Гістарычная роля

• Юрый Федарэнка
• 20.02.2026, 15:51

Еўрапейскія свабоды і дэмакратыя вартыя таго, каб за іх змагацца.

Канцлер Германіі Фрыдрых Мерц у інтэрв’ю выданню Der Spiegel выказаў даволі жорсткі і, па сутнасці, рэалістычны погляд на перспектывы перамоўнага працэсу. На яго думку, вайна скончыцца толькі тады, калі адзін з бакоў вычарпае свае ваенныя або эканамічныя рэсурсы. «Разумныя і гуманітарныя аргументы не пераканаюць Пуціна. Гэта горкая праўда», — адзначыў ён.

Дык што ж прапануе канцлер? Еўропа павінна зрабіць так, каб Расія не магла працягваць агрэсію — ні ваеннымі сродкамі, ні фінансава. З гэтым цяжка не пагадзіцца. Хочацца падпісацца пад кожным словам і адначасова — дадаць некалькі ўдакладненняў.

Па-першае, калі гаворка ідзе пра расійскую агрэсію, варта шчыра прызнаць: так званая Расійская Федэрацыя ваюе не толькі супраць Украіны. Яна вядзе вайну супраць Еўропы — проста на розных этапах і ў розных формах. Гібрыдная вайна — гэта таксама вайна. Кібератакі, дыверсіі, інфармацыйныя кампаніі, спробы расхітаць палітычныя сістэмы — усё гэта ўжо стала часткай еўрапейскай паўсядзённасці. У гэтай вайны ёсць свае ахвяры, свая стратэгія, свая логіка эскалацыі.

Па-другое, нават калі калісьці будзе дасягнутая дамоўленасць аб працяглым спыненні агню, гэта не будзе азначаць завяршэння вайны як такой. Ваенна-палітычныя мэты Пуціна не зменяцца, пакуль ён знаходзіцца пры ўладзе. Паўза — гэта толькі паўза. Наступная фаза можа пачацца ў любы момант, і яе маштаб будзе вызначацца, у прыватнасці, эканамічнымі магчымасцямі Крэмля.

Па-трэцяе, новы этап агрэсіі можа разгарнуцца не толькі на ўкраінскіх межах. Прапагандысты на балотах ужо некалькі гадоў адкрыта абмяркоўваюць сцэнары ўдараў па краінах НАТА. Праводзяцца вучэнні, нарастае ваенная прысутнасць у Беларусі. Чыста з «тэхнічнага» пункту гледжання балтыйскі або польскі кірунак для Масквы выглядае больш спакуслівым, чым украінскі. Ігнараваць — значыць жыць ілюзіямі.

А цяпер — да важнага стрымальнага фактару. Адзіная рэальная мяжа, якая сёння стрымлівае Крэмль ад «крыжовага паходу на Еўропу», — гэта эканоміка. Менавіта тут мы падыходзім да вельмі горкай праўды.

Нягледзячы на правільныя заявы і санкцыйныя пакеты, Еўропа працягвае часткова падтрымліваць іржавы танкер пад назвай «расійская эканоміка». Паводле вынікаў 2025 года імпарт расійскага газу краінамі ЕС нават вырас у параўнанні з папярэднім годам на 4,1%. Краіна-агрэсар дагэтуль застаецца сярод вядучых пастаўшчыкоў блакітнага паліва на еўрапейскі рынак.

Так, у публічнай прасторы рэгулярна з’яўляюцца паведамленні пра адмову ад расійскіх энергарэсурсаў. Але за мноствам слоў стаіць простая формула: ЕС плануе цалкам спыніць імпарт расійскага газу да канца 2027 года. Гэта азначае, што яшчэ на працягу двух гадоў Крэмль будзе атрымліваць мільярды еўра, якія штодзённа канвертуюцца ў ракеты, дроны, прапаганду і дыверсіі.

Няма ніякай гарантыі, што гібрыдная вайна не перайдзе ў іншую фазу раней, чым эканамічны кран будзе перакрыты канчаткова. Вось у гэтым — квінтэсэнцыя горкай праўды.

Слоў Фрыдрыха Мерца пра неабходнасць пазбавіць Расію рэсурсаў для агрэсіі ўжо недастаткова. Патрэбныя дзеянні, суразмерныя з пагрозай. Еўропа павінна ўсвядоміць: вайна супраць яе працягваецца, і рэагаваць на яе трэба не доўгатэрміновымі планамі «паступовага скарачэння», а стратэгічнай мабілізацыяй.

Украіна сёння — краіна-крэпасць. Мы былі вымушаныя навучыцца жыць і змагацца ва ўмовах пастаяннай небяспекі. Мы гатовыя дзяліцца досведам і экспертызай з еўрапейскімі партнёрамі. Еўрапейскія свабоды і дэмакратыя вартыя таго, каб за іх змагацца. Крыху парадаксальна, што сёння пра гэта нагадваюць менавіта ўкраінцы. Але, падаецца, такая ўжо гістарычная роля. Слава Украіне!

Юрый Федарэнка, «Фэйсбук»