра гэта піша навуковая супрацоўніца Берлінскага цэнтра Карнегі Аляксандра Пракопенка у матэрыяле для The Economist.
Расія сёння фактычна знаходзіцца ў так званай «зоне смерці» — так у альпінізме называюць вышыню, дзе арганізм больш не можа нармальна функцыянаваць з-за недахопу кіслароду.
Экспертка лічыць, што эканоміка РФ апынулася ў стане «адмоўнай раўнавагі». З аднаго боку, фармальна яна працягвае працаваць і нават паказвае нязначны рост. З другога — гэты рост пазбаўляе краіну перспектыў у будучыні.
У 2025 годзе эканоміка краіны-агрэсара дадала ўсяго каля 1%, а прагнозы на бягучы год выглядаюць яшчэ слабей. Пры гэтым даходы ад экспарту скарачаюцца, а закрываць бюджэтныя дзіркі за кошт падаткаў становіцца ўсё цяжэй.
Паводле слоў Пракопенкі, за апошнія чатыры гады эканоміка Расіі фактычна раскалолася на дзве часткі. Першая — ваенны сектар і звязаныя з ім галіны. Менавіта туды накіроўваюцца асноўныя рэсурсы: працоўная сіла, інвестыцыі, імпартныя пастаўкі.
Гэтыя напрамкі атрымліваюць прыярытэт і працягваюць расці. Другая частка — грамадзянскія галіны, малы і сярэдні бізнес, спажывецкі сектар. Яны адчуваюць дэфіцыт рэсурсаў і стагнуюць.
Агульны аб’ём вытворчасці ў Расіі за тры гады павялічыўся больш як на 18%. Аднак, як падкрэслівае экспертка, практычна ўвесь гэты прырост забяспечаны ваеннымі заказамі. Эканоміка ўсё больш залежыць ад так званай «ваеннай рэнты» — бюджэтных уліванняў у абаронныя прадпрыемствы, якія ствараюць працоўныя месцы і падтрымліваюць попыт.
Розніца з нафтавымі даходамі мінулых гадоў прынцыповая. Тады грошы паступалі звонку дзякуючы экспарту сыравіны. Цяпер жа адбываецца ўнутранае пераразмеркаванне сродкаў. Па сутнасці, эканоміка спажывае ўласныя рэсурсы, не ствараючы ўстойлівай базы для будучага развіцця.
Пракопенка адзначае, што гэта не звычайная рэцэсія, якую можна пераадолець мяккай карэкціроўкай палітыкі. Сітуацыя хутчэй нагадвае сапраўдны зацяжны крызіс: чым даўжэй Расія застаецца ў стане вайны, тым складаней будзе вяртанне да якой-небудзь стабільнасці без балючых наступстваў для эканомікі.