Расія кіруе «Шахедамі» з Беларусі
- 18.02.2026, 18:57
Масква выкарыстоўвае беларускую інфраструктуру для каардынацыі нападаў па Украіне.
Расія выкарыстоўвае тэрыторыю Беларусі, каб кіраваць «Шахедамі», якія атакуюць поўнач і захад Украіны. Ідзе гаворка пра спецыяльную сістэму рэтранслятараў каля мяжы. «Фокус» разабраўся, што гэта за сетка і як яе можна спыніць.
Украінская абарона фіксуе чарговае ўскладненне ў паветранай вайне: на тэрыторыі Беларусі разгорнутая сістэма тэхнічных сродкаў, якая фактычна выконвае ролю рэтранслятараў кіравання ўдарнымі беспілотнымі апаратамі тыпу «Шахед». Такія механізмы дазваляюць Расіі каардынаваць напады па паўночных і заходніх абласцях Украіны — ад Кіеўшчыны да Валыні, і частка ўдараў, у прыватнасці па энергетыцы і чыгунцы, была б значна складаней без выкарыстання беларускай інфраструктуры. Менавіта пра гэта паведаміў прэзідэнт Уладзімір Зяленскі.
Пра выкарыстанне беларускай інфраструктуры для каардынацыі атак дронаў раней заяўлялі і ваенныя эксперты. У прыватнасці, дырэктар па развіцці абароннага прадпрыемства і афіцэр Паветраных сіл у рэзерве Анатоль Храпчынскі адзначаў, што частка вежаў мабільнай сувязі на тэрыторыі Беларусі была дапрацавана для забеспячэння сігналу і навігацыі расійскіх беспілотнікаў. Паводле яго слоў, гэта дазваляе фарміраваць дадатковую сістэму каардынавання дронаў у паветры.
Тую ж тэму эксперт падрабязна патлумачыў і ў каментары «Фокусу» — з тэхнічнага пункту гледжання: што менавіта ўяўляе сабой сістэма рэтранслятараў і як яна працуе.
Што такое «рэтранслятары» і чаму атакі пайшлі з поўначы
Храпчынскі звярнуў увагу, што пасля таго, як расіяне страцілі магчымасць паўнавартасна выкарыстоўваць tarlink, некалькі дзён запар паветраныя атакі адбываліся выключна па паўночным калідоры — з тэрыторыі Беларусі, праз Валынь і Роўненшчыну.
Паводле яго слоў, гэта сведчыць пра тое, што вораг вяртаецца да працы з Mesh-сеткай.
«Гаворка пра сістэму, у якой дроны фарміруюць свайго роду «павуціну» сувязі. Але для запуску такой сеткі патрэбныя наземныя станцыі сувязі, якія становяцца першай крыніцай — базавымі станцыямі», — тлумачыць «Фокусу» Храпчынскі.
Паводле эксперта, вежы мабільнай сувязі на тэрыторыі Беларусі, размешчаныя ўздоўж мяжы з Украінай, былі дапрацаваныя для забеспячэння сувязі «Шахедаў».
Дадаткова былі ўсталяваныя радыёмаякі для стварэння асобных элементаў навігацыі за кошт платформы VOR/DME.
Навігацыя мэтаў без GPS
Як тлумачыць Храпчынскі, VOR/DME — гэта сістэма, якая дазваляе не выкарыстоўваць GPS. Яна добра вядомая авіятарам.
Сутнасць у тым, што гэта радыёмаякі, якія працуюць на асобных сігналах. Ведаючы іх дакладнае размяшчэнне, можна вылічыць сваё месцазнаходжанне.
Эксперт тлумачыць прынцып проста: так жа, як кіроўца, праязджаючы міма пэўнага будынка, разумее, дзе ён знаходзіцца, дрон вызначае сваю пазіцыю адносна радыёмаякоў.
Такім чынам, Расія спрабуе забяспечыць кіраванне беспілотнікамі без залежнасці ад сігналу GPS.
Як працуе Mesh-сетка
У межах прыкладна 150 кіламетраў такая сістэма дазваляе атрымаць поўны кантроль над сродкам паветранага нападу.
У тых жа межах можна выбудаваць шэраг рэтранслятараў, якія будуць забяспечваць сувяззю іншыя дроны — нават калі яны знаходзяцца значна далей, напрыклад у паўднёва-заходніх рэгіёнах.
Фактычна гаворка ідзе пра стварэнне ланцуга вузлоў сувязі, якія падтрымліваюць кіраванне дронамі на вялікай адлегласці.
Ці можна знішчыць гэтую сетку
На пытанне, што з гэтым рабіць, Храпчынскі адказвае: у першую чаргу неабходна знішчаць рэтранслятары.
Паводле яго слоў, калі вывесці з ладу сетку рэтранслятараў, можна фактычна «пакласці» усю расійскую сістэму кіравання дронамі. Пасля гэтага яны становяцца ўмоўна некіраванымі сродкамі паражэння.
У той жа час ён адзначае, што гэта патрабуе правільнай і развітай сістэмы радыёэлектроннай барацьбы.
«Гаворка не пра простае «глушэнне», а пра стварэнне перашкод у розных дыяпазонах, фарміраванне паўнавартаснага радыёэлектроннага поля, якое будзе падаўляць узаемадзеянне паміж самімі «Шахедамі», — кажа спецыяліст.
Паводле эксперта, гэта магчыма рэалізаваць, але патрэбы каласальныя — неабходная вялікая колькасць сучасных сродкаў.
У той жа час ён адзначае, што ўжо працуе над рашэннем, накіраваным на супрацьдзеянне Mesh-сетцы. Калі такія сродкі маштабаваць, можна будзе фарміраваць сектары, дзе дроны гублялі б сувязь, не змаглі б манеўраваць і станавіліся б больш лёгкімі мэтамі для перахопу.
Эксперт падкрэслівае: гаворка не пра «белы шум», а пра больш складаную сістэму супрацьдзеяння — з правільнай палярызацыяй і сучасным падыходам да РЭБ.