Улада ў Іране трымаецца выключна на канчыках штыкоў

• Аббас Галлямаў
• 23.02.2026, 11:22

Тэакратыя дэградавала да рэжыму прымусу і страху.

У красавіку Хаменею споўніцца 87 гадоў. А можа і не споўніцца. У любым выпадку рахбар ужо «кульгавая качка», а ўлада ў Іране ўсё больш канцэнтруецца ў руках сакратара мясцовага Саўбеза Алі Ларыджані. Справа не толькі ў узросце, але і ў тым, што ў краіне пакончана з рэшткамі легітымнасці, і ўлада там цяпер трымаецца выключна на канчыках штыкоў. З функцыянальнага пункту гледжання клёр для мясцовай палітычнай сістэмы становіцца нейкім лішнім элементам, пятым колам у возе.

З часам людзі змяняюцца, і, магчыма, Ларыджані ўжо не той, што раней, але наогул ён заўсёды меў рэпутацыю чалавека прагматычнага складу, а не фанатыка. Ён рэгулярна канфліктаваў з кансерватарамі — у тым ліку і з-за нежадання ўзмацняць пазіцыю краіны на перамовах па папярэднім ядзерным дас'е.

Давайце ўявім сабе, што Хаменеі не дажыве да свайго дня нараджэння — сам ці з дапамогай таго ж Ларыджані… Пасля прызначэння брата апошняга новым рахбарам (у адрозненне ад брата Садэка сам Алі не з'яўляецца святаром і, адпаведна, прэтэндаваць на пасаду не зможа) яму спатрэбіцца пэўны час на ўмацаванне сваіх пазіцый і зачыстку нелаяльных прадстаўнікоў дзяржапарату. Думаю, усё пойдзе хутка — нелаяльным (у першую чаргу ультрахардлайнерам) проста не будзе на каго абаперціся. Прэзідэнт — умераны, і яго кабінет у асноўным складаецца з такіх жа ўмераных; выгнанне ультрахардлайнераў яны падтрымаюць. Народ тых наогул ненавідзіць. Звонку — Трамп. Эканоміка ў крызісе, і рэцэптаў яе выратавання ў хардлайнераў няма; наадварот, гэта яны яе туды загналі. Беднаму сяляніну няма куды падацца.

Калі зыходзіць з досведу мінулага, можна меркаваць, што пасля кансалідацыі ўлады Ларыджані ўсё ж пойдзе на здзелку з Захадам. Гераічнай смерці ў акопе ён цалкам здольны аддаць перавагу дээскалацыі і дэнуклеарызацыі ў абмен на зняцце санкцый. А вось ДА таго, як гэтая кансалідацыя адбудзецца, — пакуль ён яшчэ закладнік інерцыі, — Ларыджані можа вырашыць, што ён яшчэ не ў стане дазволіць сабе «прагнуцца пад ворага». Урэшце‑рэшт, ён пакуль яшчэ не кіраўнік краіны, а значыць, падстаўляцца, займаючы недастаткова «патрыятычную» пазіцыю — у той момант, калі ўсе тыя, каго ён павінен у бліжэйшы час узначаліць, займаюць менавіта яе, — яму пакуль нельга.

Думаю, амерыканцы не могуць не пралічваць апісаны сцэнар. Калі яны зробяць на яго стаўку, то могуць прызнаць зацягванне перамоў самым рацыянальным на сёння рашэннем. Гэта дакладна не ідэальны варыянт, але і вайна з непрадказальнымі наступствамі — таксама не айс.

Найважнейшае, што адпаведны мэсэдж ім мог перадаць і сам Ларыджані. Рызыкоўна? Так. Але ж зусім крыўдна будзе цяпер — калі ты ў пяці хвілінах ад вяршыні, на якую карабкаўся ўсё жыццё, — стаць ахвярай вайны, якая пачнецца з-за неадэкватных псіхаў у чалмах.

Аббас Галлямаў, Telegram