Навукоўцы знайшлі ген прыкладнага бацькі

• 20.02.2026, 18:04

Эксперымент правялі на мышах.

У дзікай прыродзе выжыванне дзіцянят млекакормячых, як правіла, залежыць ад іх «маці-адзіночак». Аднак сярод жывёл усё ж такі сустракаюцца і «добрыя бацькі». Даследчыкі з Прынстанскага ўніверсітэта (ЗША) высветлілі, як генетыка вызначае рэакцыю самцоў на патомства, піша «Нож».

Навукоўцы вывучалі паводзіны грызуноў Rhabdomys pumilio (чатырохпалосая траўяная мыш). Самцы гэтага віду могуць па-рознаму рэагаваць на з'яўленне дзіцянят у самкі. Напрыклад, некаторыя «таты» адчуваюць моцную прывязанасць да мышанят: вылізваюць іх і прыкрываюць ад непагоды. Іншыя ж альбо ігнаруюць патомства, альбо прычыняюць дзіцянятам шкоду.

Біёлагі правялі эксперымент з самцамі і мышанятамі: каманда фіксавала актыўнасць мазгу самцоў у розных сітуацыях.

Навукоўцы заўважылі, што ў момант сутыкнення дарослых асобін з дзіцянятамі ў першых актывізавалася медыяльная прэаптычная вобласць (МПО) — участак мазгу, звязаны з рэгуляцыяй бацькоўскіх інстынктаў. Больш высокая актыўнасць карэлявала з гатовасцю дапамагчы дзіцяці, нізкая — з варожасцю.

Далей спецыялісты выявілі, што МПО — не адзінае, што ўплывае на бацькоўскія інстынкты мышэй. Як высветлілася, у больш клапатлівых самцоў быў паніжаны ўзровень экспрэсіі гена Agouti. Паводле слоў навукоўцаў, гэты ген звычайна ўплывае на абмен рэчываў і пігментацыю скуры.

Пазней каманда выкарыстала метады геннай тэрапіі і павысіла ўзровень Agouti ў некаторых мышэй — «узорных татаў». Умяшанне змяніла іх паводзіны: яны перасталі даглядаць мышанят або нават пачыналі паводзіць сябе агрэсіўна. Сітуацыю выправіла толькі змяшчэнне самцоў у асобныя клеткі, бо гэта зноў панізіла ўзровень Agouti.

Магчыма, даследчыкам удалося выявіць важны эвалюцыйны механізм, што ўплывае на баланс паміж самазахаваннем і клопатам пра патомства. Цяпер яны плануюць падрабязней вывучыць, як навакольнае асяроддзе ўплывае на экспрэсію загадкавага гена.