Напалоханаму Лукашэнку з'явіўся прывід

• Аляксей Мазартаў, «Беларусы і рынак»
• 22.02.2026, 12:46

Беларуская эканоміка раптам прачнулася ў крызісе.

Беларуская эканоміка ўжо тры дзесяцігоддзі праходзіць адзін і той жа цыкл. Калі сціплае росквіт раптам змяняецца раптоўным крызісам.

У аўторак, 17 лютага, проста на нарадзе, прысвечанай пытанням сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь, Аляксандру Лукашэнку з'явіўся прывід. Прывід дваццатага года. Увогуле, гэты прывід з'яўляецца Лукашэнку рэгулярна, але ў крыху новай іпастасі.

«І калі вы думаеце, што 2020 год — гэта там нейкія знешнія ворагі… Ды не, дарагія сябры. Калі б не было нашай унутранай адпаведнай сітуацыі, ніякія ворагі сюды б не ўлезлі. А калі б і ўлезлі, то мы б іх спынілі ў першыя дні. Але наша самазаспакоенасць… Назіраю гэта і цяпер, паўсюль», — сказаў Аляксандр Лукашэнка.

І невыпадкова гэтае прызнанне прагучала на нарадзе, якая была прысвечана эканоміцы. Бо беларуская эканоміка, у якой па тэлевізары ўсё было добра, а месцамі — дык увогуле цудоўна, у аўторак раптам прачнулася ў глыбока перадкрызісным стане.

Хоць сюрпрызам гэта стала толькі для дзяржаўных медыяў. Бо да гэтага стану беларуская эканоміка ўпэўнена ішла ўвесь мінулы год. Да гэтага часу ўбачыць гэты стан не дазваляў статыстычны туман. Але год скончыўся, і туман развеяўся. І аказалася, што прамысловасць у нас падае, сельская гаспадарка — у хранічных даўгах, а беларуская эканоміка ўступіла на слізкую сцяжыну альтэрнатыўнага росту.

«Лягчэй не будзе. І гэта паказаў месяц студзень. Які вы цалкам правалілі. Цалкам. Урад, Нацыянальны банк, губернатары — цалкам правалілі», — прызнаўся Лукашэнка.

Сапраўды, у студзені хваліцца было няма чым. Прамысловая вытворчасць за месяц скарацілася на 3,4 працэнта. Больш нічога не вырасла. Усё астатняе толькі падала. Апрацоўчая прамысловасць упала на 7,5%. У здабыўной прамысловасці вытворчасць скарацілася на 2,3 працэнта. У Мінску спад вытворчасці склаў амаль 13 працэнтаў. Прывітанне гігантам беларускай прамысловасці — Мінскаму трактарнаму і МАЗу.

«На ключавым расійскім рынку толькі Мінпрам не дабраў летась 1 млрд долараў. Усе яго прадпрыемствы ў чырвонай зоне. Назіраем падзенне выпуску ключавых тавараў», — сказаў Лукашэнка.

Яшчэ літаральна некалькі дзён таму Белстат хваліўся, што прыбыткі ў беларускіх прадпрыемстваў за мінулы год выраслі больш як на 20 працэнтаў. Але аказалася, што і тут няма чым хваліцца.

«Абсалютны прырост паказчыка чыстага прыбытку ў 3 млрд беларускіх рублёў практычна поўнасцю быў выдаткаваны з пункту гледжання балансу грошай прадпрыемстваў на рост запасаў гатовай прадукцыі. Такім чынам, паляпшэння сітуацыі з абаротнымі сродкамі прадпрыемстваў у цэлым па эканоміцы ў рэальнасці не адбылося, нягледзячы на значныя тэмпы росту чыстага прыбытку», — напісаў першы намеснік старшыні Нацбанка Аляксандр Ягораў у артыкуле, які выйшаў у сераду ў часопісе «Банкаўскі веснік».

За студзень складскія запасы выраслі адразу на 800 мільёнаў рублёў і ўстанавілі чарговы гістарычны рэкорд. Цяпер яны складаюць амаль 90 працэнтаў ад месячнага аб'ёму вытворчасці.

І нічога дзіўнага. Куды яшчэ гэтай прадукцыі дзевацца, калі вы яе не можаце прадаць. Як прызнаў Лукашэнка, заданні па экспарту канкрэтных тавараў летась не былі выкананыя нават напалову.

За 11 месяцаў мінулага года адмоўнае гандлёвае сальда склала амаль 7 мільярдаў долараў. Толькі грузавікоў, дарожнай тэхнікі і аўтобусаў Беларусь завезла на 400 мільёнаў. Вось тых жа аўтобусаў купілі 500 штук. І саромеюся спытаць: а навошта вы набываеце аўтобусы, калі ў вас ёсць аўтобусы МАЗ, якія так задорна гараць на працы.

Ды мала таго, тое, што нібыта ўдалося прадаць, не прынесла тых даходаў, на якія можна было б разлічваць. Паводле слоў Лукашэнкі, беларускія прадпрыемствы за мінулы год не змаглі вярнуць з-за мяжы палову мільярда долараў экспартнай выручкі.

«Завезлі туды тавар, там пакінулі без аплаты. Ну, на старыя граблі наступаем», — сказаў Лукашэнка.

І не паспрачаешся. На гэтыя граблі беларускія ўлады наступалі ўжо столькі разоў, што там жывога месца на лбе не засталося. Але прагулкі па граблях — такая неад'емная асаблівасць нацыянальнай сістэмы менеджменту.

Таму беларуская эканоміка ўжо тры дзесяцігоддзі праходзіць адзін і той самы цыкл. Калі сціплы росквіт раптам змяняецца раптоўным крызісам. Прычым росквіт з кожным разам усё сціплейшы, а крызісы — усё горшыя.

З самага пачатку новага года беларуская эканоміка ўступіла на слізкую сцяжыну альтэрнатыўнага росту. Пасля таго як за мінулы год аб'ём ВУП вырас усяго на 1,3 працэнта, у студзені ён ужо скараціўся на 1,2 працэнта. На паўпрацэнта скараціліся перавозкі грузаў, амаль на дзесяць працэнтаў абваліўся аптовы гандаль.

Толькі сельская гаспадарка парадавала ростам, хаця, паводле слоў Лукашэнкі, там таксама асабліва радувацца няма чаму.

«На фоне добрага ўраджаю агульны вынік сельскай гаспадаркі ненамнога лепшы, чым годам раней. Але непрымальная сітуацыя з падзежам, хранічная запазычанасць сельгасарганізацый змазваюць гэтыя выніковыя паказчыкі. Толькі дзяржпадтрымка на пакрыццё страт склала 2,1 мільярда рублёў. Не кажучы ўжо пра льготныя крэдыты і пазыкі з бюджэту. Палова айчынных сельгасарганізацый па-ранейшаму існуюць за кошт даўгоў і без своечасовай падпіткі стратныя», — сказаў Лукашэнка.

Затое рост цэн перавыканаў планы. За мінулы год інфляцыя была 6,8 працэнта пры плане ў пяць. За студзень гэтага года — шэсць з паловай. У Польшчы, дзе цэны ніхто не рэгулюе, інфляцыя была ў тры разы ніжэйшая.

Свініна падаражэла на 15 працэнтаў, ялавічына — на 12, малако і кефір — на 9-10, морква і капуста падаражэлі ад 19 да 27 працэнтаў.

То бок, калі рэзюмаваць, то вынік дзяржаўнай эканамічнай палітыкі за мінулы год — правал у прамысловасці, у сельскай гаспадарцы, у кантролі над інфляцыяй, у знешнім гандлі. Не кажучы ўжо пра кадравую палітыку. І ўзнікае, вядома, слушнае пытанне: а за чый кошт быў увесь гэты банкет? Хто яго аплачваць будзе?

Пытанне, вядома, рытарычнае. За эканамічныя эксперыменты беларускіх уладаў заўсёды плацілі беларусы.

Аляксей Мазартаў, «Беларусы і рынак»