У Смаленскай вобласці РФ пачалася паніка
- 26.02.2026, 9:12
Жыхары Дарагабужа хочуць уцякаць з горада пасля атакі на хімзавод.
Раннім ранкам 25 лютага беспілотнікі (БПЛА) атакавалі Смаленскую вобласць. У выніку удараў па прадпрыемстве ПАО «Дорогобуж», якое вырабляе аміяк і селітру, пачаўся пажар. Жыхары горада Дарагабуж і навакольных вёсак у першыя ж гадзіны пасля атакі раскупілі бутыляваную ваду і прадукты першай неабходнасці. Губернатар вобласці Васіль Анохін паабяцаў эвакуіраваць жыхароў. Але да вечара 25 лютага ніякая эвакуацыя арганізавана не была, піша «Север. Реалии».
«Вайна і землятрус адначасова»
Жыхары Дарагабужа і бліжэйшых да завода вёсак Палібіна і Нова-Міхайлаўка распавядаюць, што атака пачалася ў прамежку паміж 4.30 і 5 гадзінамі раніцы 25 лютага.
— Мы на вуліцы Міру жывём. Яшчэ 5 гадзін не было, я пачула рэзкі, скрэгачучы такі гук — уздоўж дома праехала нешта, — распавядае Марына (імёны ўсіх суразмоўцаў зменены дзеля іх бяспекі) з Дарагабужа. — Буджу мужа — ён, пакуль я збіраю дзяцей, бяжыць да акна. А там ужо над заводам палае. Мы думалі, што гэта такое, ці трэба ўцякаць, таму што ў сетцы яшчэ нічога не было. Што гэта? На заводзе нешта бахнула? Тады чаму па вуліцах лётае? Праз паўгадзіны была такая хваля, такі грукат, усё задрыжала, што насамрэч падумалі — землятрус. Потым шыбы літаральна ўляцелі ў кватэру. На месцы завода — не проста пажар, а велізарнае вогнішча. Сон як рукой зняло, мы пачалі думаць, куды ўцякаць. І ці дакладна трэба менавіта цяпер, бо проста за вокнамі насіліся беспілотнікі, а іх час ад часу збівалі (відаць, ракетамі). Збівалі проста над домам, то-бок бегчы таксама было страшна. А потым стала ясна, што і ўцякаць не атрымаецца: усе дарогі перакрытыя.
Пазней Следчы камітэт і губернатар вобласці пацвердзілі, што каля 30 БПЛА, абсталяваных выбуховымі прыладамі, атакавалі ПАО «Дорогобуж». Завод знаходзіцца за 120 кіламетраў на ўсход ад Смаленска і прыкладна за сто кіламетраў ад Вязьмы.
Афіцыйна гэта прадпрыемства вырабляе мінеральныя ўгнаенні. Аднак аміячная селітра, якая ўваходзіць у пералік вытворчасці, выкарыстоўваецца ў тым ліку пры вырабе выбуховых рэчываў. Паводле інфармацыі на сайце кампаніі, штогадовы выпуск аміяку дасягае 810 тысяч тон, NPK (азот-фасфор-калій) — 850 тысяч тон, аміячнай селітры — 1,5 млн тон, азотнай кіслаты — 1,5 млн тон. ПАО «Дорогобуж» уваходзіць у групу кампаній «Акрон», 94% акцый якой валодае мільярдэр Вячаслаў Кантор.
— Завод заўсёды быў пад грыфам ваенны, туды складана ўладкавацца. Майму бацьку калісьці адмовілі, магчыма, з-за яго судзімасці, — кажа жыхарка Смаленска Алена. — А вось іншы сваяк там працаваў больш за 10 гадоў. Дакладней, працаваў. Ён загінуў сёння (у дзень атакі). Працаваў у службе бяспекі, у іх было спецпадраздзяленне, ён кінуўся ў аміячны цэх і згарэў. Разам з ім загінулі яшчэ двое таварышаў па службе. І яшчэ працаўнікі цэхаў, дзе адбыліся выбухі, — там некалькі гадзін палаюць пажары. Тэхналагічная лінія, дзе выраблялі «вялікі аміяк», знішчана, — кажа цётка. Выбух быў проста ў цэху. Многіх [супрацоўнікаў завода] выцягнулі з агню, давезлі да раённай бальніцы. Але потым некаторыя памерлі ўжо пасля шпіталізацыі. Трое выратавальнікаў, як мой сваяк. Астатнія працавалі ў аміячным цэху.
Пракуратура Смаленскай вобласці паведамляе пра пажары наступнае: «Пры падзенні абломкаў БПЛА на тэрыторыю завода адбылося загаранне. Пашкоджаныя элементы інфраструктуры, будынак пажарнай часці, спецтэхніка».
«Бо гэта катастрофа маштабу рэгіёна»
Жыхары Дарагабужа прызнаюцца, што баяцца заставацца ў родным горадзе, але абяцанай губернатарам эвакуацыі няма.
— Як можна было так халатна ставіцца да бяспекі? Чаго чакалі? Да Украіны менш за 200 кіламетраў. Да Шчорса (горад у Чарнігаўскай вобласці Украіны, цяпер яго назва — Сноўск — СР), калі па прамой, — 150 км ад Дарагабужа, — кажа мясцовы жыхар Сяргей. — Завод — па сутнасці ваенны аб’ект. І ў іх нават абароны ад 30 «птушачак» няма. А гэта ж катастрофа маштабу рэгіёна — хімрэактывы, агонь. Гэта [аміячная селітра] ж велізарная бомба, калі змяшаць з трацілам і дынітранафталінам. Яшчэ мы малымі выбухамі адбыліся.
Суседка суразмоўцы з вуліцы Урыцкага кажа, што ваду адключылі ва ўсім раёне амаль адразу пасля выбухаў.
— Я не разумею іх стратэгію выратавання. Пакуль нам усё перакрылі, пазачынялі (нават дзіцячыя сады і школы), вады няма, хлеба ў крамах раёна ўжо таксама няма, дарогі на выезд перакрытыя. Як нас ратаваць будуць? Які менавіта горад або вёску ён [губернатар] збіраўся эвакуіраваць? — абураецца Святлана.
У вёсцы Палібіна (12 кіламетраў ад Дарагабужа) кажуць, што пра эвакуацыю ім нічога невядома, але адзначаюць, што ад завода «даўно пакутуюць».
— У нас вецер хімікатаў ідзе з таго боку. Не ведаю, якія яны там фільтры ставяць, але кожны другі ў вёсцы — астматык. Мы з сям’ёй у выніку з-за гэтага пераехалі ў Васіна, гэта кіламетраў за сто ад Дарагабужа ў супрацьлеглы ад Смаленска бок, — кажа былы жыхар Палібіна Кірыл. — Зараз, відаць, да нас будуць зганяць (эвакуіраваць) усіх з Палібіна і Нова-Міхайлаўкі.
«У межах мінімізацыі магчымых пагроз насельніцтву разглядаецца пытанне аб эвакуацыі жыхароў бліжэйшага населенага пункта», — заявіў губернатар Васіль Анохін.
Які менавіта населены пункт могуць эвакуіраваць, кіраўнік рэгіёна не ўдакладніў. У радыусе 3−5 кіламетраў ад завода знаходзяцца вёскі (з поўначы на поўдзень па стрэлцы гадзінніка): Філіна, Елісеенкі, Пушкарова, Мамыркіна, Нова-Міхайлаўскае, Ягор’ева.
Праз 11 гадзін пасля надзвычайнага здарэння губернатар вобласці Анохін абвясціў пра ліквідацыю пажару.
«Праводзіцца праліўка невялікіх ачагоў тлення, — паведаміў кіраўнік рэгіёна ў сваім тэлеграм-канале. — На месцы працягваюць працаваць выратавальнікі, дзяжураць брыгады хуткай дапамогі. Са Смаленска выехала брыгада клінічных псіхолагаў, яны будуць працаваць з роднымі ахвяр».
Жыхары Дарагабужа і навакольных вёсак каментаваць надзвычайнае здарэнне праз некалькі гадзін пасля выбуху перасталі. У прыватных размовах прызнаюцца, што ім «настойліва раяць маўчаць», пагражаючы ў тым ліку «артыкулом за распаўсюд».
У сетцы працягваюць каментаваць былыя жыхары раёна або суседніх рэгіёнаў:
«Падобна, ужо перадумалі эвакуіраваць. Кажуць, усё ўжо патушылі».
«Адзін з самых небяспечных заводаў у вобласці, калі не самы небяспечны. Горш за хімічную зброю. Не дай Бог адтуль аміяк у Дняпро трапіць (што ўжо аднойчы здаралася ў савецкі час). Тады экалагічная катастрофа для ўсяго рэгіёна».
«Там у бок Балдіна ёсць вёска Палібіна, варта з’ездзіць паглядзець, што з людзьмі за 60 гадоў робіць пастаянны паддзьмух ад завода. Можна фільмы пра зомбі здымаць».
«Дык ужо 6 гадзін прайшло. Можна падрабязней. Ці створаны аперштаб, якая сітуацыя вакол завода, ці ёсць уцечка аміяку?»
«А кіраўнік рэгіёна? Кіраўнікі памежных рэгіёнаў паведамляюць пра падзеі адразу і выязджаюць асабіста на месца?»