Як нарастала вар’яцтва Лукашэнкі
- 6.02.2026, 10:38
Распараджэнне эканоміць на вулічным асвятленні зімой — не першае абсурднае рашэнне.
Маланкавае выкананне чыноўнікамі патрабавання Аляксандра Лукашэнкі аб эканоміі на вулічным асвятленні і пазнейшым уключэнні ліхтароў вызвала хвалю абурэння. Але гэта не адзіны прыклад, калі аддадзеныя ім распараджэнні, што тычацца спраў, якія не ўваходзяць у яго кампетэнцыю, мякка кажучы, выклікаюць пытанні, а не прыводзяць да яшчэ больш трагічных наступстваў (успомніце кавід). «Зеркало» сабрала прыклады падобных сітуацый.
Скасаваў пераход на зімовы час, пакінуўшы краіну ў няправільным часавым поясе
У верасні 2011 года ў краіне скасавалі пераход на сезонны час.
«Рашэнне аб скасаванні штогадовага пераводу гадзіннікавай стрэлкі ў апошнюю нядзелю сакавіка на адну гадзіну наперад і ў апошнюю нядзелю кастрычніка на адну гадзіну назад прынята з мэтай узгодненага з дзяржавамі — удзельніцамі Мытнага саюза вылічэння часу», — паведамілі ў прэс-службе Саўміна.
Аляксандр Лукашэнка пракаментаваў рашэнне праз год, заявіўшы, што глыбока ў праблему не ўнікаў, але «катэгарычна супраць гэтых пераводаў гадзіннікаў туды-сюды».
— Але, думаю, мы разам з расіянамі вызначымся, як нам паступіць у дадзеным выпадку. Напэўна, для Беларусі (гэта ж не Расія, дзе некалькі часавых паясоў) гэта не настолькі важна. Ладна, мы дарослыя. Але ж мы дзяцей дёргаем: ім у школу, у дзіцячы садок на гадзіну раней трэба. А што да эканомікі, дык наўрад ці мы шмат выйграём. Таму я не прыхільнік круціць гадзіннікі туды-сюды, — прызнаўся ён.
З тых часоў краіна жыве ў летнім часе, які на гадзіну апярэджвае наш часавы пояс і адпавядае маскоўскаму.
Прапанаваў браць з людзей 100 долараў за выезд за мяжу
У верасні 2013 года падчас наведвання завода «Мотавела» Аляксандр Лукашэнка агучыў ідэю, як радыкальна выправіць знешнегандлёвы баланс.
— Нашы людзі сёння да трох млрд долараў у год вывозяць за мяжу ў Еўрасаюз і ўвозяць мотлах, які мы таксама выпускаем. Дык вось, я даўно даручыў: аж да таго, што выязджаеш за межы, не важна навошта, — заплаці пошліну. Гэта будзе так: мы цябе на мяжы абслугоўваем, плаці 100 долараў з носа і едзь, — заявіў тады дыктатар.
Чыноўнікі адрэагавалі аператыўна: праз некалькі дзён тады віцэ-прэм’ер Беларусі Пётр Пракаповіч заявіў, што навінка можа запрацаваць праз месяц. Увядзенне «выязной пошліны» падтрымалі і іншыя чыноўнікі высокага рангу. Напрыклад, тагачасны старшыня Мінгарвыканкама Мікалай Ладуцька заяўляў, што гэта «дыктуецца інтарэсамі большасці».
Але шараговыя беларусы ўсё роўна не пранікліся: адны ўспрынялі словы Лукашэнкі як дурны жарт, другія пачалі збіраць подпісы пад петыцыяй аб адмене ініцыятывы. Эканамісты ўказвалі на яе эканамічную несапраўднасць. У выніку пошліна так і не была ўведзеная, а размовы пра яе паступова сышлі на няма.
Паклапаціўшыся пра рэжым малодшага сына, перанёс пачатак заняткаў у школах
У 2017 годзе Лукашэнку зацікавіла, а каторай пачынаюцца ўрокі ў школах. Яго малодшы сын, Мікалай, на той момант заканчваў шосты клас.
— Учора ў дзіцяці было сем урокаў. Прачынаецца ў паўседьмага раніцы — з гэтым таксама трэба разабрацца. З дзевяці пачынаць вучобу ў школе [трэба] і не глядзець на тое, што бацькам трэба на працу, — катэгарычна заявіў ён.
Лукашэнка адзначыў: рана пачынаць урокі можна ў старшакласнікаў, але цяпер нават «малеча раней за 11.00−11.30 не ляжа спаць, яны ж яшчэ цягаюцца па доме», а «школьнікам неабходна нармальна прачынацца і толькі потым ісці на вучобу».
І зноў рэакцыя з боку чыноўніцкага апарата была аператыўнай: Лукашэнка выступіў у красавіку, а ў канцы мая бацькоў паставілі перад фактам — заняткі ў большасці школ з 1 верасня будуць пачынацца з 9 раніцы. На новы графік тады перавялі 82,5% устаноў агульнай сярэдняй адукацыі. З 8.30 раніцы вучоба стартавала ў 17,2% школ і толькі ў 0,3% — з 8 раніцы.
— Мы праманіторылі. Так, сапраўды, ёсць аб’ектыўна школы, якія могуць пачынаць навучальныя заняткі з 9 раніцы. Гэта, як правіла, сельскія школы і ўстановы адукацыі, што працуюць у адну змену, — адрапартаваў міністр адукацыі Ігар Карпенка. Паводле яго слоў, складанасці ўзнікалі ў школах, дзе навучальны працэс арганізаваны ў дзве змены, але і там знайшлі, як вырашыць пытанне — у тым ліку за кошт скарачэння часу перапынкаў.
Абурыўся беларускай мовай на білбордзе ДАІ
Выступаючы ў красавіку 2019-га са штогадовым «пасланнем да народа і Нацыянальнага сходу», Аляксандр Лукашэнка раскрытыкаваў усталяваны ўздоўж дарог плакат «Выконвай хуткасны рэжым».
— Заўважаю: зноў пайшла гэтая моўная хваля. Я ж вас прасіў, не падымайце гэтае пытанне ўвогуле! Яно закрытае ў Беларусі! У нас дзве дзяржаўныя мовы — руская і беларуская. Не ўкраінская, не расійская — руская! — абурыўся дыктатар. — Еду па дарозе. Траса, якую называюць прэзідэнцкай. Вывесілі табло «Выконвай хуткасны рэжым». Зразумела мне, што хацеў сказаць аўтар. Але едзе рускі чалавек або рускамоўны беларус: «Выконвай»… «Хуткасны»… Але зразумеў, што «рэжым». Няўжо, думае, зноў пра дыктатуру Лукашэнкі? Што вы хацелі гэтым паказаць? 50 працэнтаў насельніцтва — з запасам кажу — зразумеюць, што патрабуе дарожнік або даішнік… Але астатнія ж не зразумеюць! Давялося вярнуць нармальны надпіс. Хто зразумее, што гэта хуткасны рэжым, а не дыктатура Лукашэнкі…
Скасаваў масачны рэжым падчас пандэміі каранавіруса
У кастрычніку 2021 года, калі ва ўсім свеце лютала пандэмія каранавіруса, у Беларусі скасавалі абавязковы масачны рэжым. А пачалося ўсё з заявы Лукашэнкі, якая прагучала 19 кастрычніка на нарадзе па эпідэміялагічнай сітуацыі і мерах, што прымаюцца ў сувязі з распаўсюджаннем COVID-19. Ён назваў гэтую прафілактычную меру здзекам з людзей.
— Чаму паднялі гвалт на ўсю краіну? Чаму міліцыю мабілізавалі на праверкі масачнага рэжыму. Шчупаеце ўсюды, нават жанчын не шкадуючы, — учыніў Лукашэнка разнос кіраўнікам МУС і Мінздароўя. Ён загадаў людзей «не напружваць» і «не прымушаць» насіць маскі або вакцынавацца.
У выніку ўведзены ў пачатку кастрычніка масачны рэжым пратрымаліся менш за дзве тыдні — 22 кастрычніка Мінздароўя яго скасаваў.
— Выключана патрабаванне аб абавязковасці выкарыстання фізічнымі асобамі сродкаў індывідуальнай абароны пры наведванні аб’ектаў, арганізацый, аўтамабільнага транспарту, за выключэннем аўтамабіляў асабістага карыстання, паветранага, воднага, чыгуначнага транспарту, уключаючы метрапалітэн, — пракаментавалі пастанову ў Мінздароўя.
Патрабаваў вырашыць пытанне са «смярдзючымі» маршруткамі (але не дапамагло)
У лістападзе 2025-га Лукашэнка занепакоіўся чэргамі на маршруткі ў гадзіны пік. І прапанаваў вырашыць праблему, замяніўшы іх аўтобусамі і электрабусамі.
— Людзі крыўдзяцца: стаяць, асабліва ў гадзіны пік, па 150 метраў, як яны пішуць, у чэргах, каб уціснуцца ў гэтую смярдзючую маршрутку. Слухайце, чаго вы над людзьмі здзекуецеся?!
Ён звярнуўся да прэм’ер-міністра Аляксандра Турчына з пытаннем, чаму маршруткі нельга замяніць аўтобусамі.
— Трэба паставіць, аж да таго, што не толькі на рухавіках унутранага згарання аўтобусы, але і электрабусы паставіць. І хай ідуць. З задавальненнем людзі паедуць. Камфортна, паветрам дыхаюць у гэтым аўтобусе, не сядзяць там (як у маршрутках. — Заўв. рэд.) заціснуўшыся, — распарадзіўся Лукашэнка.
На пэўны час чэргі на маршрутныя таксі сапраўды скараціліся. Але ўжо да сярэдзіны снежня ўсё стала па-старому.
Узяўся за аматараў піць каву на запраўках
У кастрычніку мінулага года ў поле зроку Лукашэнкі трапілі беларусы, якія купляюць каву на запраўках.
— Машыны паставілі ўпоперак, ніхто праехаць не можа. А яны ў кавярні каву п’юць, — абурыўся ён на нарадзе 16 кастрычніка.
Ён перадаў праз дзяржаўнага сакратара Савета бяспекі Аляксандра Вольфовіча распараджэнне кіраўніку МУС разабрацца: «Парадзіце Кубракову, каб ён там да панядзелка навёў жалезны парадак».
Сілавікі ўзялі пад казырок. Для барацьбы з аматарамі піць у дарозе каву былі створаны спецыяльныя атрады, якія адправіліся на АЗС.
— Створаны рэйдавыя групы для маніторынгу аб’ектаў прыдарожнага сэрвісу і забеспячэння бяспекі руху. З кіраўніцтвам аўтазаправак праводзіцца прафілактычная размова аб неабходнасці захавання мер бяспекі для наведвальнікаў, а таксама размежавання дзейнасці па рэалізацыі паліва і продажы спадарожных тавараў і харчовых прадуктаў, — распавёў начальнік упраўлення ДАІ УУС Гродзенскага аблвыканкама Генадзь Беляўскі.
Адзначалася, што інспектары «праводзяць прафілактычныя гутаркі, нагадваючы кіроўцам пра культуру паводзінаў і ўзаемапавагу».
Пазней на электронных экранах АЗС з’явіліся напаміны кіроўцам пра тое, што перад тым, як рабіць пакупкі, варта запраўіць аўтамабіль і вызваліць калонку.
Патрабаваў зрабіць халадней у кватэрах, нягледзячы на маразы
У гэтым незвычайна снежным і марозным студзені Лукашэнка вырашыў, што ў кватэрах беларусаў неабходна знізіць тэмпературу. Пра гэта ён заявіў, абмяркоўваючы пашкоджанне цеплатрасы ў Мінску.
— Цеплатраса — павысілі ціск… Як звычайна. І я падумаў тры дні таму: думаю, трэба папярэдзіць начальнікаў… Але, напэўна, ведаюць: ну дайце вы крыху прахаладней цепланосбіт — ваду ці яшчэ што, але каб ён быў пастаянна. Горш будзе, калі ціск павысіць, цяпло такое ў дом, але яго не будзе ўвогуле (у выпадку прарыву цеплатрасы пры занадта высокіх тэмпературы і ціску. — Заўв. рэд.), — разважаў Лукашэнка пра прычыны аварыі.
Пасля аварыі на цеплатрасе Лукашэнка заўважыў відавочную праблему з ацяпленнем. Яе не могуць вырашыць па парадаксальнай прычыне — расказваем
Усяго праз некалькі гадзін пасля закліку зрабіць батарэі ў кватэрах «крыху прахаладней» Мінэнерга абмежавала рэжымы працы сістэм цеплазабеспячэння.
Напярэдадні моцных маразоў, якія прагназаваліся ў пачатку лютага, намеснік міністра Сяргей Адаменка не вельмі зразумела абгрунтаваў гэтае рашэнне:
— Тэмпература ў моцныя маразы ў памяшканнях і ў кватэрах у грамадзян будзе некалькі зніжана адносна таго, што мы раней практыкавалі. Але гэта ўсё роўна будуць камфортныя ўмовы, і грамадзяне павінны ставіцца да гэтага з разуменнем. Вядома, цяпло будзе — +18°С абавязкова павінна быць. Гэта сацыяльныя стандарты. Да такіх нехарактэрных маразоў, як у гэтым годзе, вядома, мы не прывыклі. Нашы грамадзяне прывыклі, што ў нас 22−25 градусаў у кватэрах. Але гэта вялікія нагрузкі на абсталяванне <…>. Цяпер, калі тэмпература паветра дасягае −20…−25°С, на абсталяванне станцый, на абсталяванне цеплавых сетак ідзе велізарная несбалансаваная нагрузка. Мы вымушаныя адладжваць рэжымы, каб гэтую нагрузку скараціць, захаваць наша абсталяванне.