Пара пазбавіцца ад ілюзій

• Віталь Портнікаў
• 10.03.2026, 17:08

Пачаліся новыя войны.

Вайна з Іранам прадэманстравала ісціну, якую звычайна ўсведамляюць ужо пасля пачатку баявых дзеянняў: вайна — гэта заўсёды практыка, а не тэорыя. Злучаныя Штаты распрацавалі план паветранай атакі і знішчэння ваеннага патэнцыялу Ісламскай Рэспублікі, аднак у першыя дні вайны выдаткавалі мільёны долараў на барацьбу з іранскімі «шахедамі» — тымі самымі беспілотнікамі, з якімі ўкраінцы сутыкнуліся ў першыя месяцы вайны Расіі супраць Украіны і якія працягваюць тэрарызаваць краіну ўжо пяты год.

І, дарэчы, тады, у 2022 годзе, я пісаў, што іранцы пастаўляюць беспілотнікі расіянам не проста так і нават не толькі дзеля грошай. Украіна стала для Ірана сапраўдным палігонам для адпрацоўкі будучых войнаў на Блізкім Усходзе. Іранцы дапамагалі свайму саюзніку ў Крамлі — і адначасова вучыліся самі.

І вось гэтыя новыя войны пачаліся — і высветлілася, што праціўнікі Ірана да іх не падрыхтаваліся і трапілі не толькі ў пастку бяспекі, але і ў фінансавую пастку. Сам зварот да Украіны з просьбай дапамагчы ў барацьбе з іранскімі беспілотнікамі — добрае пацвярджэнне гэтага.

Чатыры гады расійска-ўкраінскай вайны — важны досвед для абедзвюх армій. Можна сказаць, што сёння сучасная вайна адпрацоўваецца і ў Маскве, і ў Кіеве. Толькі Расія гуляе за іншую каманду. Яна дапамагае Ірану і Паўночнай Карэі, праводзіць сумесныя вайсковыя вучэнні з Кітаем і зацікаўленая ў дэстабілізацыі Еўропы. Расіяне будуць дапамагаць іранцам наносіць удары па амерыканскіх цэлях, а не тлумачыць амерыканскім вайскоўцам, як абараніцца ад варожых атак.

Таму ў цывілізаванага свету сёння ёсць толькі досвед украінскай арміі — і гэта бясцэнны досвед. Бо ўкраінская армія за гэтыя чатыры гады не проста вывучала сучасную вайну і фактычна фарміравала яе. Яна таксама назапашвала досвед супрацьстаяння меншага войска мацнейшаму праціўніку — а значыць, менавіта ўкраінцы могуць лепш зразумець тактыку дзеянняў Ірана. І менавіта ўкраінцы могуць патлумачыць, як абараняцца ад Ірана і як прымусіць ягоны рэжым адмовіцца ад агрэсіўных дзеянняў адносна суседзяў — дзеянняў, якія ўжо цяпер дэстабілізуюць сусветную эканоміку і могуць хутка прывесці да непрадказальнага калапсу.

Так, вайна ЗША і Ізраіля супраць Ірана можа стварыць мноства рызык для Украіны. Гэта і рост коштаў на нафту, які можа даць Путіну магчымасць папоўніць расійскі бюджэт новымі нафтадоларамі. І магчымы дэфіцыт супрацьракет — калі збіваць дроны ракетамі комплексу Patriot, гэты дэфіцыт можа стаць адчувальным ужо ў найбліжэйшыя тыдні. І не варта забываць, колькі краін цяпер будуць «палюваць» за такімі ракетамі.

Але разам з гэтым становіцца відавочнай неабходнасць сумесных дзеянняў для супрацьстаяння аўтарытарным рэжымам. Можна, вядома, не заўважаць сапраўдных намераў Расіі — але гэта ўсё роўна што не заўважаць слана ў пакоі. Рана ці позна адміністрацыі прэзідэнта Трампа давядзецца пагадзіцца з простай высновай: без украінскага досведу немагчыма забяспечыць бяспеку амерыканскіх вайсковых аб'ектаў на Блізкім Усходзе (і не толькі) і ўвогуле зразумець логіку сучаснай вайны.

А гэта азначае неабходнасць дапамагчы Украіне адбіць расійскую агрэсію, а не плекаць небяспечныя ілюзіі пра магчымасць дамовіцца з Пуціным.

Віталь Портнікаў, «Фэйсбук»