Вучоныя: На паверхню Зямлі выціскаюцца тысячы тон залата
- 25.02.2026, 11:00
Ядро планеты «працякае».
На залатаносным радовішчы Вангу ў кітайскай правінцыі Хунань у канцы 2025 года абвясцілі пра верагоднае выяўленне больш за тысячу тон залата пад ужо існуючай шахтай. Пра гэта паведамляе BBC Science Focus са спасылкай на навуковы матэрыял прафесара Матыяса Вільбольда з Гётынгенскага ўніверсітэта ў Германіі.
Калі ацэнкі пацвердзяцца, гэта можа стаць найбуйнейшым радовішчам залата — і, магчыма, найбуйнейшым радовішчам любога каштоўнага металу ў гісторыі. Прыблізная рынкавая вартасць запасаў складае каля 83 мільярдаў долараў.
Нягледзячы на ўяўленне пра залата як пра каштоўны метал, вучоныя адзначаюць: яно рэдка сустракаецца толькі на паверхні планеты. «99,9% каштоўных металаў Зямлі знаходзяцца ў ядры», — тлумачыць Вільбольд.
Гіпотэза пра «уцечку» ядра
Традыцыйна лічылася, што цяжкія элементы — у прыватнасці залата, платіна і вольфрам — падчас фармавання Зямлі больш за 4,5 мільярда гадоў таму апусціліся ў яе ядро разам з жалезам і нікелем. Так званыя «сідарафілы», якія здольныя хімічна звязвацца з жалезам, былі зацягнутыя ў ядро на раннім этапе існавання планеты.
Аднак частка вучоных, сярод якіх і Вільбольд, адстойвае новую ідэю: ядро Зямлі можа паступова «выцякаць», а каштоўныя металы — падымацца ўверх праз мантыю.
«Ёсць некаторыя геафізічныя доказы таго, што плюмы — уздымы гарачай пароды з мантыі — дасягаюць дастаткова глыбокіх слаёў мантыі і, верагодна, бяруць свой пачатак на мяжы ядра і мантыі», — адзначыў ён.
Такія мантыйныя плюмы могуць дасягаць кары ў раёнах актыўнага вулканізму, у прыватнасці на Гаваях або ў Ісландыі. Менавіта яны, паводле адной з версій, здольныя транспартаваць металы бліжэй да паверхні.
Аднак не ўсе геолагі згодныя з гіпотэзай «уцечкі». Доктар Марыё Фішэр-Гёддэ з Кёльнскага ўніверсітэта лічыць, што тлумачэнне можа хавацца ў падзеях касмічнага маштабу, гаворыцца ў матэрыяле.
«Мы павінны зноў узбагаціць мантыю Зямлі высокасідарафільнымі элементамі з дапамогай нейкага працэсу. Найбольш вядомае тлумачэнне заключаецца ў тым, што мы вяртаем іх з дапамогай метэарытаў», — тлумачыць ён.
Ідзе гаворка пра перыяд позняй інтэнсіўнай бамбардзіроўкі каля 3,9 мільярда гадоў таму, калі Зямля падвергнулася шматлікім ударам буйных астэроідаў. Яны маглі прынесці дадатковыя цяжкія элементы ўжо пасля фармавання ядра, з-за чаго металы не здолелі апусціцца глыбей і засталіся ў мантыі.