Эксперт: ЗША забіраюць у Крамля нафтавы козыр
- 11.03.2026, 15:56
Вайна супраць Ірана змяняе правілы гульні на сусветным энергетычным рынку.
Аперацыя ЗША і Ізраіля супраць рэжыму аяталаў у Іране працягваецца ўжо другі тыдзень. За гэты час саюзнікі нанеслі шэраг удараў па ключавых ваенных і стратэгічных аб’ектах.
Іран ужо спрабаваў замініраваць Армузскі праліў, аднак ЗША заявілі пра знішчэнне іранскіх мінных загараджальнікаў.
Ці ёсць у Тэгерана рэальныя шанцы ўсё ж такі перакрыць праліў і што гэта будзе азначаць для сусветнай эканомікі?
Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з украінскім паліттэхнолагам, кіруючым партнёрам «Нацыянальнай антыкрызіснай групы» Тарасам Загароднім:
— Ніхто нічога не перакрываў. Гэта было заяўленне Ірана пра тое, што яны яго перакрыюць. Далей страхоўшчыкі адмовіліся страхаваць судны, якія праходзяць праз Армузскі праліў. А без страхоўкі ні адзін сур’ёзны танкер не выйдзе, і ні адзін порт без страхоўкі не прыме. Гэта датычыць сур’ёзных кампаній.
ЗША ўжо прынялі канкрэтныя меры. Яны ўжо заявілі, што самі будуць страхаваць і яшчэ і зарабяць на гэтым. Цяпер забяруць гэты бізнес яшчэ і ў брытанцаў. Далей яны будуць весці канвоі, як гэта было ў 80-х гадах, калі ішла ірана-іракская вайна, — там таксама былі вялікія праблемы. Але пытанне ж вырашылі ў 80-х гадах, і пры тым, што ўзровень тэхнікі, як вы разумееце, у той час быў значна ніжэйшы, чым цяпер. Цяпер тэхналагічная розніца паміж ЗША, Ізраілем і Іранам ужо проста гіганцкая. А што яны цяпер робяць? Яны занятыя знішчэннем усёй іранскай вайсковай інфраструктуры і інфраструктуры па вытворчасці беспілотнікаў, балістычных ракет і гэтак далей.
І мінімальная задача, якую яны перад сабой цяпер паставяць, — гэта каб з узбярэжжа Ірана ні адна жывая душа не тое што ракету запусціць, нават на машыне праехаць не магла. То-бок цяпер яны вырашаюць менавіта гэта пытанне.
Я ўжо бачу інфармацыю, што ўжо усё ж пайшлі танкеры праз праліў. Так, ёсць спроба замініраваць, але яна жорстка спыняецца. Тэхналагічныя магчымасці ў ЗША і Ізраіля велізарныя, і яны гэта зробяць, нават не сумняйцеся. Флот Ірана, думаю, ужо спыніў сваё існаванне.
Тут яшчэ Украіна можа дапамагчы іншымі сваімі тэхналогіямі, напрыклад, тымі ж дронамі Sea Baby, якія загналі Чарнаморскі флот Расіі ў Наварасійск, і там яго таксама ўжо паціху дабіваюць. Таму ЗША гэта зробяць, нават не сумняйцеся.
Далей паралельна ідзе наступны працэс, калі казаць пра нафту. У Саудаўскай Аравіі цяпер запускаюць нафтаправод, які вядзе да Чырвонага мора. Раней ён перакачваў 2 мільёны тон, цяпер ягоная праектная магутнасць — 7 мільёнаў тон. Далей ёсць яшчэ рэзервы, якія развітыя краіны пакуль не выкарыстоўвалі. Ёсць жа стратэгічныя запасы нафты. У 2022 годзе, напрыклад, на рынак было выкінута 180 мільёнаў тон. Зараз, паводле розных ацэнак, у запасах ёсць каля 2 мільярдаў тон. Калі яны дамовяцца, будзе экспансія, то яны змогуць увогуле на месяц-два збіць цэны на нафту, пакуль амерыканцы не вырашаць пытанне са свабодным праходам гэтых суднаў па Армузскім праліве. То-бок, думаю, яшчэ мінімум тыдзень будзе ліхаманіць, пакуль будуць ісці гэтыя бамбардзіроўкі.
Я чытаю ізраільскую прэсу і заявы ваеннага камандавання: яны настроены максімальна сур’ёзна, бо такой магчымасці ў Ізраіля, калі каля Ірана знаходзяцца тры авіяносныя групоўкі ЗША, думаю, можа ўжо і не быць. Таму вырашаць пытанне з Іранам яны будуць максімальна жорстка і
рабіць усё для таго, каб гэтае пытанне было вырашана.
Думаю, што ў Ірана там нічога не атрымаецца замініраваць, бо, па сутнасці, яно і не замініравана. Гэта, ведаеце, толькі пытанне страху і тых фантастычных казачных аповедаў у стылі «Тысячы і адной ночы», Шахеразады, пра тое, што яны ўсіх перамагаюць і пра тое, што яны цяпер перакроюць усё, што толькі магчыма.
— Пуцін фактычна кінуў рэжым аяталаў. Што гэтая вайна азначае для Крамля?
— Па-першае, у Крамля іншых магчымасцяў няма. А што яны зробяць? Яны дашлюць салдат? Але гэта катэгарычная сварка з Трампам. Яны ўсё ж такі баяцца ўступаць з імі ў канфлікт. А што яшчэ яны могуць зрабіць? Даслаць яшчэ СПА? Дык яе раздалбаюць. Гэта ўжо зразумела: ні кітайская СПА, ні расійская СПА — гэта проста непараўнальныя тэхналагічныя ўзроўні ў параўнанні з Ізраілем і Злучанымі Штатамі Амерыкі.
Таму іншага выхаду ў Пуціна няма. Расіяне цяпер будуць распавядаць свае фантастычныя казкі пра тое, што яны памянялі Іран на Украіну, што цяпер ім нешта дадуць. Яны і пра Венесуэлу распавядалі тое самае. Таму ў дадзеным выпадку магчымасцяў у іх няма.
Пасля таго, як ЗША перайшлі да вайсковай аперацыі, усе спробы Расіі згуляць пасярэдніка паміж Іранам і ЗША таксама ўжо ануляваныя. Трампу гэта наогул ужо не трэба, бо ў іх ужо ёсць вайсковая аперацыя.
Што гэта азначае для Расіі? Для Расіі гэта азначае катастрафічны сцэнарый. Вось чаму Савецкі Саюз пастаянна цікавіўся арабскім светам, Блізкім Усходам. Яны пастаянна гулялі на тым, каб там была нестабільнасць. Спачатку яны дапамагалі Ізраілю супраць іншых краін, потым супраць Ізраіля дапамагалі Егіпту, Сірыі, іншым краінам, пасля пачалі дапамагаць Ірану. Для чаго? Каб захоўвалася пастаянная пагроза дэстабілізацыі Блізкага Усходу.
Ідзе дэстабілізацыя Блізкага Усходу. Што гэта азначае? Цана на нафту ідзе ўверх. А цяпер у іх забіраюць гэты інструмент. У Крамлі ўжо ніяк не змогуць кантраляваць цану на нафту. Гэта азначае, што расіяне больш не змогуць зарабляць на звышпрыбытках.
Далей, гэта ўсё ж такі шлях у Індыйскі акіян. Больш-менш бяспечны. Праз Каспійскае мора, праз Іран і з выхадам у Індыйскі акіян. А цяпер што? Калі ў іх цяпер забіраюць Іран, то іх адразаюць і ад гэтага транспартнага шляху.
Таксама Іран усё ж быў звязаны з вайскова-прамысловым комплексам. Так, Расія цалкам перайшла на магчымасці ўласнай вытворчасці «Шахедаў», але ўсё ж такі Іран ім дапамагаў.
Цяпер гэта ўсё накрываецца медным тазам. І ўсё гэта — яшчэ меней магчымасцяў маніпуляваць цэнамі. І палохаць таксама высокімі цэнамі на нафту і шмат чым іншым. Дык што іх выкідваюць адтуль, дзе яны, па сутнасці, прысутнічалі на Блізкім Усходзе апошнія 70 гадоў. Важная пазіцыя Кітая, які таксама практычна ніяк не рэагаваў на тое, што яго саюзніка знішчаюць.
— Якія наступствы гэтая вайна можа мець для адносін Пекіна і Вашынгтона, і што яна паказала пра рэальную гатоўнасць Кітая абараняць сваіх партнёраў?
— Кітай ніколі не быў гатовы абараняць сваіх партнёраў, бо яны фізічна не павінны гэтага рабіць. Ну, глядзіце, у свеце быў такі своеасаблівы падзел працы. Кітай заходзіў са сваёй эканамічнай інфраструктурай, а Расія забяспечвала сілавое прыкрыццё, як гэта было, напрыклад, у Венесуэле. У Афрыцы яны таксама часта так дзейнічаюць.
Але цяпер гэта таксама закрываецца. Гэта гісторыя таксама датычыць Кітая, калі паглядзець. І таму якія адносіны з ЗША? ЗША атрымліваюць важэль ціску на Кітай. Яны ж хочуць кантраляваць іранскую нафту. А ў асноўным гэтая нафта ідзе якраз у Кітай. То-бок ЗША ствараюць важэль ціску на Кітай, бо ў Кітая ёсць рэдказямельныя металы, а тут яны будуць кантраляваць нафту. Гэта стварае перадумовы для ціску на Кітай, выбівання з яго рэсурсаў.
І, як сказаў бы паважаны Дональд Трамп, у нас на руках усё больш карт. І цяпер я ўпэўнены, што амерыканцы ў тым ці іншым фармаце возьмуць цяпер іранскую нафту і газ пад свой кантроль і будуць дыктаваць умовы ва ўсім свеце на энергетычным рынку.