Адкуль у Сонечнай сістэме ўзялося так шмат «снегавікоў»?
- 21.02.2026, 18:28
Вучоныя знайшлі адказ.
Астраномы даўно спрачаліся пра тое, чаму так шмат ледзяных аб’ектаў у знешняй частцы Сонечнай сістэмы падобныя на снегавікоў. Цяпер вучоныя атрымалі даказы надзіва простага працэсу, які можа быць адказным за іх утварэнне. Даследаванне апублікавана ў часопісе Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, піша Phys.
За арбітай Нептуна, апошняй планеты Сонечнай сістэмы, знаходзіцца пас Койпера, дзе знаходзяцца разнастайныя ледзяныя аб’екты, у тым ліку карлікавая планета Плутон.
Таксама ў пасе Койпера можна знайсці ледзяныя аб’екты, якія з’яўляюцца будаўнічымі блокамі планет, што засталіся ад фармавання Сонечнай сістэмы больш за 4,5 мільярда гадоў таму. Прыкладна 10% з іх — кантактна-падвойныя аб’екты. То-бок яны маюць форму двух злучаных сфер, таму і падобныя на снегавікоў. Аднак тое, як менавіта гэтыя аб’екты з’явіліся, заставалася загадкай. Новае даследаванне паказвае, што справа ў гравітацыйным калапсе.
Больш раннія мадэлі разглядалі аб’екты, што сутыкаюцца, як вадкія згусткі, якія зліваліся ў сферы, што рабіла немагчымым фарміраванне такой унікальнай формы. Але новае мадэляванне стварыла больш рэалістычнае асяроддзе, каб растлумачыць прыроду кантактна-падвойных аб’ектаў.
Упершыню фатаграфіі кантактна-падвойных аб’ектаў зрабіў апарат NASA «Новыя гарызонты» ў 2019 годзе. Гэтыя планетазімалі сфармаваліся з часцінак пылу ў пратопланетным дыску, які акружаў Сонца. Іх сутыкненні з цягам часу прывялі да ўзнікнення ўсіх вядомых планет Сонечнай сістэмы. Але частка гэтых будаўнічых блокаў апынулася на ўскрайку нашай зорнай сістэмы амаль у першародным выглядзе.
Як паказала мадэляванне, арбіты такіх аб’ектаў маглі моцна збліжацца, што прыводзіла да гравітацыйнага калапсу, пакуль два аб’екты не пачыналі датыкацца і злівацца ў адзін. Пры гэтым яны захоўвалі сваю акруглую форму.
Як такія падвойныя аб’екты застаюцца разам на працягу ўсёй гісторыі Сонечнай сістэмы? Вучоныя лічаць, што яны проста наўрад ці сутыкнуцца з іншым аб’ектам. Без сутыкнення нічога не зможа іх раз’яднаць. Назіранні паказалі, што большасць кантактна-падвойных аб’ектаў не маюць кратэраў на паверхні. Гэта значыць, што яны амаль не падвяргаюцца сутыкненням, што пацвярджае мадэляванне.
Вучоныя падазравалі, што гравітацыйны калапс адказны за ўтварэнне гэтых аб’ектаў, але яны не маглі цалкам праверыць гэтую ідэю. Новая мадэль — першая, якая ўключае ў сябе фізіку, патрэбную для стварэння кантактна-падвойных аб’ектаў.
Астраномы лічаць, што іх мадэль дапаможа вучоным зразумець і іншыя аб’екты, якія складаюцца не з двух, а з трох і больш злучаных гравітацыяй аб’ектаў.