Эканоміка РФ як трумф Украіны

• Віталь Шапран
• 18.02.2026, 22:32

Працэс пайшоў.

Расійскія ўлады прыкладаюць нямала намаганняў, каб фармальна не заўважаць ужо існуючыя працэсы ў ўласнай эканоміцы. Статыстычная хлусня, упрыгожаная афіцыйнымі прамовамі дыктатара, пераследуе падвойную мэту — падтрымаць настроі ў расійскім грамадстве і зрабіць выгляд, што расійская эканоміка не можа быць прадметам перамоў з Украінай, Еўропай і ЗША.

Тым часам крызісныя з’явы ўсё цяжэй хаваць за заслонай афіцыйнай статыстыкі. Я ўжо не кажу пра спецыфічны ўплыў ваеннай эканомікі РФ на эканоміку грамадзянскага сектара, спажыванне і дзяржаўныя фінансы.

Калі 10% ВУП РФ штогод проста спальваецца ў агні вайны без якой-небудзь карысці для ўласных эканамічных агентаў, а лідар распавядае пра рост ВУП ажно на 1%, і гэта пры скажаных паказчыках інфляцыі, то гэта павінна насцярожваць бізнес і насельніцтва РФ, а таксама прыцягваць увагу іхніх ворагаў.

Калі ўладная эканамічная вертыкаль 4 гады спявае дзве песні: «санкцыі толькі робяць нас мацнейшымі» і «усё па плане», а фактычна ўжо другі год запар павышае падаткі, а затым абмяжоўвае сацсеткі і нават Telegram, каб людзі не маглі абменьвацца фотаздымкамі плацёжак за жыллёва-камунальныя паслугі і цэннікаў у крамах, то гэта ўжо і ёсць крызіс.

Калі ўлада «эканоміць на вайне», але дэфіцыт бюджэту РФ пераглядаецца 3–4 разы і ў выніку становіцца ў 5 разоў вышэйшым за план, і ўсё роўна РФ 50% даходаў траціць на вайну і акупацыю часткі суседняй краіны, то нават мясцовым элітам там у РФ становіцца зразумела, што РФ не цягне гэтую вайну.

Магу пералічваць далей, але выснова будзе адна: расійская эканоміка пад кіраваннем пуцінскіх чыноўнікаў не вытрымае гэтай вайны. Думаю, пра гэта ўжо даўно ведаюць у ЗША і дакладна зразумелі ў Еўропе. Заявы канцлера Германіі Мерца на Мюнхенскай канферэнцыі пра завяршэнне вайны Пуціным пасля вычарпання рэсурсаў сведчаць пра адзін з верагодных сцэнароў завяршэння вайны.

Усё ж я не веру, што расіяне настолькі дурныя, што дапусцяць знясіленне свайго эканамічнага патэнцыялу да нуля. Асноўная праблема ў тым, што цяпер узнікла сітуацыя, у якой Пуцін адчувае сябе гаспадаром перамоваў. Сусветныя лідары выбудавалі перамоўны фармат з РФ такім чынам, што ў Пуціна ствараецца ўражанне, нібы толькі ён вызначае час, калі завершыць вайну.

Такая сітуацыя прыводзіць да таго, што ён можа стаяць на краі эканамічнай прорвы і працягваць праліваць кроў ва Украіне, спадзеючыся, што зможа выйсці з вайны за хвіліну да эканамічнага калапсу РФ.

Думаю, калі (А) перастаць угаворваць дыктатара завяршыць вайну і ўстанавіць яму дакладны дэдлайн, пасля якога перамоваў не будзе, а будуць ракеты і дроны з далёкасцю 5000 км, (В) пачаць на перамовах «прадаваць» пуцінцам іхнюю ж эканоміку, то сітуацыя вельмі хутка зменіцца.

У рэалізацыі апісанага сцэнара ёсць дзве праблемы:

ЗША і Еўропа павінны быць адзінымі на мірных перамовах, чаго цяпер не назіраецца. Асноўнай прычынай гэтага, на мой погляд, з’яўляюцца гандлёвыя супярэчнасці паміж ЗША і ЕС, якія за апошнія месяцы толькі абвастрыліся.

Перамоўшчыкі мусяць самі паверыць і ўсвядоміць, што эканоміка РФ (нягледзячы на нейтральную макрастатыстыку) ужо знаходзіцца на піку эканамічнага крызісу, які даволі небяспечны для цэласнасці РФ.

Калі пункт 1 з часам сыдзе ў нябыт, гандлёвыя адносіны паміж ЗША і ЕС не могуць быць вечна ледзянымі. А вось з пунктам 2 сапраўды праблемы. Я штодня на сабе адчуваю, што пуцінская сістэма прапаганды «забіла бакі» нават нашым грамадзянам, якія пакутуюць ад абстрэлаў і ненавідзяць РФ. Юрысты, інжынеры, журналісты, нават часам вайскоўцы ў адказ на негатыўную інфармацыю пра эканоміку РФ пачынаюць са «знаннем» справы распавядаць: «РФ удалося перавесці эканоміку на ваенныя рэльсы», «што, зноў РФ развальваецца? Вось ужо 4 гады ніяк не разваліцца», «здыміце ружовыя акуляры, РФ сама не разваліцца» — і шмат іншага чую ад людзей, якія маюць права на ўласную думку, але не маюць досведу глыбокай эканамічнай экспертызы.

Адзінае, з чым я згодны, — эканоміка РФ і яе фінансавая сістэма самі па сабе не разваляцца. Украіна прайшла цяжкі і крывавы шлях, перш чым загнаць РФ у глухі эканамічны кут. І эканамічны крызіс у РФ — гэта ў пэўнай ступені дасягненне Украіны. Але самі мы наўрад ці памножым агрэсара на нуль.

Кансалідацыя намаганняў партнёраў: ЗША (санкцыі і гандлёвы ціск), Еўропа (санкцыі) і Украіна (сілавыя ўдары ў глыб РФ) у снежні 2025 — студзені 2026 далі проста фенаменальныя вынікі, якія ўжо адбіліся ў расійскай (нават хлуслівай) статыстыцы за студзень. Здольнасць Украіны і партнёраў працягнуць стан эканамічнага крызісу ў РФ больш чым на 3–6 месяцаў будзе вызначаць умовы будучага міру.

Паводле маіх назіранняў, у 2022–2024 гадах РФ звычайна апраўлялася ад новых санкцый Захаду і Японіі за 1–3 месяцы і працягвала сваю чорную справу. У 2025 годзе з з’яўленнем сілавых варыянтаў сітуацыя змянілася.

Удары па НПЗ, серыя затрыманняў «расійскіх» танкераў, гандлёвы ціск з боку ЗША на Індыю і нават месцамі на Еўропу пераламалі сітуацыю, але праблемы ўсё яшчэ застаюцца. Якія? Яны не з’яўляюцца тэмай гэтага артыкула, але прывяду толькі адзін прыклад. 10 лютага ў расійскага падсанкцыйнага банка ВТБ выпадкова знайшоўся яшчэ адзін акцыянер з пакетам акцый крыху больш за 5%. Банк мае дачыненне да фінансавання вытворчасці «Шахедаў» і даўно знаходзіцца пад санкцыямі, таму і яго акцыянер (фізічная асоба, грамадзянін РФ) павінен трапіць пад санкцыі Украіны і краін G7.

Паспрабуйце правесці эксперымент і вымераць час, калі гэтая асоба трапіць у санкцыйныя спісы. Яна павінна была трапіць у санкцыйныя спісы ўжо сёння, але, думаю, гэта адбудзецца няхутка. Такіх прыкладаў сотні. Таму сістэме санкцыйнага ціску ў плане аператыўнасці, якасці і адміністравання ёсць куды расці. Таму, каб станоўчыя прагнозы адносна развалу РФ збываліся, трэба хутчэй удасканальвацца і блакаваць кожны крок ворага; пакуль у нас толькі частковы поспех у гэтым напрамку.

Віталь Шапран, «Фэйсбук»