Чаму Арктыка настолькі важная для ЗША і НАТА
- 26.02.2026, 18:38
У рэгіёне сканцэнтраваныя велізарныя запасы нафты, газу і рэдказямельных металаў.
Нядаўнія спрэчкі вакол будучыні Грэнландыі, ініцыяваныя прэзідэнтам ЗША Дональдам Трампам, зноў прыцягнулі ўвагу амерыканскай грамадскасці да Арктыкі. Але рэгіён важны не толькі з пункту гледжання палітыкі — ён становіцца ключавым у энергетыцы, бяспецы і геапалітыцы, піша Atlantic Council (пераклад — сайт Charter97.org).
Арктыка ўтрымлівае велізарныя запасы нафты, газу і рэдказямельных металаў, неабходных для тэхналогій і пераходу на чыстую энергетыку. Расія кантралюе больш за палову арктычнага ўзбярэжжа і актыўна развівае Паўночны марскі шлях, а Кітай, які пазіцыянуе сябе як «блізкая да Арктыкі» дзяржава, супрацоўнічае з Масквой, інвестуючы ў інфраструктуру і здабычу рэсурсаў. Грэнландыя таксама прыцягвае ўвагу з-за сваіх рэдказямельных металаў і стратэгічнага становішча.
Таючы лёд адкрывае новыя марскія маршруты — Паўночны марскі шлях і Паўночна-Заходні праход. Яны скарачаюць час перавозак паміж Азіяй і Еўропай/Паўночнай Амерыкай, але выклікаюць пытанні аб кантролі, свабодзе навігацыі і магчымай мілітарызацыі. Расія разглядае гэтыя шляхі як свае суверэнныя воды, а Кітай інтэгруе іх у «Палярны Шаўковы шлях».
Расія ўзмацняе ваенную прысутнасць — мадэрнізуе базы, сістэмы СПА і ядзерны патэнцыял, вядзе аперацыі дзеля стрымлівання НАТА. Кітай пашырае сваю ролю ў Арктыцы, будуе ледаколы, праводзіць навуковыя экспедыцыі і сумесныя патруляванні з Расіяй, што выклікае занепакоенасць у НАТА.
Грэнландыя стратэгічна важная, там праходзяць марскія калідоры, і гэта найбольш прыдатнае месца для назірання за расійскім флотам. На базе «Пітуфік» функцыянуюць сістэмы ранняга папярэджання і касмічнага назірання, што наўпрост уплывае на абараназдольнасць НАТА.
Арктыка перастала быць выключна рэсурснай і экалагічнай тэмай — яна стала арэнай геапалітычнага суперніцтва. Расія і Кітай актыўна выкарыстоўваюць двухбаковыя сувязі, абмінаючы Арктычны савет, ствараючы новыя рызыкі для стабільнасці рэгіёна. ЗША і саюзнікі павінны ўмацоўваць дыпламатычныя і ваенныя пазіцыі, каб захоўваць кантроль над рэсурсамі, маршрутамі і бяспекай.