Змена рэжыму ў Іране можа змяніць сусветны нафтавы рынак

• 10.03.2026, 16:40

Іранская нафтавая галіна мае важную перавагу.

Канфлікт вакол Ірана ўжо выклікае рэзкія ваганні на сусветных энергетычных рынках, бо ваенныя дзеянні паралізавалі рух праз Армузскі праліў — ключавы маршрут, праз які праходзіць каля пятай часткі сусветнага гандлю нафтай і звадкаваным прыродным газам, паведамляе The Wall Street Journal (пераклад — сайт Charter97.org).

Аднак за цяперашнім крызісам можа хавацца доўгатэрміновая трансфармацыя энергетычнага рынку. Калі канфлікт прывядзе да змены ўлады ў Іране і адмены міжнародных санкцый, краіна зможа рэзка павялічыць здабычу нафты. Сёння Іран здабывае каля 4% сусветнай нафты, але яго патэнцыял значна вышэйшы.

Да Ісламскай рэвалюцыі 1979 года здабыча нафты ў краіне складала 5–6 млн барэляў у суткі. Цяпер паказчык трымаецца на ўзроўні прыблізна 3,5 млн барэляў у дзень, з якіх каля паловы ідзе на экспарт. Нягледзячы на санкцыі, Іран працягвае прадаваць нафту, галоўным чынам невялікім кітайскім перапрацоўчым кампаніям, якія ігнаруюць абмежаванні.

Эксперты адзначаюць, што іранская нафтавая галіна мае важную перавагу — параўнальна нізкі сабекошт здабычы. Паводле ацэнак аналітыкаў, ён складае ад $10 да $30 за барэль, тады як здабыча сланцавай нафты ў ЗША часта патрабуе цэн вышэй за $60–70 для рэнтабельнасці.

Калі санкцыі захаваюцца і палітычнае супрацьстаянне працягнецца, галіна можа паступова дэградаваць з-за недахопу інвестыцый і тэхналогій. Аднак у выпадку дыпламатычнага прарыву або змены рэжыму здабыча можа хутка вырасці. Аналітыкі прагназуюць павелічэнне здабычы больш чым на 10% да 2027 года і рост экспарту прыблізна на 1 млн барэляў у суткі на працягу паўтара года.

Такі прырост прапановы здольны знізіць сусветныя цэны на нафту на $5–10 за барэль і істотна змяніць баланс сіл на глабальным энергетычным рынку.