Leleka і буслы, якія вяртаюцца дадому

• Богдан Логвиненко
• 9.02.2026, 13:54

Як сімвалам надзеі Украіны становіцца спявачка, якая жыве за мяжой.

Спявачка Leleka едзе на Еўрабачанне ад Украіны. Але адразу пасыпаліся папрокі на адрас пераможцы за тое, што яна не жыла ў краіне апошнія гады, а вучылася за мяжой. Для многіх гэта стала трыгерам, і гэта зразумела. Я наўрад ці пісаў бы пра гэта цяпер, калі б у гэтай сітуацыі, як на мяне, не было значна больш глыбокага сэнсу.

Бо Leleka, нягледзячы на гады за мяжой, засталася ў украінскім кантэксце. Яна пастаянна збірала сродкі на патрэбы фронту, гаварыла пра Украіну, урэшце яна працягвала рабіць украінскую музыку і сцвярджае, што плануе вярнуцца.

Мы стаім перад прорвай. Мноства людзей, што выехалі, ніколі не вернуцца. Яны выбралі камфорт, і гэта іх выбар і права. Хтосьці выбраў вучыць дзяцей нямецкай або іспанскай замест, а не ў дадатак да ўкраінскай. Але ёсць і тыя, хто ментальна трымаецца за ўкраінскі бераг, спрабуючы адшукаць кропку апоры, каб вярнуцца.

Магчыма, у назве гэтага музычнага праекта закладзеная такая, асабліва цяпер, для нас абнадзейлівая метафара? Можа, гэта той самы бусел, які вяртаецца дадому і падае іншым знак, што пара вяртацца? Што, доўга і ўседліва працуючы над сабой, нават без натоўпаў прыхільнікаў, можна перамагчы і зноў адшукаць сябе ва Украіне.

Мы неверагодна траўмаваныя вайной. Гэты боль прымушае нас рабіць балюча іншым. Але калі мы хочам выжыць як палітычная нацыя, мусім знайсці ў сабе сілы трымаць сэрца адкрытым. Пэўна, ужо не да тых, хто ўцёк незаконна, або да тых, хто хаваецца ад вайсковага ўліку (няважна — дома ці за мяжой). Але хаця б да тых, хто вяртаецца. Да тых, хто яшчэ прыедзе з шматпакаленнай эміграцыі. Да тых, хто прыедзе жыць да нас з іншых краін. Да тых, хто цяпер ваюе ў шэрагах Сіл Абароны, не маючы ўкраінскага пашпарта. Да тых, хто нарадзіўся падчас вайны за мяжой. Да тых, хто нарадзіўся ў акупацыі. Нават да тых, хто з Расійскай імперыі, але свядома вырашыў стаць палітычным украінцам.

Імперыя ваюе з намі дэмаграфічна. Ім выгадна, каб украінцы выязджалі. Каб эканоміка змяншалася, каб колькасць нованароджаных падала. Каб раскол паглыбляўся, а ўкраінцы за мяжой ператвараліся ў яшчэ больш замкнёныя і раз’яднаныя супольнасці, чым гэта часам бывае цяпер.

Калісьці імперыі ўжо не ўдалося нас праглынуць. Сталін не змог выселіць усіх украінцаў асвойваць Сібір або Калыму, як гэта зрабілі з крымскімі татарамі, чачэнцамі ці інгушамі, верагодна і таму, што нас было занадта шмат. Нас немагчыма было поўнасцю скарумпаваць, як, пасля непавагі да праеўрапейскай улады ваенным шляхам, ім усё роўна ўдалося купіць нешматлікія грузінскія палітычныя эліты.

Буслы вяртаюцца дадому, і ў мяне асабіста ад гэтага ўсведамлення распраўляюцца крылы. Але ў буслоў прыродай закладзена такая рэч: калі крытычная маса гіне ў дарозе або не знаходзіць свае гнёзды — верагодна, яны ўжо не вернуцца. Прынамсі, так мне дзядуля распавядаў, хоць мы з ім больш любілі шпакоў і рабілі шпакоўні.

Богдан Логвиненко, Facebook