У Беларусі пачалося абурэнне з-за масавага прызову на ваенныя зборы
- 19.02.2026, 10:39
Людзі «закіпаюць».
З 16 лютага пачаўся чарговы этап праверкі баявой гатоўнасці беларускай арміі. Цяпер у часткі накіроўваюць і ваеннаабавязаных. Колькі чалавек і на які тэрмін — невядома: Мінабароны публічна пра гэта не паведамляе. Тое, як людзей выклікаюць на зборы, выклікае абурэнне, якім беларусы масава дзеляцца ў сацсетках. «Зеркало» сабрала найбольш вострыя пытанні і даведалася адказы на іх у ваенкаматах.
Невытлумачальная тэрміновасць
Беларусы абураюцца, што павесткі ў ваенкамат прыносяць літаральна за лічаныя гадзіны да пазначанага ў іх часу. Так у TikTok вірусна разышлася гісторыя пра тое, як мужчыну а 8.00 прынеслі павестку, у якой было напісана пра неабходнасць з’явіцца ў ваенкамат а 9.00 таго ж дня.
— Нам 16-га а 21.00 прынеслі, а з’явіцца трэба было раніцай 17-га, — піша ў Threads Ірына.
— Майму сыну ўручылі павестку сёння, 18.02, на працы, і сёння ж з’явіцца ў ваенкамат з рэчамі, — падзялілася ў каментарыях іншая беларуска.
— Мужу ўчора прынеслі павестку позна, і яўка сёння на 8 раніцы, — распавядае трэцяя.
— Сыну прыслалі а восьмай вечара, працуе ў Мінску, на працы да 22.00. На 8.00 з’явіцца ў Гродне, — сцвярджае чацвёртая.
Між тым многія адзначаюць, што згодна з пастановай Савета міністраў павестка на зборы павінна быць уручана не пазней чым за сем дзён да пачатку збораў. Раней гэты тэрмін быў дзесяць дзён.
Вельмі доўгае чаканне
Другое па масавасці абурэнне — працяглае чаканне ў саміх ваенкаматах. Так, напрыклад, адзін з ваеннаабавязаных пісаў у Threads, што 17 лютага правёў у пункце збору больш за 10 гадзін: «Ніхто нічога не кажа, нас тут чалавек 200».
Некаторыя чакалі па 18 гадзін, а потым атрымалі загад прыйсці праз дзень. Хтосьці вызваліўся толькі а чацвёртай раніцы:
«Другія суткі сяджу ў ліцэі № 119 (мова пра ліцэй у Гродне. — Заўв. рэд.). Адпусцілі а чацвёртай ночы адразу з павесткай на 10.00».
«Мой учора сядзеў з 9 раніцы і а чацвёртай ночы прыехаў дадому, павестку далі сёння на 10 зноў прыязджаць».
«Для разумення ўзроўню, у нас павестка была на 17-е, мы дагэтуль сядзім, ужо 18-е, і ніхто нічога не ведае і не адпускае».
«Брат учора ранкам прыехаў з Мінска, дагэтуль сядзіць там, чакае. Учора нават ягоных дакументаў там не было. Сёння выпісалі новую павестку».
«Болей за ўсё злуе гэта чаканне. Сказалі б ужо адразу: так, забіраем, або не — ты вольны. А то столькі гадзін у чаканні, і яны там без ежы, вады, калі не ўзялі з сабой».
«Увесь дзень пратрымалі ў ліцэі галоднымі і толькі а трэцяй ночы адпусцілі паесці на пару гадзін. Цяпер зноў сядзяць, чакаюць… Гэта хіба нармальна? Са сваімі дзецьмі так бы не паступілі!»
Без выключэнняў
Судзячы з каментароў у Threads, мужчын на зборы накіроўваюць на месяц-два. Пры гэтым не робяць выключэнняў для тых, у каго ў сям’і маленькія або хворыя дзеці.
«У нас грудное дзіця <�…>. На ўсе дыягназы — мае, дзіцяці і мужа — сказалі: «Нам пах*й», і завезлі. Дзе ён цяпер, што з ім — я не ведаю, сувязі няма, забралі тэлефоны».
«Мужа забралі. Я была ўпэўненая, што з дзеткамі да трох гадоў не забіраюць, але, на жаль, малой 10 месяцаў — і забралі».
«Дзіцяці нядаўна споўніўся годзік, сваякі за 1000 км ад нас, мы іншагароднія, — распавядае беларуска ў TikTok. — У дзіцяці парушэнні мозгу, неўралогія, я чалавек з парушэннем слыху. Муж толькі з ныркамі з бальнічнага выйшаў — сказалі, пах*р, гэта не паважная прычына».
«Калі мяне забіралі, мая жонка ляжала ў бальніцы з груднічком з пнеўманіяй, а я быў дома з сынам, які ў першы клас хадзіў, — адказвае ёй мужчына, які прайшоў зборы. — Нікога не хвалявала, як павінен жыць першакласнік адзін дома».
«Нас улетку, калі забіралі, ваенком сказаў: «У каго сямейныя праблемы, падыходзьце, будзем абмяркоўваць», і такіх не бралі, — успамінае іншы. — У зале наўпрост пыталіся: «Жаданне ёсць ці няма?» Хто казаў «няма» — тых у асноўным не бралі. Усё па-людску прайшло».
Хтосьці не быў ні разу, а кагосьці прызвалі адразу пасля дэмабелю
Не вельмі разумеюць беларусы і як адбіраюць тых, каго выклікаць на зборы. Ёсць тыя, хто на іх не трапляў ні разу, іншых жа, наадварот, прызуюць рэгулярна.
Адслужыў у 2012 годзе — ні разу на зборы не забіралі, — радуецца ў каментарыях карыстальнік TikTok.
Пяць гадоў таму адслужыў — і яшчэ не прызвалі на зборы, — дзеліцца яшчэ адзін.
Мужу, вядома, чарговы раз не шанцуе — амаль стабільна кожныя два гады едзе, але гэтым разам палохае, што так шмат людзей забіраюць, яшчэ, кажуць, без сувязі будуць… — піша адна з карыстальніц Threads.
Муж учора быў па павестцы, былі хлопцы, якія толькі тры месяцы як з дэмабелю прыйшлі, — дадае яшчэ адна карыстальніца.
Спешка, адсутнасць зразумелай інфармацыі пра тэрміны і маштабнасць прызову, а таксама колькі гэта ўсё будзе працягвацца, прымушаюць многіх хвалявацца.
Асабліва на фоне раптоўнай праверкі баявой гатоўнасці, якую правёў Аляксандр Лукашэнка.
І хоць у каментарыях праскокваюць меркаванні, што гэта стандартныя зборы, як і заўжды, не ўсіх гэта супакойвае.
— Звычайныя — гэта калі ўсё спакойна і загадзя, але калі за адзін дзень больш за 4−5 тыс. адразу забіраюць — гэта ўжо не звычайныя, — піша ваеннаабавязаны з Гродна.
Што кажуць ваенкаматы
Пад выглядам жонкі прызванага на зборы журналістка «Зеркала» абзваніла некалькі ваенкаматаў краіны. Перш за ўсё пацікавілася, з чым звязаная такая тэрміновасць.
— Усё верна. Даюць павесткі людзям — і сёння ж трэба з’явіцца, а не толькі заўтра, — адказаў дзяжурны ў ваенкамаце Маладзечанскага раёна.
— А да чаго такая спешка?
— Гэта вы задавайце пытанне міністру абароны, ваеннаму камісару.
А як жа пастанова Савета міністраў, у якой ідзе гаворка пра сем дзён? У ваенкамаце Гомельскага раёна дапусцілі, што згаданы закон датычыцца планавых збораў, а не праверкі мабілізацыйнай гатоўнасці, а значыць, гэты тэрмін можа не выконвацца.
— Там ужо павесткі адпраўляюць па факце, хутчэй за ўсё, — мяркуюць там, але спасылку на канкрэтны пункт закона так і не змаглі знайсці.
У ваенкамаце Гродзенскай вобласці на наша пытанне, чаму прызваным так доўга даводзіцца чакаць у пунктах збору, адказаць не змаглі. Але заявілі, што «ўсё гэта кампенсуюць».
— Хто і што кампенсуе-то? — удакладніла журналістка.
— Грашмі, грашмі, — адказаў супрацоўнік.
Колькасць выкліканых на зборы нам назваць адмовіліся, спаслаўшыся на «вайсковую таямніцу».
Што да наяўнасці малалетніх дзяцей, то, як заявілі ў ваенкамаце Лідскага раёна, гэта не паважная прычына.
— Па ўказе міністра абароны цяпер зборы, разумееце? Тое, што дзіця да трох гадоў — гэта не прычына [не выклікаць на зборы]. <�…>. Прычыны вызвалення ад збораў: калі [у мужчыны] дзіця-інвалід, ён сам удзельнічае ў сельскагаспадарчых работах, дапусцім, у яго сесія і гэтак далей. <�…> Ну і калі па доглядзе за блізкімі сваякамі — там трэба глядзець, таксама калі ў іх група інваліднасці і больш нікога няма. Тое, што дзеткі маленькія, на жаль, гэта не прычына.
Між тым мужчыны, якія выхоўваюць траіх і больш непаўналетніх дзяцей (да 18 гадоў), маюць права на вызваленне ад збораў.
Што датычыць механікі адбору людзей на зборы, то ў ваенкамаце Гродзенскай вобласці журналістку «Зеркала» запэўнілі, што людзей прызваюць не навугад.
— Удакладняйце ў сваім ваенкамаце. Закон-то ёсць, вядома, у столь ніхто пальцам не тыкае, — заявіў супрацоўнік, але не сказаў, з якой перыядычнасцю могуць прызваць на зборы.
Зазначым, што Закон «Аб вайсковым абавязку і вайсковай службе» абмяжоўвае агульны тэрмін ваенных або спецыяльных збораў за час знаходжання ў запасе. Паводле арт. 70 ён не можа перавышаць 12 месяцаў.
Пачаткам праходжання ваенных або спецыяльных збораў ваеннаабавязанымі лічыцца дзень іх з’яўлення ў ваенкамат або ўпраўленне Камітэта дзяржаўнай бяспекі па вобласці для накіравання да месца правядзення збораў. Ваеннаабавязаных могуць прызваць на спецыяльныя зборы на тэрмін да двух месяцаў.