Псіхолаг патлумачыў, ці могуць псіхапаты змяніцца
- 23.02.2026, 19:05
Псіхапатыя сустракаецца каля 1% насельніцтва.
Мазг людзей з псіхапатычнымі рысамі здольны генерыраваць рэакцыі, звязаныя з эмпатыяй, аднак такія людзі могуць не ўсведамляць, да якіх эмацыйных наступстваў прыводзяць іх дзеянні. Пра гэта выданню The Conversation расказаў старшы выкладчык клінічнай псіхалогіі Ліверпульскага ўніверсітэта Стывен Гілеспі.
Псіхапатыя сустракаецца каля 1% насельніцтва, але на гэту групу прыпадае непрапарцыйна вялікая доля гвалтоўных злачынстваў. Для яе характэрныя адсутнасць пачуцця віны, эмацыйная халоднасць і схільнасць да маніпуляцый. Доўгі час лічылася, што такія людзі ў прынцыпе не здольныя да суперажывання.
Паводле слоў Гілеспі, даследаванні паказваюць, што пры выглядзе тых, хто пакутуе або напалоханы, у псіхапатаў часта адсутнічае тыповая фізіялагічная рэакцыя — напрыклад, не пашыраюцца зрэнкі, што ў большасці людзей адлюстроўвае эмацыйнае ўзбуджэнне. Гэта можа азначаць, што ім складаней аўтаматычна распазнаваць страх і боль і разумець, што іх паводзіны наносяць шкоду.
Аднак даныя нейравізуалізацыі ўскладняюць карціну. У даследаванні 2013 года навукоўцы з Гронінгенскага ўніверсітэта выявілі, што ў злачынцаў з псіхапатыяй не ўзнікае спантаннай эмпатычнай рэакцыі падчас прагляду сцэн болю.
«Аднак калі ў выпрабаваных з антысацыяльным засмучэннем асобы наўпрост прасілі ўявіць пачуцці іншага чалавека, у мозгу актывізаваліся тыя ж зоны, што і ў людзей без псіхапатычных рыс. Гэта сведчыць пра тое, што нейронныя механізмы эмпатыі ў іх захаваныя, але не ўключаюцца аўтаматычна», — удакладняе псіхолаг.
На думку Гілеспі, калі дапамагчы такім людзям лепш усведамляць эмацыйныя наступствы ўласных учынкаў, гэта можа стаць важным крокам да змяншэння агрэсіўных паводзін.
«Пытанне не ў тым, ці здольныя псіхапаты да зменаў, а ў тым, якія метады дапамогуць актываваць і развіваць іх эмпатычныя механізмы», — заключыў эксперт.
Нагадаем, раней урачы-псіхіятры прызналі Лукашэнку мазаічным псіхапатам. Дыктатар упершыню трапіў у поле зроку псіхіятраў, калі прыйшоў на прыём да першага сакратара Магілёўскага абкама партыі і запатрабаваў прызначыць яго старшынём калгаса.
Згодна з заведзенай тады амбулаторнай карткай, гэты дыягназ быў пацверджаны ў 1982 годзе, калі Лукашэнку камісавалі з войска па артыкуле 7б з дыягназам «мазаічная псіхапатыя» з пасады зампаліта вайсковай часткі 04104.
З такім дыягназам Лукашэнка не павінен займаць пасаду галоўнакамандуючага беларускай арміі. «Умерана выяўленая мазаічная псіхапатыя» прадугледжвае непрыдатнасць да вайсковай службы не толькі ў ваенны, але і ў мірны час.