Трывожны прагноз Мікалая Статкевіча
- 27.02.2026, 12:14
Расія можа атакаваць краіны Захаду з тэрыторыі Беларусі.
Лідар беларускай апазіцыі, нядаўна вызвалены палітвязень Мікалай Статкевіч апублікаваў у сваім Telegram-канале артыкул-папярэджанне для беларусаў і еўрапейцаў. Палітык лічыць, што Расія можа атакаваць краіны Захаду з тэрыторыі Беларусі:
— Еўрапейскія лідары ўпарта сцвярджаюць, што ў бліжэйшыя гады з нападу Расіі пачнецца вайна ў Еўропе.
Гэтыя заявы не могуць не мець пад сабой сур'ёзных падстаў. Думаю, што еўрапейскія разведкі зрабілі сур'ёзныя высновы пасля іх правалу на пачатку 2022 года, калі толькі амерыканская электронная і брытанская агентурная разведкі раскрыла падрыхтоўку Расіі да нападу на Украіну, і маюць сур'ёзныя падставы, каб даваць лідарам сваіх краін такія прагнозы. Зробім свой аналіз сітуацыі і сфармуем свой прагноз яе развіцця, бо гэта непасрэдна ўплывае на лёс нашай краіны.
Разгледзім матывы Крамля для развязвання новай вайны (галоўны з іх — няздабыццё мэтаў вайны з Украінай), механізмы прыняцця ім рашэнняў, ступень гатоўнасці да прымянення ядзернай зброі.
I. Мэты вайны і ступень іх дасягнення
1. Папярэджанне пашырэння НАТА і набліжэння яго да межаў РФ з'яўляецца толькі фармальнай падставай для вайны.
Але сітуацыя для РФ у супрацьстаянні з НАТА пасля пачатку вайны толькі пагоршылася. Да яго далучыліся Швецыя і Фінляндыя, з-за чаго расійскі Балтыйскі флот апынуўся сярод варожых берагоў і нават часткова ператвараецца ў азёрны — частку малых ракетных караблёў пераводзяць у Ладажскае возера, дзе пасля пуску ракет «Калібр» можна схавацца ад адказнага ўдару хаця б у шхерах. А з фінскай тэрыторыі, як і з Батнічнага заліва, цяпер можна наносіць удары па базах атамных падводных лодак, размешчаных у бухтах паўночнага берага Кольскага паўвострава, нават тактычнымі ракетамі і дронамі. Таксама ў зоне іх дасяжнасці апынулася чыгуначная станцыя Кандалакша, дзе сыходзяцца чыгункі з Санкт-Пецярбурга і Архангельска і праз якую паўвостраў забяспечваецца ўсім неабходным. Такім чынам, пад пагрозай апынулася большая частка найважнейшай складовай расійскай ядзернай трыяды.
2. Рэальнай жа галоўнай прычынай вайны было не заваяванне Украіны, а, хутчэй, саміх украінцаў — яшчэ мільёнаў 40–45 новых падданых імперыі, бо насельніцтва РФ скарачаецца.
У Далёкаўсходняй федэральнай акрузе, якая складае 40% тэрыторыі краіны, жыве ўсяго 7,8 мільёна чалавека. Розніца ў шчыльнасці насельніцтва па абодва бакі расійска-кітайскай мяжы складае больш за 100 разоў. Пры ўсё большай залежнасці ад Кітая ў стратэгічнай перспектыве гэта можа пагражаць Расіі стратай усходніх тэрыторый.
А цяпер замест мільёнаў спрытных на нагу ўкраінскіх «заробітчанаў» Крэмль атрымаў раз'юшаны народ, гатовы ўтрымліваць мільённае войска, супраць якога цяпер таксама трэба мець аналагічнае па колькасці войска.
3. Спроба пераадолець крызіс нацыянальна-гістарычнай свядомасці расіян пасля распаду СССР.
Вайны звычайна пачынаюцца настаўнікамі гісторыі, якія распавядаюць пра «спрадвечныя страчаныя землі», нараджаючы ў вучнях гонар за былую веліч і жаданне вярнуць страчанае. Рэальная гісторыя пры гэтым бязлітасна фальсіфікуецца. Германскі мілітарызм мінулага стагоддзя насамрэч пачаўся ў пазамінулым, калі над Рэйнам была ўсталявана гіганцкая статуя Германіка, лідара мясцовых плямёнаў, які падманам і здрадай здолеў знішчыць некалькі рымскіх легіёнаў. Тады праслаўлялі Карла I, стваральніка Свяшчэннай Рымскай імперыі германскай нацыі, якая ўключала ледзь не ўсю Еўропу, і яго заваёвы.
Вядома, гэта прывяло да жадання вярнуць «страчанае». І, як вынік, да вайны 1870 года з Францыяй, да Першай сусветнай вайны, да тэорыі «звышрасы» Гітлера і ўсяго, што здарылася пасля. У расійскай версіі гэта пачалося з тэорыі «трыадзінага рускага народа», прысваення, такім чынам, гісторыі Кіеўскай Русі. Потым аказалася, што Кіеў стаў сталіцай незалежнай Украіны, а яго гісторыя, натуральна, часткай гісторыі ўкраінскага народа, што ўступіла ў супярэчнасць з глыбока ўкаранёнымі ў расійскую масавую свядомасць стэрэатыпамі. Узніклі пытанні нават па саманазве нацыі. Крэмль спрабаваў «на хаду» прапанаваць новы варыянт адказу на пытанне «Адкуль мы?», заснаваны на легендзе, ніяк не пацверджанай, пра знаходжанне апостала Андрэя Першазванага у Херсанесе (гэта каля сённяшняга Севастопаля).
І на рэальным факце хрышчэння кіеўскага князя Уладзіміра (дарэчы, паводле знешнасці, апісанай візантыйскімі гісторыкамі, — выліты запарожскі казак пазнейшага часу, нават з «аселедцам»). Тым не менш каля Севастопаля тэрмінова пабудавалі новую «святыню» для народа. Але, як калісьці казаў лялькавы персанаж тады незалежнага расійскага тэлебачання Хрюн Моржоў: «Не ўнушае». А цяпер, пасля чатырох гадоў вайны, сумненняў у нацыянальнай адметнасці ўкраінцаў і іх асобнасці ад расіян няма нават і ў саміх расіян.
Цяпер шмат гаворыцца пра неабходнасць барацьбы з фальсіфікацыяй гісторыі, маючы на ўвазе толькі гісторыю савецка-германскай вайны. Згодзен, фальсіфікацыя гісторыі — вельмі небяспечная рэч. Усяе гісторыі. Адзіны эфектыўны лек ад імперскіх комплексаў — кроў сыноў. Думаю, каб ні аднаму з народаў не давялося прымаць гэтае горкае лекі, незалежным гісторыкам пара скласці агульную аб'ектыўную версію гісторыі рэгіёна за апошнюю тысячу гадоў. І шырока распаўсюдзіць яе ў дасціпнай форме (напрыклад, у выглядзе каміксаў).
4. Жаданне прымусіць Захад адмяніць санкцыі, уведзеныя пасля анексіі Крыма.
У Крамлі з лёгкай (аж надта) мовы аднаго мясцовага палітыка чамусьці ўкаранелася меркаванне, што еўрапейскія палітыкі «не маюць яец», у адрозненне ад «круткіх» дыктатараў. Але чатыры гады таму высветлілася, што гэты аксэсуар маецца і ў дэмакратычных лідараў. А сцвярджэнне адваротнага сведчыць пра няведанне гісторыі рэгіёна.
У 1939 годзе Сталін выставіў ультыматум балтыйскім краінам і Фінляндыі, каб яны прынялі савецкія вайсковыя базы. У балтыйскіх краінах тады кіравалі дыктатары. Яны прынялі ўмовы Сталіна, бо баяліся яго менш, чым уласных народаў. Гэтыя краіны страцілі незалежнасць.
А парламенцкая Фінляндыя адмовіла. Парламент перадаў шырокія паўнамоцтвы па арганізацыі абароны генералу Манэргейму, якога парламенцкая сацыял-дэмакратычная большасць, мякка кажучы, не вельмі любіла: пры падаўленні 20 гадоў таму выступлення мясцовай Чырвонай гвардыі ён спусціў пад лёд Фінскага заліва многа саюзнікаў і сяброў дэпутатаў сацыял-дэмакратаў. Пасля гэтага гадоў з 20 быў амаль непажаданы, але стварыў грамадскую арганізацыю і, прагназуючы савецкую агрэсію, падрыхтаваў у ёй шмат тысяч лыжнікаў-стрэльцаў і снайпераў, якія падчас вайны з СССР, у якой апошні пацярпеў ганьбнае паражэнне, сталі сапраўдным кашмарам для Чырвонай арміі.
Такім чынам, чатыры гады таму, выявіўшы мужчынскія якасці, еўрапейскія палітыкі не толькі не спалохаліся і не адмянілі санкцыі, але пачалі супраць РФ эканамічную вайну, з-за якой расійская эканоміка знаходзіцца ў рэцэсіі, што маскіруецца ў публічнай статыстыцы ў прапагандысцкіх мэтах з дапамогай каэфіцыента дэфляцыі. Значныя дадатковыя фінансавыя страты нясе прапагандысцкая дэманстрацыя адсутнасці міжнароднай ізаляцыі. Візіты лідараў так званых «сяброўскіх краін» у Маскву нясуць страты бюджэту на дзясяткі мільярдаў долараў, бо «сябры» едуць толькі дзеля істотных зніжак на расійскую нафту або газ.
Доля РФ у сусветным валавым унутраным прадукце (ВУП) складае каля 3% і падае, а заявы, што насамрэч з улікам парытэту пакупніцкай здольнасці (ППС) РФ ужо абагнала ФРГ, не на карысць расійскай прапагандзе, бо, калі ўлічваць гэты ППС для ўсіх краін, то высветліцца, што РФ ужо абагнала Інданезія, а Бразілія на падыходзе.
Нават калі «гарачая» вайна ва Украіне спыніцца, эканамічная са краінамі, якія ствараюць больш за палову сусветнага валавога прадукта, працягнецца, што прывядзе расійскую эканоміку да рэцэсіі і сацыяльнага крызісу невыканання шматлікіх сацыяльных абавязанняў перад ветэранамі вайны і іх сем'ямі, а вельмі верагодна — і да палітычнага крызісу са зменай улады.
Такім чынам, РФ не дасягнула ні адной сапраўднай мэты вайны і трапіла ў тупіковую сітуацыю з дрэннымі перспектывамі.
Гэтая вайна стала стратэгічнай памылкай Крамля. А пры стратэгічнай памылцы любое дзеянне, як і бяздзеянне, толькі пагаршаюць сітуацыю.
Разгледзім прычыны гэтага правалу кіраўніцтва краіны, яе разведак і дыпламатыі. Разгледзім механізмы прыняцця рашэнняў Крамлём, якія прывялі да гэтай памылкі.
II. Механізмы прыняцця рашэнняў Крамлём
Ужо відавочна, што гэтыя механізмы заснаваныя на стэрэатыпах расійскай масавай свядомасці і прапаганды і гістарычных міфах і выключаюць удзел незалежных сумленных экспертаў.
Асноўны і самы небяспечны з гэтых стэрэатыпаў — пра наяўнасць «трыадзінага рускага народа», і тое, што ўкраінцы і беларусы — гэта «штучна ўтвораныя нацыі». З іх пункту гледжання гэта значыць, што ментальнасць расійскага і ўкраінскага народаў аднолькавая.
Гэты стэрэатып лёг у аснову прагназавання рэакцыі ўкраінцаў на расійскае ўварванне. Але рэакцыя ўкраінскага народа аказалася зусім іншай за чаканую, што сведчыць пра глыбокія ментальныя адрозненні двух нацый. Прычыны гэтай адрознасці трэба шукаць у іх генезісе. У IX стагоддзі Кіеў захапілі русы — на мовах усіх скандынаўскіх народаў таго часу гэта слова азначала «воін-рабаўнік», ім называлі сябе вікінгі, тагачасныя марскія разбойнікі, якія зрабілі горад сваёй базай для далейшых нападаў. Так «Кіеў і наваколле» зрабіліся Руссю.
Такім чынам, адзінымі спадкаемцамі тых русаў з'яўляюцца сённяшнія ўкраінцы, якія перанялі станоўчыя і адмоўныя рысы тых разбойнікаў. У расіян іншае паходжанне. Толькі не трэба ўспамінаць смешны прапагандысцкі міф, прыдуманы пазней нашчадкамі варагаў, каб абгрунтаваць свае правы на панаванне, пра «закліканне варагаў на Русь». Гэта значыць, што наўгародскія купцы, людзі суровыя, карыслівыя і смелыя, паклікалі разбойнікаў, каб тыя навялі парадак у іх куфрах з грашыма і складах з футрынай? Вы сапраўды ў гэта верыце?
Звярнёмся да расійскага аўтарытэтнага гісторыка Салавёва, які дзяліў тагачаснае насельніцтва на дзве катэгорыі: мужоў і мужыкоў або смердаў. Першыя — гэта дружыннікі або баяры князя (тады пераважна з варагаў) — сапраўдныя людзі, якія маюць зброю, валодаюць ёй і гатовыя абараніць сваю годнасць, сваіх блізкіх і маёмасць са зброяй у руках. Другія — «малыя няпоўныя людзі», якія гэтага не могуць і з'яўляюцца толькі «кармавой базай» для першых. Глыбока сімвалічна, што ў Расіі слова, якое да рэформы 1863 года было назвай сельскагаспадарчых рабоў, дагэтуль з'яўляецца кампліментам мужчыну.
Дзякуючы стэрэатыпам пра наяўнасць «трыадзінага рускага народа» ў Крамлі вырашылі, што нашчадкі мужоў будуць паводзіць сябе як нашчадкі мужыкоў. Гэта — вялікая памылка. Такая ж памылка дапускаецца і ў дачыненні да беларусаў.
Тэма настолькі важная і небяспечная для нас, што мушу спыніцца на ёй падрабязна.
У калоніі ў мяне быў перыяд, калі мне 5 месяцаў не выдавалі кнігі з тамтэйшай бібліятэкі. Таму чытаў усё запар, што было ў суседзяў. Аднойчы мне перадалі тоўстую (і тым вельмі каштоўную ў тых умовах) кнігу аднаго з апалагетаў «русского мира» Максіма Калашнікава. Сапраўднае прозвішча гэтага кулямётна-аўтаматнага псеўданіма, як лёгка здагадацца, — банальнае Кучарэнка. Кніга, што звычайна для літаратуры такога роду, выкрывае сусветную змову супраць Расіі, яшчэ і змяшчае гістарычны агляд з вялікай колькасцю элементарных фактычных памылак, што прымусіла засумнявацца ў заяўленай гістарычнай адукацыі аўтара.
Але быў там адзін раздзел, які прыцягнуў маю ўвагу. Аўтар разглядае менталітэт расіян па іх стаўленні да зямлі, улады, царквы і г. д. Усяго па 7 напрамках. Разглядае даволі аб'ектыўна і шчыра. Я прааналізаваў па яго схеме менталітэт беларусаў. Супадзенні з расіянамі былі толькі па палове аднаго з пунктаў. Калі лічыць іх аднолькава важнымі, то беларусы супадаюць па сваёй ментальнасці з расіянамі на 7%. Неяк малавата для «адзінага народа». Тым больш, што 2020 год яскрава высвеціў існаванне нашай адметнай самастойнай нацыі. І якой нацыі!
Таксама значна ўплываюць на рашэнні Крамля развязаныя ім прапагандысцкія кампаніі.
Асаблівасць прапаганды ў тым, што яе аўтары раней ці пазней пачынаюць верыць у яе праўдзівасць. То бок так доўга казалі, што «Украіна — недадзяржава, ткні — разваліцца, а клоун уцячэ», што самі паверылі ў гэта. Але Украіна не развалілася, «клоун» аказаўся годным прэзідэнтам і цяпер Крэмль не ведае, як выпутацца з гэтай вайны, захаваўшы твар.
Акрамя таго, калі прапагандысцкія стэрэатыпы аказваюцца ўкаранёнымі ў грамадскую свядомасць, дзеянні ўладаў павінны адпавядаць гэтым стэрэтыпам, што пазбаўляе ўлады магчымасці палітычнага манеўру.
Найгорш, калі прапагандай займаецца першая асоба краіны. Незалежная аналітыка ў такім выпадку робіцца немагчымай. Бо эксперты і дарадцы павінны падганяць свае пазіцыі пад меркаванне першае асобы і толькі пераагучваць афіцыйную пазіцыю. Калектыўныя рашэнні ў такіх умовах немагчымыя і робяцца аднаасобнымі, што ўплывае на іх якасць, бо першая асоба, пазбаўленая экспертнай падтрымкі і маючы ўласныя матывы і зацікаўленасці, нярэдка прымае шкодныя для сваёй краіны рашэнні або нават трапляе ў недарэчныя сітуацыі, як гэта было з прэзідэнтам РФ, калі той публічна даказваў нерэальныя даныя пра баявыя страты Украіны.
Не сумняваюся, што ён толькі пераагучваў даныя, пададзеныя яму афіцыйна расійскімі генераламі. Побач не знайшлося дасведчанага дарадцы, які б растлумачыў, што сярод генералаў з савецкіх часоў дамінуе прынцып: «Галоўнае — правільна далажыць». Што прыводзіць да празмернага завышэння страт праціўніка. Так, падчас савецка-германскай вайны згодна з данясеннямі з савецкіх войскаў агульныя страты вермахта склалі больш за 80 мільёнаў чалавек, што перавысіла агульную колькасць насельніцтва ў давоеннай Германіі.
Такім чынам, сістэма прыняцця рашэнняў у Крамлі аднаасобная, без кваліфікаванай экспертнай падтрымкі і пад моцным уплывам жадання Пуціна захаваць уладу. Дадатковыя рызыкі ўтвараюць персанальныя практыкі прыняцця рашэнняў кіраўніком.
Азвучаны Пуціным метад «загрузіць на ноч задачу ў мозг і прачнуцца ранкам з гатовым рашэннем» сапраўды дзейсны. Я сам карыстаўся ім для працы над дысертацыямі. Але ён падыходзіць толькі для пасіўных аб'ектаў. Спробы прымяніць яго ў палітыцы, дзе аб'екты рашэння з'яўляюцца актыўнымі і валодаюць уласнай воляй, як правіла, прыводзілі да палітычных памылак і страт.
Такім чынам, існуючая сістэма прыняцця рашэнняў у Крамлі нясе вялікія рызыкі непрадуманых авантурных рашэнняў.
Падсумоўваючы, можна сцвярджаць, што ў такой сістэме прыняцце рашэння аб пачатку вайны, нават з прымяненнем ядзернай зброі, вельмі верагоднае.
Такім чынам, рызыка развязвання РФ вайны з Захадам сапраўды высокая.
Разгледзім, дзе можа пачацца такая вайна і якія рызыкі яна нясе для нашай краіны і свету.
III. Беларускі «балкон»
Так расійскія генералы называюць нашу краіну, бо з нашай тэрыторыі можна наносіць удары па трох краінах НАТА і Украіне. Сталіцы гэтых краін знаходзяцца на небяспечна малой адлегласці ад беларускай мяжы.
Відавочна, што першы ўдар расійскіх войскаў будзе наносіцца з беларускай тэрыторыі і скіраваны супраць балтыйскіх краін, якія знаходзяцца ў геаграфічным адрыве ад буйных краін НАТА і могуць быць ізаляваныя ад іх. Да таго ж іх акупацыя дазволіць вярнуць Балтыйскаму флоту аператыўную прастору і зрабіць бяспечнымі марскія камунікацыі з Калінінградскай вобласцю і забяспечыць больш гарантый для экспарту расійскіх вуглевадародаў з партоў Ленінградскай вобласці.
Асноўны ўдар будзе наносіцца не па Эстоніі, усходняя мяжа якой прыкрыта буйнымі азёрамі, а па Латвіі, каб дайсці да Рыгі або да Рыжскага заліва і разрэзаць Балтыю на дзве часткі, з мэтай пазбавіць сілы, што яе абараняюць, манеўру і, прынамсі ва Усходняй Прыбалтыцы, забеспячэння і папаўненняў. Удар будзе наносіцца з раёна Полацка. Адначасова будзе нанесены ўдар з раёна Гродна ў напрамку Каўнаса і Клайпеды. Ён можа быць падмацаваны ўдарам расійскімі сіламі на Каўнас з тэрыторыі Калінінградскай вобласці, каб далей захапіць Клайпеду і не дапусціць выкарыстання гэтага порта для падвозу падмацаванняў і ваеннага рыштунку. Яшчэ адзін удар можа быць нанесены з раёна Ашмян на Вільнюс з-за прывабнай блізкасці гэтага горада да мяжы.
Вы можаце запытаць, адкуль такая ўпэўненасць у прагнозах? Проста расійскія генералы любяць выкарыстоўваць наработкі сваіх савецкіх калег. Напрыклад, сапраўды вельмі ўдалай і самай эфектыўнай з усіх у Другой сусветнай вайне па сваіх выніках аперацыі «Баграціён». Дастаткова толькі паглядзець карты гэтай аперацыі.
Восенню 2015 года пасля чарговага вызвалення, выступаючы на канферэнцыі, якая праходзіла ў Варшаве пад эгідай АБСЕ, і каментуючы размяшчэнне ў Бранскай вобласці матастралковай брыгады, я выказаў меркаванне, што гэтая брыгада можа быць выкарыстана супраць Украіны для ўдару па правым беразе Дняпра на Кіеў, што ўжо рабіла савецкая армія ў мінулай вайне. Толькі тады для гэтага давялося фарсіраваць з вялікімі стратамі Дняпро ў раёне Лоева. А цяпер можна камфортна перасекчы яго і Прыпяць па мастах на тэрыторыі Беларусі. Што і зрабіла чатыры гады таму расійская групоўка ўварвання. Без такой магчымасці расійскі бліцкрыг быў бы немагчымы і вайна з Украінай увогуле не пачалася б.
На жаль, мой тагачасны прагноз спраўдзіўся праз 7 гадоў, што пацвердзіла эфектыўнасць падыходу. І цяпер перад мной ляжыць кніга з картамі аперацыі «Баграціён», дакладней, яе 2-й, «прыбалтыйскай» часткі, што робіць задачу прагнозу больш лёгкай.
IV. Прымяненне ядзернай зброі
Гэта ідэя, здаецца, абмяркоўвалася сярод расійскага генералітэта яшчэ з нулявых гадоў. Канкрэтныя планы, калі верыць таму, што трапляла ў незалежную прэсу, былі такія — раптоўна пачаць баявыя дзеянні, адхапіць як мага больш тэрыторыі, а потым, калі НАТА адмабілізуецца на адказ, нанесці ўдар ядзернымі баягалоўкамі, каб шляхам перамоў з «безяйцавымі» запалоханымі еўрапейскімі палітыкамі замацаваць за сабой захопленае.
Цяпер, калі еўрапейскія палітыкі праявілі зусім іншыя, чым чакалася, якасці, з'явілася і актыўна абмяркоўваецца ў расійскай калявайсковай прэсе ідэя прэвентыўнага ядзернага ўдару па месцах дыслакацыі ядзерных сіл НАТА ў Еўропе, каб не атрымаць «адказкі» пасля выкарыстання ядзернай зброі супраць НАТА, напрыклад, у Балтыі пасля ўварвання туды расійскіх войскаў. Найбольш верагодным месцам расійскага ядзернага ўдару будзе Сувалкскі калідор, каб зрабіць немагчымай адпраўку праз яго падмацаванняў у Балтыю, калі чыгунка там будзе знішчаная, асфальт на шашы згарае і ўсё гэта будзе засыпана палаючымі радыеактыўнымі дрэвамі.
Яшчэ магчымыя ўдары па «вузкіх месцах» трансбалтыйскіх магістраляў, месцах скаплення падмацаванняў і матэрыяльных рэсурсаў. Цяпер расійскія генералы разумеюць, што «адказка» Захаду на гэта будзе, і шукаюць шляхі пазбегнуць гэтага адказу — рай раем, але жыць хочацца. Актыўна абмяркоўваюцца ідэі, як гэта прадухіліць.
Напрыклад, у часопісе «Оружие» («Оружие») сталай тэмай зрабілася абмеркаванне варыянтаў прэвентыўнага ядзернага ўдару па месцах дыслакацыі тактычных ядзерных сіл НАТА.
Іх надзеі наступныя: калі ўдар будзе нанесены тактычнай ядзернай зброяй, то ЗША са сваімі магутнымі стратэгічнымі ядзернымі сіламі ўмешвацца не будуць, бо, як з кплівым здзіўленнем канстатуе аўтар прапановы, чамусьці вераць у тое, што стратэгічная і тактычная ядзерная вайна могуць быць рознымі.
У выпадку, калі РФ будзе наносіць удары толькі тактычнай ядзернай зброяй з меншаю далёкасцю, то ЗША, на іх думку, выкарыстаюць гэта як падставу для непрымянення сваёй стратэгічнай ядзернай зброі вялікай далёкасці і развязвання такім чынам сусветнай ядзернай вайны. Такім чынам, Расіі застаецца толькі нейтралізаваць 100 тактычных тэрмаядзерных авіябомбаў магутнасцю па 500 кілатон, размешчаных на авіябазах НАТА ў Італіі, Нідэрландах, Бельгіі, Германіі, а таксама знішчыць ядзерны патэнцыял Брытаніі, бо Канстытуцыя Францыі дазваляе выкарыстанне ёй ядзернай зброі толькі для самаабароны пры ядзерным нападзе на яе тэрыторыю. Праўда, аўтар не тлумачыць, як з пункту гледжання Канстытуцыі Францыі будзе расцэньвацца, напрыклад, ядзерны ўдар па авіябазе НАТА ў Германіі побач з французскай мяжой, калі ў бок Францыі пойдзе ўдарная хваля і радыеактыўныя воблакі.
З Брытаніяй праблем аўтар увогуле не бачыць. Там чатыры атамныя падводныя лодкі з ракетамі «Пасейдон» з ядзернымі баягалоўкамі, дзве з якіх, гатовыя да пуску гэтых ракет, нясуць баявое дзяжурства ў порце, дзе іх можна лёгка знішчыць, а трэцяя нясе такое дзяжурства ў адкрытым моры. Аўтар лічыць, што калі ў РФ з'явілася падводная атамная лодка-нішчыцель падводных лодак праціўніка, то тая расійская падлодка можа знайсці і знішчыць адзіную брытанскую падлодку, якая дзяжурыць у моры. Верагодна, ён не ведае, якая гэта складаная задача — перадусім выявіць падводную лодку НАТА з яе найноўшымі тэхналогіямі бясшумнасці ў Сусветным акіяне, тым больш канкрэтную. Такія развагі здзіўляюць сваёй некампетэнтнасцю. Але такі цяпер узровень расійскіх экспертаў, і іх высновы могуць быць запатрабаваныя.
Падобна на тое, што Крэмль прыняў ідэю прэвентыўнага ядзернага ўдару па Захаду. Разам з тым, яны цалкам дапускаюць, што будзе такі ж адказны ўдар. І прыдумалі, як зрабіць першы, мінімізаваўшы пагрозу другога.
V. Квазітактычная ракета
З'яўленне так званага «Арэшніка» спачатку здзівіла. Навошта такая дарагая ў абслугоўванні і ўразлівая для ўдараў машына? Зразумела, што на вайне ў ход ідзе любая зброя. У тым ліку старыя танкі, гарматы. Дык навошта проста спісваць старыя ракеты «Ярс», калі можна зняць адну ступень і паменшыць іх далёкасць да 5500 кіламетраў?
Калі можна выкарыстоўваць іх хоць бы для стральбы балванкамі. Прычым, як гэта было відаць нават з газетнага фотаздымка ўдару па «Паўдмашы», без усялякага навядзення гэтых балванак — нібыта проста кідалі іх жменьку, а раптам якаясьці кудысьці ды трапіць.
Гэта як прывезці на фронт Цар-гармату. Дорага і неэфектыўна.
Але насцярожыла, што той «Арэшнік» застаўся ў падпарадкаванні ракетных войскаў стратэгічнага прызначэння, дзе і быў ад пачатку.
Гэта значыць, засталіся і сістэмы захоўвання і дастаўкі ядзерных баягалоўак, прымянення з дапамогай спецыяльных кодаў (так званага «ядзернага чамаданчыка»), а значыць «Арэшнік» вельмі хутка можа быць ператвораны назад у балістычную ракету: толькі зняць баягалоўку з металічнымі балванкамі і вярнуць на месца старую баягаловку «Ярса» з трохі паменшанай далёкасцю, што, фармальна, перакладае яго з разраду стратэгічных у тактычныя пры захаванні ранейшага набору боепрыпасаў і страшнай разбуральнай моцы: 3–6 баявых блокаў агульнай магутнасцю да 500 кілатон.
Такім чынам Крэмль, стварыўшы гібрыдны, фармальна тактычны «Ярс», падрыхтаваў зброю для прэвентыўнага ядзернага ўдару па Еўропе, які, на яго думку, не павінен выклікаць удзел ЗША ў адказным удары. Але, верагодна, Масква не спадзяецца, што «адказкі» ўдасца пазбегнуць, ці то ад брытанскіх, ці то французскіх атамных падводных лодак.
Таму, каб пазбегнуць удара па сваёй тэрыторыі, вырашыла падставіць пад гэты ўдар іншую, фармальна яшчэ незалежную краіну.
VI. Навошта ядзерная зброя ў Беларусі
Рашэнне Крамля размясціць на нашай тэрыторыі расійскую ядзерную зброю ад пачатку здзіўляе. Звычайна яе размяшчаюць у гарантавана бяспечным месцы, а не ў непасрэднай блізкасці ад зоны баявых дзеянняў, дзе яна можа трапіць пад удар праціўніка, і на тэрыторыі іншае дзяржавы, народ якой не хоча яе, бо інтуітыўна людзі разумеюць — уласная ядзерная зброя сапраўды абараняе краіну ад агрэсіі, а чужая робіць яе закладніцай іншае дзяржавы, якое можа мець зусім іншыя, невядомыя нам планы і інтарэсы.
Тым больш што Пуцін адразу ў катэгарычнай форме адмовіў у любой форме кантролю беларускай боку над гэтай зброяй. Усе гэтыя заявы, што ў нас цяпер ёсць ядзерная зброя, што «будзем разам кнопку націскаць (карыстацца «ядзерным чамаданчыкам» Пуціна) — гэта або падман, або (што значна горш) самападман.
Спачатку заявілі пра размяшчэнне ядзерных авіябомбаў для самалётаў (у тым ліку беларускіх) Су-25. Потым — ракет сярэдняй далёкасці «Іскандэр», здольных несці ядзерны зарад. Цяпер размяшчаюць гібрыдны «Ярс» (ён жа «Арэшнік»). Таксама будуецца сховішча для ядзерных баягалоўкаў.
Навошта на нашай зямлі? Каб быць бліжэй да верагоднага праціўніка, у іх ёсць Калінінградская вобласць, дзе ядзерныя «Іскандэры» ўжо стаяць. Гібрыдны «Ярс» мае далёкасць у 5500 км, што ўдвая меней, чым у нескарачонага. Дык размясціце яго ў сябе — усё адно даляціць да любога кутка Еўропы. Але чамусьці ставяць яго паблізу ад Украіны.
Хаця большая частка таго «Ярса» — гэта проста труба, напоўненая порахам (цвёрдым ракетным палівам), таму нават FPV-дрон з кумулятыўнай гранатай здольны стварыць з «Ярса» «вялікі бара-бум». А вывозіць ядзерныя зарады са сховішчаў да пазіцый ракет, калі па дарозе могуць быць дыверсанты, засадкі, міны, увогуле не надта рызыкоўна? Тым не менш, усё гэта робіцца насуперак логіцы і бяспецы.
Я знаходжу толькі адно тлумачэнне такой рызыкоўнасці — першы прэвентыўны ўдар РФ па Еўропе плануецца наносіць менавіта з нашай тэрыторыі. Што будзе адразу выяўлена той бокам. А адзін мясцовы палітык не вытрымае і сам пахвальбіцца сваёй ядзернай круцізной.
А далей заходнія лідары пачнуць абмяркоўваць варыянты адказу. Куды біць у адказ — па тэрыторыі РФ, якая мае 1400 стратэгічных баягалоўак, ці прыняць больш бяспечны варыянт удара па тэрыторыі, з якой прыляцелі ракеты?
І ў іх будзе вялікая спакуса, на што разлічвае і Крэмль, выбраць апошні варыянт. У адпаведнасці з логікай: «беларусаў, безумоўна, шкада. Але не пачынаць жа сусветную ядзерную вайну. Ды яны ўжо і самі другі раз саагрэсары. А так і твар захаваем. Бо і адкажам, і не пачнём сусветнай вайны».
У Маскве будуць разважаць недзе так: «беларусаў, вядома, шкада. Але яны самі хочуць быць суверэннымі. Няхай і атрымліваюць па поўнай суверэннай праграме. Затое наша тэрыторыя застанецца цэлая».
Такім чынам, нашу краіну проста выкарыстоўваюць як прынаду для ўдараў НАТА, каб уберагчы ад іх Расію.
Удары НАТА, відавочна, будуць наносіцца тэрмаядзернымі баягалоўкамі 500 кілатон і будуць скіраваныя супраць месцаў знаходжання ядзерных боепрыпасаў і іх носьбітаў. Напрыклад, па Асіповічах і Крычаве, таксама, магчыма, па тылах і камунікацыях расійскіх груп уварвання ў Балтыю, што таксама на нашай тэрыторыі. Палоўка мегатоны — вельмі сур'ёзны зарад — ударная хваля, зона разбурэнняў і пажараў распаўсюдзяцца на сотні кіламетраў, амаль па ўсёй Беларусі паветра будзе забруджана радыеактыўным дымам ад пажараў.
Напрыклад, магутнасць ядзернага зараду, падарванага амерыканцамі над Хірасімай, была 18 кілатон. Ад наступстваў выбуху тады за некалькі гадоў памёрла каля паўмільёна японцаў. Ці застанецца што ад Беларусі і беларусаў, калі мы атрымаем некалькі ўдараў па 500 кілатон? Сёння так званыя «простыя» беларусы кажуць: «Затое ў нас няма вайны». Каб ім не давялося потым зайздросціць украінцам, бо на іх падаюць звычайныя, а не ядзерныя ракеты, ад якіх яшчэ можна схавацца.
Спыніць гэты вар'яцкі і смяротна небяспечны для нас план можам толькі мы самі. Незалежна ад поглядаў і спосабаў заробку. І гэта рэальна. Бо дзеці ёсць у ўсіх, і самы страшны лёс, які я не жадаю нікому, — глядзець, як маленькі чалавечак церпіць ад прамянёвай хваробы без магчымасці выратаваць яго жыццё.
Праз пэўны час наветраная тэрмаядзернымі выбухамі радыяцыя спадзе. А ў ўмовах глабальнага пацяплення цэлыя рэгіёны планеты робяцца непрыдатнымі для жыцця. Таму пуставаць доўга наша зямля не будзе. Яе засяляць іншыя народы. І яе новыя пасяленцы будуць з дзівам і шкадаваннем глядзець на апошніх выміраючых абарыгенаў і дзівіцца, як яны змаглі страціць такую блаславёную зямлю.
Надзеі на гэтую дзяржаву ў мяне няма. Бо памятаю, як аднойчы прачытаў у афіцыйнай газеце адказ на пытанне заходняга журналіста, як адбылося, што Расія напала на Украіну з тэрыторыі Беларусі. Адказ уразіў мяне сваёй шчырасцю: «У нас вучэнні былі. Расійскія войскі заходзілі па адным маршруце, а выходзіць маглі па розных. Чаму расійскія генералы вырашылі выводзіць іх так (праз Украіну), я не ведаю. Яны мне не казалі».
Вось гэтае «Яны мне не казалі» — гэта не пра дыктатуру, не пра дэмакратыю. Гэта ўвогуле не пра дзяржаву. Нам давядзецца рабіць усё самім. Неабходныя рэсурсы для гэтага ёсць.
Напрыканцы
Не буду хаваць, мне няёмка было прапаноўваць вам гэты тэкст. Асабліва тым, хто радаваўся маему вызваленню, хто віншаваў нас з Марынай і прапаноўваў сваю дапамогу.
Гэта было вельмі важна для нас.
Дзякуй вам, людзі!
А цяпер я малюю вам такія жудасныя перспектывы. Мне самому вельмі цяжка даўся гэты тэкст, які адабраў шмат маральных, эмацыйных і нават фізічных сіл, запасы якіх у мяне цяпер і так не надта вялікія. Але калі ёсць нават толькі адзін шанец з дзесяці, што гэты жудасны сцэнар для нас рэальны — то гэта ўжо каласальна шмат. Але, на мой погляд, а я шмат разважаў на гэтую тэму, іх значна больш.
Таму лічу сваім абавязкам папярэдзіць вас пра яго. Я веру, што кожны чалавек мае сваё прызначэнне ў жыцці, ад якога нельга ўхіляцца. Магчыма, я пакінуты жывым і цяпер на волі толькі для таго, каб папярэдзіць вас. Бо папярэджаны — значыць узброены, казалі калісьці. Вы папярэджаныя. Давайце думаць і рабіць разам, каб выратаваць Беларусь, сваіх блізкіх і свет.
Мы зможам. Беларусь будзе жыць!