Навукоўцы: Месяц змяншаецца ў памерах
- 19.02.2026, 13:28
Як гэта паўплывае на людзей?
Ні адзін іншы свет у Сонечнай сістэме не мае такіх літасферных пліт і землятрусаў, як Зямля. Але гэта не азначае, што на гэтых светах не адбываюцца землятрусы. Навукоўцам ужо больш за 50 гадоў вядома, што такія землятрусы адбываюцца на Месяцы, і прыкладна 15 гадоў вядома, што Месяц змяншаецца ў памерах.
За апошнія 200 мільёнаў гадоў ён ужо страціў 50 метраў. Цяпер гэтыя даныя былі пацверджаныя новымі назіраннямі за Месяцам. Даследаванне апублікавана ў часопісе The Planetary Science Journal, піша IFLScience.
На пачатку сваёй гісторыі, якая налічвае 4 мільярды гадоў, Месяц быў вельмі актыўным светам у геалагічным плане. Але з цягам часу яго ядро пачало астываць і цвярдзець. Па меры сціскання ўнутранага слою кара Месяца трэскаецца і дэфармуецца. Навукоўцы выявілі на паверхні Месяца разломы, звязаныя з гэтым працэсам.
Гэтыя разломы, а таксама невялікія хрыбты былі выяўленыя на паверхні цёмных базальтавых раўнін, вядомых як моры Месяца. Аказалася, што гэтыя хрыбты і разломы звязаныя з адносна нядаўняй геалагічнай актыўнасцю, у прыватнасці з месяцовымі землятрусамі.
Хаця вядома, што на Месяцы адбываюцца землятрусы, абумоўленыя гравітацыйным прыцягненнем Зямлі, яго ўнутранай будовай і ўдарамі метэарытаў, навукоўцы выявілі новыя крыніцы падземных штуршкоў.
Разлікі навукоўцаў паказалі, што тысячы хрыбтоў у морах Месяца ўтварыліся прыкладна 124 мільёны гадоў таму, а разломы — прыкладна 105 мільёнаў гадоў таму. Даследаванне паказала, што гэтыя з’явы звязаныя паміж сабой геалагічнай актыўнасцю, і найбольш верагоднай прычынай абедзвюх з’яў з’яўляецца сцісканне Месяца.
Вынікі даследавання паказваюць на тое, што месяцовыя землятрусы могуць адбывацца на тэрыторыі мораў Месяца і што сейсмічных пагроз для асваення чалавекам Месяца можа быць больш, чым лічылі навукоўцы.
Будучыя пілатуемыя і робатызаваныя місіі могуць даць новыя і больш падрабязныя звесткі пра актыўнасць, якая адбываецца ўнутры Месяца. Напрыклад, NASA збіраецца вярнуць людзей на Месяц ужо ў 2028 годзе ў межах праграмы «Артэміс». Больш глыбокае вывучэнне сейсмічнай актыўнасці на Месяцы непасрэдна павысіць бяспеку гэтых місій, лічаць навукоўцы.
Паводле слоў навукоўцаў, Месяц сціскаецца з-за геалагічных працэсаў, выкліканых стратай унутранага цяпла, што прыводзіць да ўтварэння хрыбтоў і разломаў на яго паверхні. У той жа час на Месяцы адбываюцца землятрусы, якія з’яўляюцца вынікам працяглай геалагічнай актыўнасці. То бок Месяц не з’яўляецца мёртвым светам у геалагічным плане. Касмічным агенцтвам давядзецца гэта ўлічваць пры планаванні месцаў пасадкі кіраваных чалавекам і робатызаваных місій на паверхню Месяца, а таксама пры будаўніцтве будучых баз і калоній.